 |
 |
 |
 |
|
 |
Te Reo Māori |
 |
|
Tuhituhi: He PakiHe Hokinga WhakaaroNgā Mōwhiti o Taku Kuia |
 |
He whakataki
Kua tekau mā waru marama te kaituhi ki te kura, ā, kua taunga haere ki te tuhi kōrero pono, kōrero ihiihi hoki. Nō reira ehara tēnei i te hīkoi hou. He hononga tō tēnei tuhinga ki te kaupapa o te wā, arā, 'Te whānau'. Ko te tino whāinga a te pouako kia arotahi ki te tino anga o tēnei momo tuhinga, arā:
- te tapanga/te ingoa
- he raupapatanga, arā, he tīmatanga (ko wai, no whea, me tētahi āhua), he tauwhāinga, whakatipu āwangawanga, he whakatau, he whakamutunga i te raru
- he kōwae, ka hono haere i te kaupapa mai i te tīmatanga ki te mutunga
- ngā tino reo hei whakaniko i te tuhinga, kīwaha
- ngā kupu tūāhua.
Hei muri i te tuhinga kua kauwhau, kua whakaatu ngā kaituhi ki te akomanga i ā rātou tuhituhi.
He matapaki
Whiringa tuatahi
| Pouako: | Kei te tuhi koe mō wai? |
|---|---|
| Ākonga: | Kei te tino mōhio ahau ki te tino āhua o taku kuia. |
| Pouako: | He pēhea te āhua o tō kuia? |
| Ākonga: | O, i ngā wā katoa ka kimi mātau i ngā mōwhiti o taku kuia. He kuia wareware. |
| Pouako: | Kāti, ka taea e koe te tuhi hei kaupapa? |
| Ākonga: | Āe, ka pai ki ahau. He mōhio hoki ahau i tāku kōrero tuatahi. |
| Pouako: | Pēnā ka tino mōhio mai te kaipānui ki tō whakamārama koinā. Ko hea ngā wāhi kimi ai koutou i ngā mōwhiti o tō kuia? |
| Ākonga: | I te nuinga o te wā, i ngā wāhi katoa o tō mātau whare. Kia mōhio koe ētahi wā, kei runga tonu ana mōwhiti i tāna māhunga. Mā te pikitia e tino whakahāngai nē? |
| Pouako: | Ka taea e koe te whakaatu i tēnā i roto i te reo tāruarua? |
| Ākonga: | He aha tēnei reo tāruarua? |
| Pouako: | Arā te reo ōrite, me kī pēnei 'auware ake'. |
| Ākonga: | Pēhea te "kore rawa e kitea"? |
| Pouako: | Ka pai rawa atu tēnā, tino hāngai rawa atu. Nō wai tēnā reo? |
| Ākonga: | Nō tāku kuia. |
Ngā hononga ki te marautanga
Te Reo Māori i roto i te Marautanga o Aotearoa
Te whāinga paetae
Tuhituhi: Kōeke 2
Ka taea e te ākonga te tuhituhi mō tētahi wā ia rā hei whanake i te reo kua mau i a ia, hei kawe hoki i ōna wheako.
Te Reo Māori i roto i te Marautanga o Aotearoa, wh. 45
Ngā pūkenga
- Ko te tuhi i ngā tuhinga whakaahua poto e pā ana ki ōna wheako whaiaro.
- Ko te whakaraupapa i ngā kōrero, i ngā kaupapa rānei o tētahi tuhinga kōrero.
Te Reo Māori i roto i te Marautanga o Aotearoa, wh. 85
He hononga pānui me te tuhituhi
Mā te whakauru i ngā paki o te akomanga me ngā tuhinga a Huia me Te Pou Taki Kōrero ki te hōtaka pānui ngātahi, pānui ārahi, pānui tohutohu rānei, e taea ai e ngā ākonga te matapaki, te arohaehae, te whakamahi i ngā pūkenga me ngā rautakinga tuhituhi. Me pānui hoki ki ngā ākonga, me te pānui me ngā ākonga tētahi tino whāinga ia rā ia rā. I te wā o te pānui ko tētahi o ngā tino pūkenga hei ako ko te tautuhi i ngā kīwaha me ngā kīanga. Ko te tino hiahia kia whakamahi ngā ākonga i ēnei tohu reo i roto i ā rātou ake tuhituhi.
He rauemi
Te Tāhuhu o te Mātauranga (1996). Te Reo Māori i roto i te Marautanga o Aotearoa. Te Whanganui-a-Tara: Te Pou Taki Kōrero.
Grace, P. (1980). Te Kuia me te Pūngāwerewere. Wellington: Penguin Books.
Putanga tā o tēnei tauaromahi (PDF, 244kb)
 |
 |