Ko ngā waiata, ngā waiata-ā-ringa, ngā haka,
mahi raranga, ngā mahi whakairo, te kōrero i te reo Māori,
ngā kōrero pakiwaitara me ngā tākaro whakataetae
ko ēnei mea katoa ki tāku nei titiro, ngā mahi whakapaipai
a te iwi Māori. Me haere tahi ēnei mahi katoa. Kaua e wehea
atu ko te reo Māori ki tēnā pouaka, ko ngā mahi-ā-ringa
mā ngā tamariki ki kō, ko ngā mahi whaowhao mā
ngā kaumātua ki kō, me ētahi atu, ki hea rānei,
hei mātakitaki mā te kuare. Kao! I te pēnātia
ka rite ā tātou mahi ki te ngārara mokemoke e ngōki
ana.
Kia tika hoki te mau i ēnei taonga tapu i roto i te ao hou,
kia tū tonu mai ai hei tauira mō ngā Māori me
ngā Pākehā e whai atu ana. Kia kaha hoki tātou
ki te tautoko i ngā tohunga kua whakawhiwhia nei ki te hōhonutanga
o te mātauranga mō ēnei mahi. Nā ngā tīpuna
tātou i whakatō ki waenganui i a tātou, hei oranga
mō tātou katoa. E mōhio ana tātou, i te whaowhao
te tohunga-whakairo ka hou atu tōna wairua, tōna manawa
ki roto i taua rākau. Ko tāna koha tēnā mā
te iwi. Ko tēnei te tikanga a te Māori ko tāhau e pai
ana, mā te iwi, hei whakarangatira i te iwi.
I ngā rā e tamariki ana ka rongo i ngā reo reka e
pararē ana i Te Kao, i Pārengarenga, te wāhi e pekepeke
mai rā te kanae, te tāmure, te mangō. I takahi atu
i Te-Oneroa-a-Tohe i roto i Te Rarawa ki Whangatauatia e tū mai
rā. E whakawhiti atu ana ki Tauroa, e ruaki mai rā i ana
pātiki me te toheroa. Kātahi ka hoki whaka-momori ki Te
Kao kia wepuweputia ngā waewae e Huitara Matiu ki te tatarāmoa
kia tika ai te hiki o ngā waewae i roto i ngā waiata-ā-ringa.
I reira anō ngā tākaro whutupaoro e ākona ana.
I tipu i roto i ēnei pārekereke tāngata. Nō te
putanga mai ki te ao nui nei ka āwhinatia e Gordon Tovey kia
kite i te hōhonutanga o ngā mahi whakapaipai a te iwi Māori.
Taku taenga ki Tūranga ka pā ki ahau te mana o Ngāti
Porou. Nā George Reedy i whakatikatika te tinana kia tau ai te
tū mō te haka. Nā Pine Taiapa, te tohunga rongonui
mo te whakairo, ngā kōrero pūrākau i ngāwari
ki aku taringa. Nā Waihīrere i roto o Te Aitanga-a-Māhaki
te waiata-ā-ringa. Ko rātou ngā toa ki tēnei mahi.
Kei i a rātou te ihi, te mauri.
Ināianei, kei Te Waipounamu ahau e noho ana. Ahakoa kua ngaro
haere te reo me ngā taonga a ngā tīpuna i konei, kei
konei te wairua tūturu Māori. Kei konei anō te pipi,
te koura, te kūtai, te pāua, te kina.
Kei nga mahi-ā-ringa whakapaipai a te iwi Māori te huarahi
mō āpōpō. Kaua e noho puku ki te kāinga mātakitaki
ai i te iwi. Pai kē me uru tonu atu ki ngā taonga nei ako
ai. Kei waiho mā te Pākehā e tohutohu te Māori.
