Whakarārangi kupu
- Te Kete Ipurangi (The Online Learning Centre)
- Koianei te ingoa kamupene, nāna nei hoki tēnei Kete Ipurangi.
- Paewhakaata (Website)
- Ko ngā paepae whakaata kōrero ēnei o te Ipurangi.
- @ (at symbol)
- E whakaatu ana "kei hea nā". Ko te whakaaturanga o te nohoanga karere rorohiko ("at" used in email addresses)
- tāpiritanga/āpitihanga (attachment)
- He konae tāpiritanga kua tukua i te taha o tētahi karere rorohiko, kua whakauruhia atu, kei te tāpiri atu rānei. I ētahi wā kua hangaia hei raraunga kore kupu (encoded binary (non-text) data).
- whānuitanga irirangi (bandwidth)
- He inenga o te "frequency range" o te "signal". Haere tahi ai te whānuitanga ki te tere o te whakawhiti raraunga.(A wider range is associated with faster data transfer.)
- ngā puri whārangi/ tohuwāhi (bookmarks)
- He wāhanga o te nuinga o ngā pūmanawa-tirohia tukutuku. He huarahi tiaki ( bookmarking) i tētahi nohoanga ipurangi, kia tere ai tō tiki atu anō. I ētahi wā, ka kiia ko ngā "Favourites".
- matapihi ipurangi/ pūmanawa-tirohia (browser or web browser)
- He tūāhua (application) whakarato huarahi (application) ki te Tukutuku Ao Whānui (pēnei i a Netscape).
- hononga ā-waea (dial-up)
- Te kuhu atu ki te Ipurangi mā te whakamahi i te pūnaha waea o ia rā nei.
- tōmeina/ ingoa ipurangi (domain)
- I te nuinga o te wā whakaaturia ai te ingoa ipurangi mā te whakarārangitanga nama/ reta, me te wehewehe mā te ira kati. Hei tauira auckland.ac.nz auckland.ac.nz
- tiki ake/ tuku mai/ tango iho (download)
- Ko te tono me te whiwhi tāpiritanga mai i tētahi atu rorohiko. Ki te tukua tētahi tāpiritanga ka kiia ko te "uploading".
- ī-mēra/karere rorohiko (email)
- He karere rorohiko. He tūāhua tuku karere, mēra, pikitia, mōhiohio mai i tētahi Ipurangi ki tētahi atu.
- tūtohu utu kore/ pūmanawa utu-kore (freeware)
- He pūmanawa ka whakaratohia me te kore utu. I te nuinga o te wā, e tiakina ana e tētahi tūmomo manatārua.
- whakautu pātai/ Pātai Rite Tonu te Uia (faq)
- Ko ngā pātai ka rite tonu te uia.
- papakāinga/ whārangi kāinga (home page)
- He whārangi o te Ipurangi e tohu ana i te tomokanga o mua o tētahi kamupene, ngā mōhiohio rānei mō tē tangata kei runga i te Tukutuku Ao Whānui.
- rorohiko tuku (host)
- E pā ana tēnei ki te rorohiko. Ara, ka taea e te rorohiko te whakawhiti mai i tētahi rorohiko ki tētahi atu i runga i te Ipurangi. Koinei te rorohiko tuku, ara, ko te āhei o tētahi rorohiko ki te whakawhiti atu ki tētahi atu/ ētahi atu rorohiko rānei kei runga i te tukutuku. I te nuinga o te wā, ko te rorohiko tuku, te hūānga tuatahi o roto i te URL. Hei tauira, whakaatu ai te www i te rorohiko o te "welcome.net.nz domain" e tūmau ana i ngā whārangi tukutuku.
- reo ipurangi/ Reo Tuhinga-itua (html)
- Ko te reo e whakamahia ana hei hanga i ngā whārangi o te tukutuku. (Hypertext Markup Language.)
- papa ipurangi/ http
- Ko te tūāhua e taea ai e tō pūmanawa-tiriohia te kōrero ki te hotaka rorohiko tuku o Te Tukutuku Ao Whānui. (Hypertext Transfer Protocol.)
- Whiti (nga)/ Hononga-itua/ tūhono (hyperlink)
- Nō te hononga tuhinga-itua. He tūhonotanga ka taea te pāwhiri ki tētahi atu rauemi (whārangi, whakaahua, tāpiritanga) o te tukutuku. He nui ngā wā, he kupu, he kīanga rānei kua āta whakaatahia, nā te mea, kia tīpakohia, ka tono te pūmanawa-tirohia mō te whārangi, mō te mea rānei e āhei ana ki te hononga.
- Kupu whakawhiti/Tuhinga-itua (hypertext)
- He pūnaha whakarite mōhiohio, ka taea e te kaimahi te whakatere mā te whakamahi i ngā hononga-itua.
- Ipurangi (Internet)
- He pūnaha ao whānui o ngā tukutuku rorohiko kua whakaritea i runga i ngā kawa e kīīa ana ko te TCP/IP.
- IRC
- Inter Relay Chat - he wāhanga o te Ipurangi e tuku ana, kia taea e ngā kaimahi te kōrero i te wā tūturu tonu, mā te tūhono atu ki tētahi rūma kōrerorero me te patopato atu i a rātou kōrero.
- Hononga ratonga mahi (ISDN)
- Integrated Services Digital Network - he whakawhitiwhitinga waea tuku reo, raraunga me te ataata mā ngā raina o te waea, ā, he teitei ake te whānuitanga irirangi.
- Kaituku ipurangi/ ISP
- He ratonga Ipurangi. - te kamupene ka hokoa mai e koe tō whai wāhi atu ki te Ipurangi.
- ICT
- Hangarau Whakawhiti Mōhio.
- LAN
- Te Wāhanga Tukutuku Ā-rohe (Local Area Network) - he hononga kei waenga i tētahi whakatōpūtanga rorohiko. I te nuinga o te wā, e whāiti ana ki tētahi wāhi iti, pēnei i te whare, i te tari rānei.
- rārangi ī-mēra (mailing list)
- He whakarārangitanga karere rorohiko, ka taea e te tangata te kuhu. Ko ngā karere ka tukua ki tērā tino rārangi, ka tae atu ki te hunga o taua whakarārangitanga mā te karere rorohiko.
- maene rorohiko/ pouwhanga (modem)
- Te taputapu tuku, kia taea ai e tō rorohiko te kuhu atu ki te Ipurangi mā te raina o te waea.
- ā-ipurangi (online)
- Te wā e hono atu ana tō rorohiko ki te Tukutuku Ao Whānui.
- offline
- He kupu hei tohu kāore tō rorohiko i te hono atu ki te Tukutuku Ao Whānui.
- āpiti-roto(āpitihanga matapihi ipurangi) (plug-in)
- He tūāhua ka tāpirihia ki tō pūmanawa-tirohia kia nui ake ai ōna āheinga.
- rtf
- Rich Text Format - he tūmomo tāpiritanga, e tuku ana kia whakawhiti ngā tāpiritanga tuhi kua whakaritea, i waenganui i ngā atamira rorohiko (linux, macintoxh) me ngā pūmanawa.
- mīhīni rapu/ pūrapu (search engine)
- He pūmanawa ka rapu haere i ngā whārangi o te tukutuku kia kitea ai ngā kupu matua e rapuhia ana koe.
- tūtohu tohatoha/ pūmanawa tohatoha (shareware)
- He pūmanawa manatārua ka toha tūmatanuitia i runga i te whakaaro, ki te pupuritia e te kaimahi te pūmanawa i tua atu o te wā i whakaritea, ka tukua te utu ki te kaituhi.
- rorohiko tuku (server)
- He pūmanawa rorohiko, kua hangaia hei whakautu i ngā tono a tētahi kiritaki. Ko te kupu rorohiko tuku (tukutuku), e pā ana ki tētahi rorohiko e whakautu ana i ngā tono a ngā whārangi tukutuku.
- nohoanga rauemi rorohiko (url)
- Uniform Resource Locator- te nohoanga ahurei o tētahi whārangi tukutuku , tūranga ipurangi rānei (pēnei i te http://www.cwa.co.nz), e whakaatu ana ki hea tō rorohiko rapu ai.
- Raranga tūtohu rorohiko (program)
- Ko ngā rārangi tohutohu enei e whakahaere ai koe i tō rorohiko.
- reo rorohiko (computer language)
- Koinei ngā reo e tohutohu ai koe i tō rorohiko. I tēnei wā e rima ngā reanga o ngā reo rorohiko nei.
He paewhakaata anō mō ngā kupu ICT :
whatis?com
Kei te paewhakaata o whatis?com ngā whakamārama mō ngā kupu hangarau whakawhiti mōhio. E tūhono ana hoki ki ētehi anō mīhini rapu, paewhakaata.
Netguide
Ko te paewhakaata o te New Zealand NetGuide. He mōheni arataki i te hunga tauhou ki te Ipurangi. He kōrero rorohiko, he kōrero kātohu anō hoki, ā, e tūhono ana anō hoki ki ētehi atu paewhakaata ICT.