TKI global navigation

Ngā Tauaromahi Marautanga o Aotearoa Papakainga Tauaromahi Assessment homepage
Papakāinga tauaromahi Ngā Toi

Ngā Toi

Kōeke.

Ngā Mahi a Te Rēhia

Te Kounga a Hine Rēhia

Mā te pouako.
He tāhū Ngā Toi.
Whenu: Tūhura Mahi Mōhiotanga Maioha


He whakataki

Ko tā ngā ākonga he whakamahi i ngā huānga maha o ngā mahi a Te Rēhia hei whakaatu i te pakiwaitara o ō rātou tūpuna, o Tamahae rāua ko Rutarehu. Ka taki tūhura i ngā nekehanga, i ngā aronga, i ngā momo wāhi, me te whakamahi i ngā momo taonga i te wā ka hanga kanikani. Ka whakamahia ko te hue me te poi hei āhuatanga whakataurite. Ko te hue hei whakaatu i ngā ngoi kaha, i ngā ngoi hāngai pū, ko te poi hei whakaatu i ngā ngoi mārire, i ngā ngoi pākato. Hāngai tonu ana te kanikani ki te taikaha o ngā whakatauritenga o ngā ngoi o te wahine, o te tāne. Ka haeretahi te whakakaha i ngā ākonga ki te arotake me te whakaputa whakaaro i te wā e mahi haere ana i te kanikani.

Whakaatū pakiwaitara.

Whakaatū pakiwaitara.

Ki runga

Ngā hononga ki te tāhū

Tā tēnei mahi e whakaatu ana

  • Ko te nekeneke ngātahi me te whakamahi i te hue, kātahi ka rerekē haere i te kaiārahi.
  • Ko te aro atu ki ngā tikanga o te tū totoka me ngā paparangi rerekē i te wā e hanga nekeneke auaha ana.
  • He whakarite i ā rātou ake kanikani me te whakamahi i ngā oro reo me te poi roroa.
  • Ko te whakamahi i te poi roroa me te whakarite āhua i te wā ka tūhono ā-takitoru.

Tauira 1: Āta nekeneke

Mā tēnā ākonga, mā tēnā ākonga e waihanga tētahi nekehanga hei whaitanga mā ōna hoa ako.

Screen shot of video clip. Quick Time Logo

Help with QuickTime and viewing options Help with QuickTime and viewing options



Clip duration: 1:02
Select the viewing option that best suits the speed of your Internet connection:
Download 28Kps (audio) | 56Kps | 128Kps | 256Kps
If you have a slow, or dial-up, connection, select the 56Kps option.

Tauira 2: Hanga āhua rerekē

Ka hanga āhua rerekē me te whakamahi i ngā paparangi e toru, arā, te paparangi teitei, te paparangi o waenganui me te paparangi hāhaka. Kātahi, ka whakamahi i ēnei paparangi i te wā nekeneke ki aronga kē.

Screen shot of video clip. Quick Time Logo

Help with QuickTime and viewing options Help with QuickTime and viewing options



Clip duration: 0:51
Select the viewing option that best suits the speed of your Internet connection:
Download 28Kps (audio) | 56Kps | 128Kps | 256Kps
If you have a slow, or dial-up, connection, select the 56Kps option.

Tauira 3: Nekeneke takitahi

Ka whai wāhi ia ākonga ki te nekeneke takitahi.

Ka whakamahia te poi hei whakaniko ake i te kaupapa nekehanga.

Screen shot of video clip. Quick Time Logo

Help with QuickTime and viewing options Help with QuickTime and viewing options



Clip duration: 0:23
Select the viewing option that best suits the speed of your Internet connection:
Download 28Kps (audio) | 56Kps | 128Kps | 256Kps
If you have a slow, or dial-up, connection, select the 56Kps option.

Tauira 4: Mahi takitoru

Ka mahi takitoru ki te hanga i ētahi āhua me te whakamahi i te poi roroa.

Ka whakamahi i ngā paparangi me ngā aronga rerekē hei whakaniko ake i te kanikani.

Screen shot of video clip. Quick Time Logo

Help with QuickTime and viewing options Help with QuickTime and viewing options



Clip duration: 0:27
Select the viewing option that best suits the speed of your Internet connection:
Download 28Kps (audio) | 56Kps | 128Kps | 256Kps
If you have a slow, or dial-up, connection, select the 56Kps option.

Tauira 5: Te whakaaturanga

Ka whakaatu ngā ākonga i tā rātou kaupapa kanikani ki te akomanga.

Screen shot of video clip. Quick Time Logo

Help with QuickTime and viewing options Help with QuickTime and viewing options



Clip duration: 2:52
Select the viewing option that best suits the speed of your Internet connection:
Download 28Kps (audio) | 56Kps | 128Kps | 256Kps
If you have a slow, or dial-up, connection, select the 56Kps option.

He kupu taka

aupiki ascending
hāhaka low
ngātahi work together
patu pace
pūoru sound, piece of music
raupapa (-tanga) sequence
roto manawa emotion
tāpirihanga appendage
tū totoka freeze frame
wāhi paparangi levels of space
whakahihiko sharpen
whakamahine refine
whakaniko enhance
whakatauritenga kounga contrasting quality

Ki runga

He horopaki ako

Ngā putanga ako

  • Te mahi ā-rōpū ki te whakarite i tētahi raupapatanga kanikani me te whakamahi taonga hei whakaniko ake i te kaupapa.
  • Te tūhura i ētahi nekehanga e kitea ai ngā āhuatanga ake o te wāhine me ngā āhuatanga ake o te tāne.
  • Te whakaatu i te kaupapa ki ētahi atu, kātahi ka whakamārama i ngā nekehanga me ngā roto manawa o te kanikani.

Kua whakamātau ngā ākonga i ēnei huānga ki roto i ngā horopaki huhua, arā, te:

  • tae
  • āhua
  • mokowā.

E toru ngā tikanga toi o tēnei mahi

Ko te matapaki a te pouako me ngā ākonga i ngā āhuatanga ake o te wahine, o te tāne rānei. Ka kōrero i ētahi kupu e whakaatu ana i ēnei rerekētanga, kātahi ka whakarite nekehanga hei whakaatu i ēnei āhuatanga.

He mea hou ki ngā ākonga te whakamahi taonga i te wā e kanikani ana. Nō reira, he maha ngā whakamahinga i ngā taonga hei tikanga motuhake mō te kanikani, kaua hei tāpirihanga noa iho.

Ka tīpakohia e te pouako ngā pūoru e hāngai ana hei āwhina i ngā ākonga ki te whakarite i ā rātou ake nekehanga.

Ki runga

Ki hea i nāianei?

  • Ka whakamahine i ngā nekenekehanga kia pai ake ai te whakaaturanga.
  • Kia whānui ake te titiro ki ngā āhuatanga a te wahine me ngā āhuatanga a te tāne i roto i ngā kanikani.
  • Kia hihiko ake te whakaaturanga e pā ana ki te kakapatanga ā-wāhi.
  • Ka tū ki mua i te hunga mātakitaki ki te whakaatu atu i ngā nekenekehanga.

Ki runga

He hononga ki ngā toi

Toi Ataata

Ko te tā whakairo mō te hue.

Toi puoro

Ko te whakamahi i te poi me te hue hei whakarite i ngā patu paparangi.

Ki runga

He akoranga kē atu

Hauora

Manaakitanga – Te atawhai me te manaaki.

Pūtaiao

Ō Ahupūngao – Ko te tūhura pūoru mā te whakatangi i te hue hauwhā te kī, haurua te kī, toru hauwhā te kī.

Ki runga

He rauemi

Ngā Toi online: Ngā Mahi a Te Rēhia. Te Kete Ipurangi. www.tki.org.nz/r/arts/ngatoi/nga_mahi/index_e.php
Kei reira te wāhanga hei tautoko, hei whakawhānui i Ngā Mahi a Te Rēhia.

TKI Mātauranga MāoriTKI Mātauranga Māori

Putanga tā o tēnei tauaromahi (PDF, 971KB)

PDF help Printing tip

Ki runga