Tā tēnei mahi e whakaatu ana

E whakaatu ana tēnei tuhinga i te tūhuratanga uara. Koinei ētahi o ngā kōrero e mōhio ana a Awherata mō te tikanga o ngā karakia o tōna hāhi.

Whāinga paetae 1

Ka taea e te ākonga te whakaatu i te whakaawenga o ngā tūāhua o mua, i ngā tūhono i roto i tētahi rōpū, i waenga rōpū, me te haere tonu o ēnei whakaawenga.

Ki runga

Te arotahi

Te mau i ngā tikanga.

Ngā mōhiotanga

Ka taea e te ākonga te:

• whakamārama i ētahi o ngā tikanga o te karakia
• whakamārama he aha i hiranga ai kia mau haere tonu rātou i ngā karakia me ngā tikanga.

Ngā māramatanga

Ko ētahi māramatanga tērā pea ka puta:

• mā te karakia koe e manaaki
• kia kaha tonu tātou ki te poipoi i ā tātou āhuatanga Māori kia kore ai e ngaro.

Ki runga

Ngā hononga o ngā ariā matua ki te tāhū

1. 1.1 Ngā ariā ā-hapū, ā-iwi, ā-rōpū rānei

   • E mārama ana a Awherata me mau tonu tātou ki ngā karakia hei ārahi i a tātou i roto i te ao tūroa.

2. 1.2 Te whai wàhi atu ki te hapū, ki te iwi, ki te rōpū rānei

   • E mōhio ana a Awherata ki te wāriu o te karakia kia tū rangatira ai ngā tamariki mokopuna.

3. 1.3 Ngā mea e hiranga ana

   • E whakaatu ana ngā tuhinga a Awherata i te hiranga o te whakahaere tonu i ngā karakia ia rā hei whakatau i ngā āhuatanga katoa, kia kore ai te raruraru e pā mai ki a tātou.

Te tūhuratanga uara

He kupu taka

āhuatanga ahurea	cultural features
ahurea	culture
hiranga	significant
hohou i te rongo	spreading the gospel
manawapou	life-blood
matemate ā-one = te aroha o tētahi ki tētahi	everlasting love/affection
papātanga	impact, effects
pūmanawa tuakiri	unique qualities or attributes
tuakiri ahurea	cultural identity
tūhuratanga uara	values exploration
wāriu = uara	values
whakaawenga	influences
whatumanawa	innermost feelings and thoughts

Ki runga

Te horopaki ako

Ko tā te pouako, he whakatō ki roto i ngā ākonga ngā kōrero, ngā tikanga, me te ahurea o kui mā, o koro mā, te manawapou o te Māori.

Ko te karakia hoki te tāhuhu o tēnei kura. Mā te tūhuratanga uara ka taea e te ākonga te whakaputa i ana māramatanga ki ngā āhuatanga Māori e pā ana ki ngā tikanga o te kura. Ka tūhura ngā ākonga i ngā āhuatanga ahurea, ngā tikanga tuku iho, me ngā ritenga e whai wāhi ana ki tōna tuakiri ahurea. Ka tuhia e ngā ākonga ō rātou mōhiotanga mō ngā āhuatanga o te karakia i tukua iho e ō rātou kuia, koroua hoki. Ka hopukia ngā karakia, ngā hīmene, ngā pānui, ngā waiata, me ngā inoi mā te mīhini hopu reo. Ka āta whakarongo ngā ākonga kia mau ai te ia tika o te karakia. Ka mārama ngā ākonga ko te “rongo ā-taringa” te mea nui. Ka ako rātou i ngā karakia kia kore ai e ngaro.

Ki runga

He matapaki

Pouako:	Whakamārama mai he aha tēnei mea te karakia?
Ākonga:	He taonga tuku iho nā Io.
Pouako:	He aha tātou e karakia ai?
Ākonga:	Ki te whakatau i ngā āhuatanga katoa o te rā. Kia kore ai tātou e uru ki roto i te raruraru.
Pouako:	Ki ōu whakaaro, ka pēhea mēnā ka whakaturetia te karakia?
Ākonga:	Ka ngaro pea ō tātou wairua ki te karakia, ō tātou ngākau hoki me ērā atu āhuatanga katoa.
Pouako:	E mea ana ētahi kāore e pai ki te karakia i mua i te hui. He aha ōu whakaaro mō tēnei?
Ākonga:	Ki te kore e karakia i mua o te hui, kua kore te hui e haere tika.

Ki runga

Ki hea i nāianei?

Kia tipu tonu tēnei ākonga, me arotahi ki:

• te rangahau i ngā āhuatanga o ētahi atu hāhi Māori
• te ako tikanga o ētahi atu iwi
• te rangahau hāhi tawhito nō wāhi kē
• te rangahau i ngā papātanga o te hāhi Karaitiana ki ngā waiaro me ngā uara Māori.

Ki runga

Ngā hononga ki te marautanga

Te ao hurihuri

Ka taea e te ākonga te:

• tāutu i ngā pūtake o ētahi tūmomo tūāhua ka mahia e te tangata. (T4, WP1i)

Te ahurea me te tuku ihotanga

Ka taea e te ākonga te:

• whakaahua i te whakaora anō a ngā iwi taketake i ētahi āhuatanga ahurea, tuku ihotanga. (T4, WP1u)

Ki runga

He rauemi

Binney, J. (1995). Redemption Songs. The life of Te Kooti Arikirangi Te Turuki. Tāmaki Makaurau: Auckland University Press.

Binney, J. and Chaplin, G. (2004).Ngā morehu. Tāmaki Makaurau: Auckland University Press.

Greenwood, W. (1980). The upraised hand, or, the spiritual significance of the rise of the ringatū faith. (3rd ed.). Tāmaki Makaurau: Polynesian Society.

www.cybersoul.co.nz/tauihu/karakia/

TKI Mātauranga Māori

Putanga tā o tēnei tauaromahi (PDF, 654KB)

Ki runga