TKI global navigation

Ngā Tauaromahi o Aotearoa Papakainga Tauaromahi Assessment homepage
Papakāinga tauaromahi Te Reo Māori

Te Reo Māori

Kōeke

Tuhituhi: He Rotarota

He Reo Whakangahau

Wheke

Mā te pouako
He tāhū reo Māori

He whakataki

Koinei te wā tuatahi i whakaritea ai e te kura tēnei momo tuhinga, otirā kua taunga kē te kaituhi ki te tuhituhi i etahi momo tuhinga rereke penei i te tuhinga auaha, te paki me te tuhinga pono. Nō reira, he hīkoi hou tēnei ki ngā ākonga ahakoa e taunga ana ki te waiata, ki te haka, ki te karakia, ki te whakapuaki rotarota hoki. Ko te tuhinga i ahu mai i tetahi kaupapa o te wā, 'Tetahi haere'. Ko te tino arotahi a te pouako kia matapaki, kia whakarongo, kia tautuhi ngā ākonga i:

  • ngā tikanga me te hanga o te rotarota
  • te mana o te tapanga, o ngā pikitia, o ngā whiti
  • ngā tino āhuatanga reo, arā, te reo tāruarua, me ngā kupu tūmahi, kupu tūāhua hoki
  • te ūngeri, te pao, te manawataki
  • te whakaatu
  • te tino mahi a te rotarota, he whakangahau (he whakaatu, he whakatau, whakahoa, whakanui, he whakaharakoa).

Kua taunga kē tēnei akomanga ki te tukanga o te tuhituhi. Ahakoa he aha te tuhinga, ka āta whakamahere, ka ohia manomano, ka whakarārangi i ā rātou ake kupu. Nā te momo o tēnei tuhinga ka whakaraupapa i ngā pikitia kia hāngai ki ngā whiti i whakaritea ai e te kaituhi. Kātahi ka whakahāngai i te wheako hāereere me te whai hoki i te ture o tēnei momo tuhinga kia puta ai he tuhinga auaha, waihoki he rotarota.

Ki runga

He matapaki

Whiringa tuatahi

Pouako: Kei te mōhio koe ki te tino rereketanga o te rotarota nō reira, ko te tino kaupapa ko tā tātou haere ki tātahi, arā, he pai ō whakaaro mō ngā hua a Tangaroa.
Ākonga: Kei te pīrangi ahau ki te tuhi mō te wheke.
Pouako: Kāti, me whai tonu koe i te huarahi kua whārikihia mō te tuhi paki, tuhi reta hoki.
Ākonga: Āe, ko te mahi ā-roro tuatahi.
Pouako: Koinā, kia hāngai rawa ki tāu i whakaaro ai. Ko ō wheako kia tūhono ki tēnei momo tuhinga. He aha i rereke ai te rotarota mai te tuhinga paki?
Ākonga: Ko ngā whiti? Māku e whakaaro āku whiti. Kei te mōhio ahau he aha te mutunga. Kia wini ko te wheke pērā i te hōiho.
Pouako: Nō reira kei te tuhi koe mō te wheke. Ka peheatia e koe te whiti tuatahi?
Ākonga: Tuatahi, ka whakaatu ahau i te āhua o te wheke me tana mahi.
Pouako: Ko te mea nui kia mārama mai te kaipānui ki te tino takune o te rotarota.
Ākonga: Ko taku hiahia kia aroha te kaipānui ki te wheke.

Ki runga

Ngā hononga ki te marautanga

Te Reo Māori i roto i te Marautanga o Aotearoa

Te whāinga paetae

Tuhituhi: Kōeke 3

Me mārama, me whai hua tā te ākonga, tāna tuhi i ngā momo tuhinga huhua noa.

Te Reo Māori i roto i te Marautanga o Aotearoa, wh. 45

Ngā pūkenga

  1. Ko te āta whakaraupapa i ngā whakaaro, i ngā whakamārama me ngā tohutohu.
  2. Ko te whakamahi i te whānuitanga o te kupu kia taea ai ngā momo tuhinga huhua noa.
  3. Ko te whakamahi i ngā tikanga tuhituhi penei i te kōwae, i te tohu tuhituhi, i te ūpoko.

Te Reo Māori i roto i te Marautanga o Aotearoa, wh. 47, 86

Ki runga

He hononga pānui me te tuhituhi

Mā te whakauru o ngā momo kaupapa penei i ngā hīmene me ngā mōteatea ki te hōtaka pānui ngātahi, pānui ārahi, pānui tohutohu hoki e taea ai e ngā ākonga te matapaki, te arohaehae, te whakamahi i ngā pūkenga me ngā rautakinga mō ēnei momo tuhituhi. Me whakarite e te pouako ētahi tauira maha mai i ngā kāri waiata, ataata rānei, a Te Pou Taki Kōrero, a Huia, otirā mai i ngā hapori maha. Ko tā ngā ākonga, he rangahau i te tino takune a te kaituhi, arā, he rotarota tohutohu, whakangahau, whakatairanga, whakaoho, whakatau, he aha rānei.

He rauemi

Te Tāhuhu o te Mātauranga (1996). Te Reo Māori i roto i te Marautanga o Aotearoa. Te Whanganui-a-Tara: Te Pou Taki Kōrero.

Te Tāhuhu o te Mātauranga (2001). He Rotarota. Te Whanganui-a-Tara: Te Pou Taki Kōrero.

TKI Mātauranga MāoriTKI Mātauranga Māori

Putanga tā o tēnei tauaromahi (PDF, 277kb)

PDF help Printing tip

Ki runga