He whakataki
Koinei te wā tuatahi i whakaritea ai e te kura tēnei momo tuhinga, otirā kua taunga kē te kaituhi ki te tuhituhi i etahi momo tuhinga rereke penei i te tuhinga auaha, te paki me te tuhinga pono. Nō reira, he hīkoi hou tēnei ki ngā ākonga ahakoa e taunga ana ki te waiata, ki te haka, ki te karakia, ki te whakapuaki rotarota hoki. Ko te tuhinga i ahu mai i tetahi kaupapa o te wā, 'Tetahi haere'. Ko te tino arotahi a te pouako kia matapaki, kia whakarongo, kia tautuhi ngā ākonga i:
- ngā tikanga me te hanga o te rotarota
- te mana o te tapanga, o ngā pikitia, o ngā whiti
- ngā tino āhuatanga reo, arā, te reo tāruarua, me ngā kupu tūmahi, kupu tūāhua hoki
- te ūngeri, te pao, te manawataki
- te whakaatu
- te tino mahi a te rotarota, he whakangahau (he whakaatu, he whakatau, whakahoa, whakanui, he whakaharakoa).
Kua taunga kē tēnei akomanga ki te tukanga o te tuhituhi. Ahakoa he aha te tuhinga, ka āta whakamahere, ka ohia manomano, ka whakarārangi i ā rātou ake kupu. Nā te momo o tēnei tuhinga ka whakaraupapa i ngā pikitia kia hāngai ki ngā whiti i whakaritea ai e te kaituhi. Kātahi ka whakahāngai i te wheako hāereere me te whai hoki i te ture o tēnei momo tuhinga kia puta ai he tuhinga auaha, waihoki he rotarota.
Ki runga
He matapaki
Whiringa tuatahi
| Pouako: |
Kei te mōhio koe ki te tino rereketanga o te rotarota nō reira, ko te tino kaupapa ko tā tātou haere ki tātahi, arā, he pai ō whakaaro mō ngā hua a Tangaroa. |
| Ākonga: |
Kei te pīrangi ahau ki te tuhi mō te wheke. |
| Pouako: |
Kāti, me whai tonu koe i te huarahi kua whārikihia mō te tuhi paki, tuhi reta hoki. |
| Ākonga: |
Āe, ko te mahi ā-roro tuatahi. |
| Pouako: |
Koinā, kia hāngai rawa ki tāu i whakaaro ai. Ko ō wheako kia tūhono ki tēnei momo tuhinga. He aha i rereke ai te rotarota mai te tuhinga paki? |
| Ākonga: |
Ko ngā whiti? Māku e whakaaro āku whiti. Kei te mōhio ahau he aha te mutunga. Kia wini ko te wheke pērā i te hōiho. |
| Pouako: |
Nō reira kei te tuhi koe mō te wheke. Ka peheatia e koe te whiti tuatahi? |
| Ākonga: |
Tuatahi, ka whakaatu ahau i te āhua o te wheke me tana mahi. |
| Pouako: |
Ko te mea nui kia mārama mai te kaipānui ki te tino takune o te rotarota. |
| Ākonga: |
Ko taku hiahia kia aroha te kaipānui ki te wheke. |
Ki runga
Ngā hononga ki te marautanga
Te Reo Māori i roto i te Marautanga o Aotearoa
Te whāinga paetae
Tuhituhi: Kōeke 3
Me mārama, me whai hua tā te ākonga, tāna tuhi i ngā momo tuhinga huhua noa.
Te Reo Māori i roto i te Marautanga o Aotearoa, wh. 45
Ngā pūkenga
- Ko te āta whakaraupapa i ngā whakaaro, i ngā whakamārama me ngā tohutohu.
- Ko te whakamahi i te whānuitanga o te kupu kia taea ai ngā momo tuhinga huhua noa.
- Ko te whakamahi i ngā tikanga tuhituhi penei i te kōwae, i te tohu tuhituhi, i te ūpoko.
Te Reo Māori i roto i te Marautanga o Aotearoa, wh. 47, 86
Ki runga
He hononga pānui me te tuhituhi
Mā te whakauru o ngā momo kaupapa penei i ngā hīmene me ngā mōteatea ki te hōtaka pānui ngātahi, pānui ārahi, pānui tohutohu hoki e taea ai e ngā ākonga te matapaki, te arohaehae, te whakamahi i ngā pūkenga me ngā rautakinga mō ēnei momo tuhituhi. Me whakarite e te pouako ētahi tauira maha mai i ngā kāri waiata, ataata rānei, a Te Pou Taki Kōrero, a Huia, otirā mai i ngā hapori maha. Ko tā ngā ākonga, he rangahau i te tino takune a te kaituhi, arā, he rotarota tohutohu, whakangahau, whakatairanga, whakaoho, whakatau, he aha rānei.
He rauemi
Te Tāhuhu o te Mātauranga (1996). Te Reo Māori i roto i te Marautanga o Aotearoa. Te Whanganui-a-Tara: Te Pou Taki Kōrero.
Te Tāhuhu o te Mātauranga (2001). He Rotarota. Te Whanganui-a-Tara: Te Pou Taki Kōrero.
Putanga tā o tēnei tauaromahi (PDF, 277kb)
Ki runga