He whakataki

I hora tēnei akoranga ki tētahi rōpū ākonga tokowhitu. Ko Te Tauanga tonu te whenu e whāia ana e te akomanga nui tonu i te wā i whakaakona ai te rōpū nei. I mahi ngātahi rātou, ā, ka aratakingia e te pouako. I hangaia tētahi kauwhata whakaahua, me te matapaki anō i ngā kōrero o roto.

Ngā ariā matua

• Ko ngā raraunga he kohinga kōrero mō tētahi kaupapa. He maha ngā huarahi rerekē hei whakarōpū, hei whakaatu hoki i ngā raraunga.
• He mātauranga tēnei, he rautaki hoki hei āwhina i te tamaiti ki te whakatakoto kaupapa, ki te whakatau whakaaro, ki te tirotiro hoki i te whaitake o tētahi whakaaro.

Ki runga

He matapaki

Pouako:	He aha ētahi kōrero e pā ana ki te kauwhata whakaahua nei?
Ākonga 1:	Ko te netipōro te kēmu pai ana.
Ākonga 2:	Kāo, ko te poiwhana te kēmu pai o te ao.
Ākonga 3:	Nā wai i kī?
Ākonga 2:	Kei te mōhio au.
Pouako:	Engari, e ai ki tēnei kauwhata whakaahua, ko tēhea te kēmu pai ki te rōpū nei?
Ākonga 2:	Ko te netipōro.

I te tuatahi, kāore tēnei ākonga i aro ki ngā kōrero e kawea ana i roto i te kauwhata whakaahua. He pai ki a ia te poiwhana, ka mutu i reira. Nā te pātai a te kaiako me tana āta titiro anō ki te kauwhata, i huri kē ōna whakaaro. Arā, ko te netipōro te kēmu tino pai ki te rōpū.

Pouako:	Hōmai ētahi atu kōrero mō te kauwhata whakaahua nei.

He pātai pai tēnei hei whakatenatena i te ākonga ki te āta titiro anō ki te kauwhata me te rapu kōrero kē atu.

Ākonga 4:	He ōrite te poiwhana ki te tīpōro.

Ki runga

Ngā reo o ngā ākonga

E mārama ana ngā kōrero a ngā ākonga, ahakoa rā ngā paku hē, arā, "Ko te netiporo te kēmu pai ana". Kāore he take o te 'ana' i roto i tēnei rerenga. Ko tētahi āhuatanga o te reo hei tirotiro ko 'Ehara', hei whakakore i te rere ingoa, pēnei i, "Ko te netiporo te kēmu pai. Ehara! Ko te poiwhana kē te kēmu pai". He pai hoki te 'kē' hei whakakaha ake i te takune o 'Ehara' i roto i ēnei momo rerenga kōrero. Ko tētahi anō āhuatanga hei arotahi, ko ngā momo rere ingoa ka tīmata ki te 'Mā' me te 'Nā' me ngā whakautu e hāngai ana.
Arā, "Nā wai i kī?" Ko te whakautu tika, ko "Nāku".

He kupu taka

tuataka tuhi	notebook, post-it notes
kauwhata whakaahua	pictograph
poiwhana/poikiri	football/soccer
tīpōro	T-ball
rautaki	strategy

Ki runga

Ngā hononga ki te marautanga

Pāngarau i roto i te Marautanga o Aotearoa

Tāhū/Māherehere: Te Tauanga, Te Tūhura

Ngā whāinga paetae

Te Tauanga: Taumata 2

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:

2.1	ki te kohikohi, ki te whakaatu raraunga whakarōpū, raraunga tau oti, ki te kauwhata whakaahua, ki te tūtohi tatau, ki te kauwhata pou kē rānei
2.2	ki te whakamārama i te āhua o āna anō whakaari raraunga.

Pāngarau i roto i te Marautanga o Aotearoa, wh. 129

Ngā putanga ako

Kia mōhio te ākonga:

• ki te hanga i tētahi kauwhata whakaahua (kia ōrite te rahi o ia whakaahua, kia whai ingoa anō te kauwhata me ngā huinga raraunga)
• ki ngā kōrero e whakaaturia ana i tētahi kauwhata whakaahua.

Ngā tukanga pāngarau

Kia mōhio te ākonga:

• ki te whakatakoto pātai hei torotoro-ā-pāngarau (WR-1)
• ki te whakarōpū taonga, tau, whakaaro (WA-2)
• ki te tuhi, ki te whakaputa whakaaro ki ngā otinga o tētahi torotoronga pāngarau (WR-3).

He kaupapa ako

Hākinakina
Mahi a Te Rēhia

He akoranga kē atu

• Ko te kohi me te whakaatu raraunga e pā ana ki te tino kai a ngā tamariki.
• Ko te kohi me te whakaatu raraunga e pā ana ki ngā momo kākahu e pai ana ki ngā tamariki. Hei tauira: He pai ki ahau te mau tarau poto, kāore e pai ki ahau te mau panekoti.
• Ko te kohi me te whakaatu raraunga e pā ana ki ngā momo mōkai a ngā tamariki.

Ki runga

He rauemi

Te Tāhuhu o te Mātauranga (1998). He Rauemi Pāngarau. Tauanga. Tā te Akonga Pukapuka. Te Whanganui-a-Tara: Te Pou Taki Kōrero.

Te Tāhuhu o te Mātauranga (1996). Pāngarau i roto i te Marautanga o Aotearoa. Te Whanganui-a-Tara: Te Pou Taki Kōrero.

TKI Mātauranga Māori

Putanga tā o tēnei tauaromahi (PDF, 341kb)

Ki runga