TKI global navigation

Ngā Tauaromahi Marautanga o Aotearoa Papakainga Tauaromahi Assessment homepage
Papakāinga tauaromahi Tikanga ā Iwi

Tikanga ā-iwi

Taumata

Ngā Rawa me ngā Mahinga Ohaoha

Ngā Tamatāne Tamaki

Mā te pouako
He tāhū Tikanga ā Iwi


Tā tēnei mahi e whakaatu ana

E whakaatu ana tēnei tuhinga i te pakirehua. I kohikohi mōhiohio a Te Rina mō tana tuhinga. Ka whakaputaina e ia ōna whakaaro kia tutuki i ngā whāinga, kia tutuki ngā wawata.

Whāinga paetae 1

Ka taea e te ākonga te whakaatu i te rerekētanga haere o te āhua o te mahi me te rokohanga o tēnei āhuatanga ki te takitahi me te porihanga.

Ki runga

Te arotahi

Te whakatutuki wawata.

Ngā mōhiotanga

Ka taea e te ākonga te:

  • whakamārama i tutukitanga o ngā wawata tamatāne Tamaki
  • whakamārama i ngā papātanga o ngā ariā ohaoha ki ētahi atu Māori.

Ngā māramatanga

Ko ētahi māramatanga tērā pea ka puta:

  • Kei ngā ahumahi tāpoi he oranga mō te Māori
  • He maha ngā Māori kua whai wāhi i roto i ngā ahumahi tāpoi
  • Mēnā he pukumahi te tangata, ki te āta whakarite pākihi, ka tutuki ana mahi.

Ki runga

Ngā hononga o ngā ariā matua ki te tāhū

  1. 2.1 Ngā ariā ā-hapū, ā-iwi, ā-rōpū rānei

    • E mārama ana a Te Rina ki te maha o ngā ahumahi rerekē o ēnei rā. Ko ngā ahumahi tāpoi tētahi. (a) (e)
  2. 2.2 Te whai wàhi atu ki te hapū, ki te iwi, ki te rōpū rānei

    • E mōhio ana a Te Rina he nui ngā mahi hou kei te putaputa mai ki tēnei ao. He tino rerekē ētahi o ēnei mahi ki ngā mahi onamata. (i)
  3. 2.3 Ngā mea e hiranga ana

    • E whakaatu ana ōna tuhinga i ētahi o ngā āhuatanga me ngā whakaawenga o tēnei ahumahi tāpoi ki te oranga o te tangata. (o)
He pānui.

He pānui.

Te pakirehua

Te kohikohi me te whakatakoto mōhiohio

  • I kohia, i pānuitia e Te Rina, ētahi rauemi whakamārama i ngā ahumahi tāpoi a ngā tokorua nei.

Te tukatuka mōhiohio

  • Nānā aua mōhiohio i tukatuka kia puta mai tāna e pīrangi ana.

Te whakatatū tūmomo kōrero tika

  • Nāna i tuhi ōna whakaaro hei whakamārama i ngā wawatatanga o ngā tamatāne Tamaki.
  • Ka kite i ngā rokohanga me ngā whakataunga ki te oranga tangata.

    (Kua whakaatu mā te pikitia.)

Te whakawhiti matatau i ngā kitenga

  • I tuhia ōna whakaaro ki te rorohiko hei whakaatu ki ōna hoa kura.

He kupu taka

ahumahi tāpoi tourism industry
ahurea culture
anamata hereafter
arotahi focus
hinonga entrepreneurial
hokonga goods
manawapou life-blood
ohaoha economic
onamata from the past
pākihi business
pakirehua inquiry
papātanga impact
porihanga society
ratonga services
rokohanga consequence
tūruhi = kaiwhakatāpoi tourist
umanga occupation
whakaawenga influences
wawatatanga aspirations
whakataunga decisions
whakatutuki wawata meet needs

Ki runga

Te horopaki ako

Ko tā te pouako, he whakatō ki roto i ngā ākonga ngā kōrero, ngā tikanga, me te ahurea o kui mā, o koro mā, te manawapou o te Māori.

I tīmata mai ngā mahi whakaako i ngā kōrero mō ngā Māori rongonui onamata. I rangahaua e ngā ākonga ngā kōrero mō ā rātou mahi me ngā pānga ō aua mahi ki ō rātou iwi, ki te motu whānui.

Mai i reira, ka huri rātou ki ngā Māori anamata, kua whai wāhi atu ki ngā pākihi whakamahi rawa, whakamahi hokonga, whakamahi ratonga hoki. Ko te tino whāinga o aua mahi whakaako, ko ngā tūmomo ahumahi, me te titiro a te tangata ki te wāriu o tēnei mea te rawa. I tua atu o tērā, ko te whakatō i te kākano ki te ākonga, kia taea tonu e ia te whakatū, me te whakahaere mahi pēnei.

Ki runga

He matapaki

Pouako: He aha ngā tūmomo umanga kua puta mai i tēnei pākihi?
Ākonga: He rōpū kapa haka, he ringawera, he kaihokohoko, he tohunga raranga, he tohunga whakairo, he kaitiaki whare me he kaiarahi tūruhi.
Pouako: He aha rāua i whakatū ai tēnei pākihi, i tēnei ahumahi tāpoi?
Ākonga: Hei whakaatu ki a tauiwi, ki ētahi atu iwi ngā āhuatanga Māori.
Pouako: Ki ōu whakaaro, he aha ngā oranga ka puta mai ki te Māori?
Ākonga: Ka whiwhi mahi ētahi. Ka taea e rātou te whakaatu i ngā painga o te ahurea Māori, i te āhua o te Māori, pēnei i ngā taonga Māori, ngā mahi me ngā tikanga Māori.
Pouako: He pai ki a koe kia whakatū e te Māori he umanga me he pākihi pēnei?
Ākonga: Āe, hei whakawhānui i ngā mōhiotanga o ētahi atu tāngata, ahurea hoki.

Ki runga

Ki hea i nāianei?

Kia tipu tonu tēnei ākonga, me arotahi ki:

  • te rangahau i ētahi atu ahumahi tāpoi e whakahaeretia ana e te Māori
  • te uiui me te whakahaere uiuinga o tētahi kaiwhakahaere pākihi Māori
  • te rangahau i ētahi mahi hinonga.

Ki runga

Ngā hononga ki te marautanga

Te wāhi me te taiao:

Ka taea e te ākonga te:

  • whakamārama i ngā āhuatanga o te nekehanga a te tangata mai i tētahi wāhi ki tētahi atu. (T5,WP1e)

Te ao hurihuri

Ka taea e te ākonga te:

  • whakamārama i ngā tirohanga ki aua mahi i tēnei wā. (T5, WP2i)

Taumata mātauranga ā-motu kua taea (NCEA)

Te mātauranga matawhenua Māori, paerewa 19670

  • Te tāutu me te whakaahua i ngā pānga o ngā atua Māori ki te taiao.

Ki runga

He rauemi

Tibble, R. (2002). Ngā mahi wae tāpoi a Tamaki. He tirohanga i ēnei rā. Te Whanganui-a-Tara: Te Pou Taki Kōrero Whāiti.

TKI Mātauranga MāoriTKI Mātauranga Māori

Putanga tā o tēnei tauaromahi (PDF, 758KB)

PDF help Printing tip

Ki runga