![]() |
||
Hauora |
|
|
Te oranga wairua, oranga hinengaroMauri nui ki tōku ingoa |
|
Kia mataara: He hapa reo kei te haere.
He whakataki | Ngā hononga ki te marautanga | Ki hea i nāianei
E whakaatu ana tēnei tauaromahi i tētahi o ngā huarahi ako mō te ingoa me ētahi o ngā tauira mahi a te ākonga i waenga i ngā ingoa katoa o te akomanga. E taea ana te whakaatu me te kōrero i te mauri o te ingoa.
I taku tīmatatanga i te kura, kāre i tino pai ki ahau taku ingoa Tonga, nā te mea he whakatoi nō ngā tamariki i te ingoa Sitaleki. Ka kī rātau Sikaleti, engari i nāianei kua mōhio ahau he mauri, he mana tō te ingoa, nō reira he tino pai ki ahau waku ingoa.
Ko ngā hīkoi i whāia e te ākonga i tana mahi rangahau.
| Pouako: | He aha tātau e whiwhi ingoa nei? |
|---|---|
| Ākonga: | Kia mōhio ai te tangata ko wai tō whakapapa, he aha tō iwi, ko wai ō tīpuna, ko wai ō kuia. |
| Pouako: | Tēnā, he aha tētahi painga o tō ingoa? |
| Ākonga: | Ki te kore he ingoa, ka meatia ko Hey! Ko E Mea! Ko Tamaiti! Āe. |
Sitaleki
Ko Sitaleki ko’e hingoa lelei.
Ko hoku hingoa mo he Tohitapu.
Ko hoku hingoa tau hingoa kihe eku kui tonu.
Ko hingoa ongoongoa.
(He ingoa pai a Sitaleki. I ahu mai taku ingoa mai te Paipera
Kātahi te ingoa whakahirahira.)
Nō tōku koroua tōku ingoa
He whakataki
Ka ohia manomano mō ngā whakamārama mō ō rātou ake ingoa.
He kohikohi kōrero
He rangahau, he kohikohi kōrero mai i ō rātou whānau kia whānui ake ai ō rātou mōhio.
He maioha
Ko te whakanui i te mana o ō rātou ingoa, me ētahi atu ā-rotarota, ā-haka, ā-mōteatea rānei.
He matapaki
Ko te matapaki mahi takirua ki te whakawhitiwhiti mōhiohio.

| Te Kauru: | He aha i rua ai ōu ingoa, Te Rangioinga? |
|---|---|
| Te Rangioinga: | Nā te mea he maha ōku iwi. Ko Raukawa, ko Ngāti Porou, ko te iwi Haina. Pēhea koe? He aha i rua ai ōu ingoa? |
| Te Kauru: | He rite ki a koe, he maha ōku iwi. Ko Tūhoe, ko Ngāti Porou, ko Te Whakatōhea, ko Tonga. |
| Te Rangioinga: | He pai tērā ki a koe? |
| Te Kauru: | Āe. Ka tae mai ana waku uri Tonga ka kī rātau i ahau ko Sitaleki. Ko waku uri Tūhoe ka kī rātau i ahau ko Te Kauru. Pēhea ōhou uri? |
| Te Rangioinga: | Āe, he pēnā anō ōku whanaunga. Ko tēhea te ingoa pai ki a koe? |
| Te Kauru: | I taku tīmatatanga i te kura, kāre i tino pai ki ahau taku ingoa Tonga, nā te mea he whakatoi nō ngā tamariki i te ingoa Sitaleki. Ka kī rātau Sikaleti, engari ināianei kua mōhio ahau he mauri, he mana tō te ingoa, nō reira he tino pai ki ahau waku ingoa. |
Kei te whakanui i te pai ki a ia o ōna ingoa mai i iwi kē.
Ko te kī i ētahi wā, ka āhua pā te mamae, pēnā ka hē te whakahua a ētahi i te ingoa.
| ahunga | origin, source |
|---|---|
| kare ā-roto | feelings |
| matapaki | discuss |
| pūmanawa | natural talents |
| tapa / whakaingoa | to name someone, something |
| uri whakaheke | descendants |
Ko te tino whāinga o ngā mahi a ngā ākonga, he whakawhanake i ngā pūkenga rangahau, ngā pūkenga matapaki, me ngā pūkenga tuhituhi hoki. Mai i ēnei mahi, ka mōhio ngā ākonga arā kē atu te nui o ō rātou ingoa. Nō reira, mēnā e whakaaro nui ana ki ō rātou ingoa, me whakaaro nui ki ngā ingoa katoa, hei konei e tipu ai te mauri o tēnā, o tēnā.
Anei ngā āhuatanga wairua, hinengaro hoki e tika ana kia kōtuia atu ki ngā whāinga paetae:
Te waiora
Ka taea e te ākonga:
2.3 te whakaahua he aha ngā āhuatanga e ōrite ana, me te mōhio he pūmanawa ō tēnā, ō tēnā, me whakanui hoki ngā rerekētanga.
Te whānau
Ka taea e te ākonga:
2.2 te whakaatu ngā huarahi, tikanga rānei kia whāia hei whakaū, hei whakapai ake rānei i ngā hononga i waenganui i te tokorua, i te rōpū.
Mā te ākonga e:
Ko tā ngā ākonga he:
Putanga tā o tēnei tauaromahi (PDF, 1.93MB)
Home | News | About | Communities | Search | Schools | Interact | Gateway | Help
© Ministry of Education, Wellington, New Zealand. Terms and conditions | Contact us
Interim exemption from complying with the New Zealand Government's Web Guidelines
This website is best viewed with a minimum of Firefox 2, Internet Explorer 7 or Safari 3.
While websites linked from TKI have been screened for unsuitable content, the user is responsible for their own actions if using search engines on these sites.