He whakataki
Ko tēnei mahi nō tētahi kōwae ako i titiro ki ngā tikanga pūtaiao o te 'tāwai' o te hoatu tae ki ngā taonga i ngā rā o mua, i nāianei anō hoki.
Ngā whakaaro nui
Ko te tae he matū whaikano ka tauhohe ki tētahi atu mea e hurihia ai te kano o te papanga. I ētahi wā, ka pūmau te noho atu o te tae ki te papanga, he wā anō ka rangitahi noa. Ko te nuinga o ngā tae, he matū māori ka tangohia mai i te wai o tētahi tipu, engari arā anō ētahi tae horihori he mea āta waihanga e te ringa tangata. I ngā rā o mua, whakamahia ai ngā tae hei whakapaipai i te mahi raranga, te mahi tukutuku, te mahi piupiu, tae atu ki te tā moko.
Te raupapa ako
Ko te hiahia o ngā ākonga, kia tāwaitia he papanga mō tētahi mahi toi ka whakairia ki te pakitara. I whakamātauria ētahi momo papanga, ā, i wehea ki te papanga māori, i mahia ki ngā kaka māori, me te papanga horihori, i mahia ki ngā kaka horihori. Ko ngā tae, i pūtakea mai i te kiri riki me te huapīti.
He tūtohi e pā ana ki ngā papanga e pupuri kaha ana te tae.
Te reo o te ākonga
Kei te autaia tā rātou whakamahi i te tohutō.
Kei te pakari haere te whakamahi i te 'ki' me te 'i' i ngā wāhi tika.
Kāore anō i kaha whakamahia ngā rerenga whakahāngū.
He tūtohi e pā ana ki te whakamātautau tuatahi.
He tūtohi e pā ana ki te whakamātautau tuarua.
He kupu taka
| horihori |
synthetic |
| kaka |
fibre |
| kirimakoha |
lycra |
| kitakita |
intense (of colour) |
| ngaiaku |
nylon |
| papahune |
cotton |
| reiaku |
rayon |
| tāwai |
steep in dye |
| totō |
run, bleed of dyes |
| waitumu |
mordant |
| whakatoki |
bleach |
Ki runga
Ngā hononga ki te marautanga
Pūtaiao i roto i te Marautanga o Aotearoa
Te whenu horopaki: Ō Kawekawe
Taumata 3: Te Weu
Te whāinga paetae
Ka taea e te ākonga te:
- tūhura me te tuku pūrongo mō ngā paheko rangitahi, te paheko pūmau rānei o ngā matū ā-rangi (pēnei i te mahi pata, i te tunu keke, i te kānga pungarehu).
Pūtaiao i roto i te Marautanga o Aotearoa, wh. 58
Ngā whenu whakauruuru
- Te whakawhanake i ngā uara me ngā waiaro Māori o te ākonga ki te pūtaiao kia:
- whai whakaaro ki ngā tikanga me ngā taonga tuku iho a kui mā, a koro mā
- pūaha tōna hinengaro, kia manawanui hoki ia.
- Te whakawhanake i ngā pūkenga tūhura o te ākonga mā te:
- whakawhiti whakaaro, te tuku pātai e hāngai ana, te waihanga me te whakataurite i ngā taurangi pūmau mō ngā whakamātautau tika
- whakamahi i ngā taputapu ine, te tuhi i tāna i mātakitaki, i ine ai hoki, te kimi mōhio mai i te iwi kāinga, i te whare pukapuka
- tūhono atu i ngā ia me ngā pānga ki ngā hōtuku kua āta whakaritea, te whakamahi i ngā hōtuku hei whakautu pātai, hei aro mātai rangahautanga
- pūrongorongo i tāna i mahi ai, i kite ai i te rangahautanga, i runga anō i ngā tikanga e hāngai ana ki te hunga taipakeke.
Ngā putanga ako
Kia whakatakoto matapae mō te papanga, ka pupuri kaha ki te tae, me te whakamātautau anō i tēnei.
Kia whakatakoto pūrongo hei whakaatu i tā rātou i kite ai mō te pai o ngā tae me ngā momo papanga.
Kia tuhi i tētahi mahere mahi kia kitea ai ngā āhuatanga e rerekē ai te kitakita o te tae.
He akoranga kē atu
He tūhura i ngā papanga rerekē; hei tauira, te harakeke, te pīngao, te kiekie.
He tāwai ki ngā tae horihori, me te hanga i ā rātou ake tae ki te rau, te putiputi, te paru, me te kiri rākau.
He titiro ki ngā huringa ka pā ki ngā kai i ētahi tukanga; hei tauira, ina tunua, ina tohua, ina taurakina, ina meahia rānei ki te auahi.
He rauemi
Te Tāhuhu o te Mātauranga. (1996). Pūtaiao i roto i te Marautanga o Aotearoa. Te Whanganui-a-Tara: Te Pou Taki Kōrero.
Te Tāhuhu o te Mātauranga. (2000). He Taura Pūtaiao. Te Whanganui-a-Tara: Te Pou Taki Kōrero.
Putanga tā o tēnei tauaromahi (PDF, 482kb)
Ki runga