He whakataki | Ngā hononga ki te marautanga | Ki hea i nāianei

He whakataki

He ngohe ā-ringa tēnei. Ka whakamātauria ētahi kai parakuihi, kātahi ka noho tahi ki te kai.

Ki runga

Tā tēnei mahi e whakaatu ana

Ko tā ngā ākonga, he tūhura i ngā momo kai whakauru hauora mō te parakuihi, he whakarite parakuihi, he kaitahi, i runga anō i te harikoa me ngā tikanga haumaru.

Horoi ringaringa.

Kei te horoi te ākonga i ōna ringa mā te hopi, kātahi ka whakamaroke ai mā te tauera pepa. Kātahi ka whakanui i te hunga i whai wāhi mai ki te whakarite i ngā kai. Papatūānuku, Ranginui, Tāne, Rongomatane, Haumiatiketike, Tangata.

I mua i te kai ka karakia, ka mihi atu ki a Haumiatiketike. Pouako: Ko wai hoki? Ki … um… Tama nui te rā. Ka whiti te rā. Ka haere mai te ua, ka tipu ngā otaota. Ka mihi atu. … nau mai e ngā hua, e ngā kai i whakatipu ai a Ranginui, i whakatipu ai a Papatūānuku, nā Tāne, nā Rongo, nā Haumiatiketike… … manaakitia ngā tamariki i te wā ka haere ki te kai. Hoatu te kaha me te kororia, me ngā tāngata i whakarite kai hoki…

Tuku karakia.

Te mahi ngātahi.

E whakaatu ana ngā ākonga i: ngā pūkenga mahi ngātahi i te kai. te hīkaka ki te whakamātau i ētahi kai hou, arā, he hua rākau mata hei parakuihi.

Riringi inu.

Kei te matapaki: Ko ēhea ngā kai pai, kāre rānei e pai ana ki a rātou? He aha ngā kai kei te kāinga hei whakarite kai mā rātou? Me pēhea e pai ake ai te whakarite tina i te kāinga?

Ki runga

He horopaki ako

I puta tēnei mahi i te wāhanga tuatahi o te tau, mai i te kaupapa kai, e ono wiki te roa. Ko tā ngā ākonga he:

• torotoro i ngā momo kai parakuihi.
• tautuhi i ngā āhuatanga tīpako i ngā momo kai ka whakamahia e rātou.
• tautuhi, he whakarite rautaki, kia whai tikanga ai te wāhanga parakuihi i roto i ngā tikanga mahi o te rā.

Nā tēnei kainga parakuihi ngātahi, tau ana ngā ākonga ki te āta nohotahi me te harikoa, ā, pai ana te whakamātau i ngā kai rerekē, kai hauora hoki.

Ka whakawhiti whakaaro, whakawhiti wheako tēnā me tēnā mō ngā kai rerekē, mai i hea, me ngā kai e pai ana, e kore ana rānei e pai.

I matapaki, i whakamahi ngā ākonga i ngā tikanga maha, kia noho haumaru ai rātou i te wā whakarite, wā kai hoki.

Ki runga

Ngā hononga ki te marautanga

Ngā whāinga paetae

Te waiora
Ka taea e te ākonga:

2.4 te tautuhi me te whakamahi ngā tikanga haumaru me ngā tikanga kaupare mate.

Te whānau
Ka taea e te ākonga:

2.1 te āta tirotiro te wāhi ki ngā whakaaro, ngā uara me ngā mahi a te tangata e hauora ake ai ngā whaitua me ngā huihuinga tāngata.

2.2 te whakaatu ngā huarahi, tikanga rānei kia whāia hei whakapai ake rānei i ngā hononga i waenganui i te tokorua, i te rōpū.

Te taiao
Ka taea e te ākonga:

2.2 te whakamahi, te whai rānei ngā tikanga māmā hei hāpai i ngā whaitua pārekareka, hauora hoki.

Ngā putanga ako

Mā te ākonga e:

• tautuhi, e whakamahi tōtika hoki i ngā āhuatanga me ngā rautaki haumaru e pā ana ki te kai.
• whakaatu ētahi huarahi hei whakapai ake i te kai i waenga i te takitahi, i te rōpū rānei.
• whakaatu te mahinga ngātahi e pā ana ki ngā tūmahi kai.
• whakarite tētahi wāhi whakamaru, wāhi whaiora hei whakanui, hei whakaū i te kai whai painga mō te tinana.

Ki runga

Ki hea i nāianei?

Ko tā ngā ākonga he:

• torotoro i ngā momo kai maha hei whakarite mō ngā pouaka tina.
• torotoro i ngā painga o ngā momo kai rerekē ki te hauora o te tangata.
• tautuhi i ngā kai tōtika i te wā e whakariterite ana i te parakuihi, i te tina ngātahi.
• whakarite, he tono i ngā mātua ki te kai ngātahi i te hupa i tētahi rangi.
• tirotiro i ētahi āhuatanga e taea ai te whakanui ake te kai hua whenua, hua rākau hoki.

Ki runga

He rauemi

www.5aday.co.nz

Te Tāhuhu o te Mātauranga. (1999). The Curriculum in Action.
Healthy People Eat Healthy Food. Food and Nutrition. Years 1-3.
Te Whanganui-ā-Tara: Te Pou Taki Kōrero.

TKI Mātauranga Māori

Putanga tā o tēnei tauaromahi (PDF, 1.89MB)

Ki runga