Te whakamārama rauemi o TKI
Te tūhura rauemi i runga i te Ipurangi
He aha te raraunga o te raraunga (metadata)?
Kia ngāwari ai ki ngā hapori o Aotearoa te rapa rauemi mā Te Kete Ipurangi, ka whiwhi whakaaturanga raraunga o te raraunga (metadata) ngā raraunga katoa – he huinga huānga hei whakaatu rauemi.
He raraunga noa te Metadata o te raraunga. He rārangi raraunga o te raraunga (metadata) tā te whare pukapuka mō ngā pukapuka me ngā taonga pupurihia ai ki reira. Hei tauira: ngā mōhiohio e pā ana ki te kaituhi, te taitara, te rā i tāngia, ngā kaupapa, tae noa ki ngā huarahi kimi i te rauemi.
Ngā pūranga raraunga o te raraunga (metadata)
Ka whiwhi pātengi whakatakoto raraunga o te raraunga (metadata) Te Kete Ipurangi o ngā rauemi Ipurangi kei i a ia, kāore rānei i runga i te Ipurangi hei whakangāwari i te rapa rauemi whaitake a te kaiako.
Te whakaritenga hou Te Dublin Core
I te nuinga o te wā pupuri ai tēnei mea te pūranga raraunga o te raraunga (metadata) i ētahi whakahuinga huānga hei whakaatu i ngā āhuatanga o tētahi rauemi. Ka whai ngā raraunga o te raraunga (metadata) o Te Kete Ipurangi i ngā whakatakotoranga a te huinga huānga a te Dublin Core. He whakahuinga huānga ngāwari, ā, tōtika hoki, hei whakaatu rauemi whānui tae noa ki ngā rauemi Ipurangi.
Tekau mā rima ngā huānga tuatahi a te Dublin Core kua whakatakotoria mā te kōkiritanga ā-ao, arā, te kōkiritanga a tētahi whakatōpūtanga pūkenga o ngā whare pukapuka, te mātai rorohiko, te tohu kupu, te hapori whare taonga, me ētahi atu whāinga mātai.
I tū te kura tuatahi o tēnei mahinga ā-ao ki Dublin Ohio i te tau 1995, nā reira i puta ai te ingoa Dublin Core. Ahakoa, he whakaatu rauemi Ipurangi kē tā rātou aronga tuatahi, kāore i roa ka kitea he hua i roto i te whai i taua tauira hei tūhura rauemi o ētahi atu rawa tā.
Rokohanga, kua tino āronuitia te Dublin Core hei whakaritenga ngāwari whakaatu rauemi (me ngā tūhonohono o aua rauemi). Kua whakatakotoria mā ngā whakatakotoranga ā-mati me ngā whakatakotoranga ōkawa.
Ahakoa, te nui tonu o ngā whakaritenga raraunga o te raraunga (metadata), nā te nui tonu o ngā hua o te whakamahi i te Dublin Core i whāia ai tēnei huarahi e Te Kete Ipurangi. Ko ētahi, ko: te ngāwari o te Dublin Core; te kite atu ka taea te whakawhitiwhiti i āna mahi; te tau pai ki te ao whānui; me tāna whakarato huarahi ngāwari hei whakarahi ake i ōna huānga tuatahi hei whakatutuki i ngā matea o konei tonu.
Ngā huānga o te Dublin Core
Ka tino whakaarohia i roto i te raraunga o te raraunga (metadata) ngā āhuatanga e whai mai nei hei whakaatu rauemi, ahakoa kāore pea ētahi o ēnei e tino āhei ki ia rauemi. E whakakapi ana i ngā kaupapa, ngā taipitopito mana whakairo hinengaro, te putanga o te rauemi, ā, kei roto hoki i te reo Māori me te reo Pākehā.
| Kaupapa | Mana whakairo hinengaro | Putanga |
|---|---|---|
| Taitara | Kaihanga | Rā |
| Kaupapa | Kaiwhakaputa | Whakatakotoranga |
| Whakaaturanga | Hunga whai whakaaro | Tāututanga |
| Momo | Mōtika | Reo |
| Mātāpuna | ||
| Hononga | ||
| Kapinga | ||
Ka kitea ngā aratohu whakamahi i te whakahuinga huānga Dublin Core Metadata i te http://purl.org/dc/documents/wd-guide-current.htm
Kia mōhio mai, ahakoa ko tēnei te putanga hou o te tuhinga Dublin Core, he tuhinga noa hei Tauira Whakamahi i te whakaritenga hou Dublin Core mā te hunga ka āronui atu. Nā te mea he tuhinga hei Tauira Whakamahi, tērā pea, ka whakahoungia, ka kore rānei i roto i ngā āhuatanga o te wā.
Mō ētahi atu mōhiohio
Mō ētahi atu mōhiohio e pā ana ki te whakaritenga hou, te Dublin Core Metadata , ngā mahi a ōna rōpū mahi, te Dublin Core ki te tini o ngā reo, me ōna rārangitanga mēra, tirohia te Papakāinga o te Dublin Core i http://dublincore.org/.
Dublin Core Aotearoa – Rōpū Aronui Motuhake
I te marama o Hui-tanguru 2000, i haere he rōpū o te tīma o Te Kete Ipurangi ki tētahi hui whakahaerenga mahi, a te Rōpū mahi mātauranga o te Dublin Core o Tāwāhi, ki Kattemingga, e tata nei ki Melbourne. I tūtaki ētahi o Te Kete Ipurangi, Te Puna Mātauranga o Aotearoa me Te Tāhuhu o te Mātauranga ki ētahi atu o Te Hononga ki Amerika, o Ahitereiria me Hapani ki te kōrerorero me te whakatakoto kaupapa ki te Kōmiti Aratohu o te Dublin Core. Ko te tino kaupapa, ko te kōwhiri, me pēhea te tino whakaata a te kohinga huānga raraunga-o-te-raraunga a te Dublin Core, i ngā matea motuhake o te wāhanga mātauranga.
Nā tēnei hui ka tū he Rōpū Aronui Motuhake ki Te Whanganui a Tara, Aotearoa, i ērā i tae atu ki te whakahaerenga mahi. Ko te whāinga a te rōpū, he tautoko tonu i ngā mahi whakapakari pūkenga ki ōna mema, ā, me te whaktairanga i te whanake o ngā paetae raraunga-o-te-raraunga ki Aotearoa, me kī rā, ki te wāhanga mātauranga.
I tēnei wā ko ngā tāngata o te rōpū nō Te Kete Ipurangi, Te Tāhuhu o te Mātauranga, Te Puna Mātauranga, Te Rūnanga Whakawā Mātauranga o Aotearoa, Te Mana Marutau Waka Whenua o Aotearoa, Te Tohu Umanga Mātauranga, me te hunga o te kaupapa raraunga-o-te-raraunga e-kāwanatanga o Aotearoa. E hui ana tēnei rōpū ia rua marama, ā, ka rekareka hoki, mehemea e mahia mai ana he whakaritenga hihiko hou, e pā ana ki te raraunga-o-te-raraunga, e aronui ana, rānei, ētahi tāngata me ētahi pūtahi o Aotearoa ki te Dublin Core, otirā, ki ētahi atu paetae raraunga-o-te-raraunga.
Ki te hiahia koe i ētahi atu mōhiohio mō te rōpū, whakapā atu ki a Robyn White robyn@cwa.co.nz waea atu rānei (64 4) 801 0463.