TKI global navigation

Ngā Tauaromahi Marautanga o Aotearoa Papakainga Tauaromahi Assessment homepage
Papakāinga tauaromahi Ngā Toi

Ngā Toi

Kōeke.

Toi Puoro

Tōku Taonga Whakatangitangi

Mā te pouako.
He tāhū Ngā Toi.
Whenu: Tūhura Mahi Mōhiotanga Maioha


He whakataki

Kua tae ki te wā o te hōtoke, te wā ka pipiri ngā tāngata kia mahana ai, ā, ko tēnei te wā mō te whakamātautau i ngā karakia, i ngā waiata, i ngā kōrero, me ngā pūrākau o te iwi me te hapū. Ko tētahi o ngā taonga hei kawe i tēnei mahi ko te taonga puoro.

Puoro uku.

Puoro uku.

Ki runga

Ngā hononga ki te tāhū

Tā tēnei mahi e whakaatu ana

  • Ka tūhuratia e te ākonga tētahi taonga puoro Māori, taonga whakatangitangi Māori rānei.
  • Ka māhorahora tana whai puoro.
  • Ka tūhura i ngā huānga e rua, ko te oro me te reo.
  • Ka titoa e te ākonga tētahi rangi māmā.
  • Ka whakamāramatia e te ākonga te kaupapa o tana waiata.

Tauira 1: Ko te tikanga o te taonga

Ka kōrerotia e ngā ākonga te tikanga o te hue pongāihu, te hue puru hau rānei, me tōna take.

Screen shot of video clip. Quick Time Logo

Help with QuickTime and viewing options Help with QuickTime and viewing options



Clip duration: 1:12
Select the viewing option that best suits the speed of your Internet connection:
Download 28Kps (audio) | 56Kps | 128Kps | 256Kps
If you have a slow, or dial-up, connection, select the 56Kps option.

Tauira 2: Ko te hanga taonga

Ka whakaaturia e ngā ākonga e pēhea ana te hanga i ngā wāhanga o te taonga puoro ki te uku, arā, ko te waha, te kōhao, te puku.

Screen shot of video clip. Quick Time Logo

Help with QuickTime and viewing options Help with QuickTime and viewing options



Clip duration: 0:40
Select the viewing option that best suits the speed of your Internet connection:
Download 28Kps (audio) | 56Kps | 128Kps | 256Kps
If you have a slow, or dial-up, connection, select the 56Kps option.

Tauira 3: Te whai oro

He rerekē te oro i te reo. Ka tīmata a Te Nīwai ki te tūhura i ngā momo oro mai i tana taonga puoro. Mā te whakamātautau i ngā pūkenga pupuhi hau ka taea e ia te whai oro mai i tana taonga.

Screen shot of video clip. Quick Time Logo

Help with QuickTime and viewing options Help with QuickTime and viewing options



Clip duration: 0:22
Select the viewing option that best suits the speed of your Internet connection:
Download 28Kps (audio) | 56Kps | 128Kps | 256Kps
If you have a slow, or dial-up, connection, select the 56Kps option.

Tauira 4: Te whai reo me te tito waiata

Kua whakamātautau a Te Ahikāroa i tana taonga puoro, ā, ka tīmatahia e ia te whai reo mai i te taonga. Kātahi ka titoa e ia tētahi rangi māmā hei kawe i ōna whakaaro.

Screen shot of video clip. Quick Time Logo

Help with QuickTime and viewing options Help with QuickTime and viewing options



Clip duration: 1:16
Select the viewing option that best suits the speed of your Internet connection:
Download 28Kps (audio) | 56Kps | 128Kps | 256Kps
If you have a slow, or dial-up, connection, select the 56Kps option.

He kupu taka

inanga bamboo
tāwhaowhao driftwood

Ki runga

He horopaki ako

Ngā putanga ako

  • Ko te hanga i tētahi taonga puoro whakatangitangi.
  • Ka whakaatu e te ākonga te rerekētanga o te whai oro me te whai reo.
  • Ko te hanga rangi me te tito waiata hei kawe i tētahi kaupapa matua.

Ka whakamātautau ngā ākonga i ēnei huānga ki roto i ngā horopaki huhua, arā, te:

  • reo
  • oro
  • hā.

E toru ngā tikanga toi o tēnei mahi

Ka tīmata te ākonga ki te hanga i tāna ake taonga puoro ki te uku.

Ka whakaaturia e te pouako te pūkenga pupuhi hau, kia whai oro te taonga whakatangitangi. Ka āta mātaki ngā ākonga kia mau tika ai te āhua o ngā ngutu, o te waha, me te pupuhi nei o te hau ki roto i te taonga puoro. Ka tūhura te ākonga i tāna ake taonga whakatangitangi kia whai oro. Ka tutuki te tūhuratanga me te whai oro ka whakamātautau te ākonga i tōna taonga puoro kia whai reo.

Ko te tikanga ka taea e te ākonga te whai reo ia wā, e kore e tapepe, e kore e whati. Mā tērā ka ea te kaupapa whakatangitangi puoro, ā, e āhei ana te ākonga ki te tito waiata whānui, hōhonu rānei.

Ki runga

Ki hea i nāianei?

  • Me matatau te ākonga ki te whakatangi i tana taonga puoro ia wā, ia wā, kia tau tika te tohungatanga o te whakatangitangi puoro.
  • Ka mahi takirua ki te tito i te rangi me ngā kupu o tētahi waiata auaha. Me titiro te pouako ki ngā huānga (Whārangi 11), me ngā whāinga mai i te kōeke 3–4 o te marautanga o Ngā Toi.
  • Me rangahau te takenga mai o tētahi taonga puoro a te Māori, ā, kia whai i te hononga ki ngā taonga o ahurea kē.

Ki runga

He hononga ki ngā toi

Toi Ataata

Ka waihanga i tētahi hue ki te poihau me te pepa poka, ka waituhi tohu puoro ki runga.

Ngā Mahi a Te Rēhia

Whakamahia te hue hei reo whakataki mō tētahi kanikani.

Ki runga

He akoranga kē atu

Pūtaiao

Ka rangahaua te āhuatanga o te whakatipu hue hei taonga whakatangitangi mō te kura.

Tikanga ā-iwi

Tirohia ngā take o te hue ki roto i ngā iwi o Aotearoa whānui.

Ki runga

He rauemi

Ngā Toi online: Toi Puoro. Te Kete Ipurangi. www.tki.org.nz/r/arts/ngatoi/toi_puoro/index_e.php
Kei reira te wāhanga hei tautoko, hei whakawhānui i ngā mahi Toi Puoro.

TKI Mātauranga MāoriTKI Mātauranga Māori

Putanga tā o tēnei tauaromahi (PDF, 902KB)

PDF help Printing tip

Ki runga