PapakāingaNgā PūrongoMō TKIHaporiRapuaNgā KuraTauwhitiwhitiTomokangaĀwhina


  Pangarau i roto i te Marautanga o Aotearoa  



Te Taurangi Taumata 4

 

Ngā Whāinga Paetae

 

Te torotoro tauira, pānga

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

1. ki te kimi ture hei whakaahua i ngā huanga o tētahi raupapa tau, ki te whakaatu i tēnei ture ki te kupu;

 

elements
2. ki te whakamahi ture hei whakatakoto matapae;

 

predictions
3. ki te tuhi, ki te whakamaori kauwhata tukutuku tau oti e whakaatu ana i ngā pūāhua o ia rangi.

 

interpret; whole number grids
 

Te torotoro whārite, kīanga

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

4. ki te kimi, ki te parahau tauira kupu e whakaatu ana i tētahi pūāhua whaitake kua whakaritea hei whiriwhiri;

 

justify; everyday situations
5. ki te whakaoti whārite rarangi māmā pēnei i te 5r + 3 = 23.

 

linear equation
 

He Tauira Horopaki

 

  • NGA PUTEA&;He whakarite putea hei whakatu kanikani, pō ngāhau rānei . Me kimi haere te taiwhanga kanikani me te rōpū whakatangitangi tino māmā nei te utu.

 

  • TE WHAKATIPU KAI&;He aha ngā panga i waenganui i te tere o te tipu me te mahana o te rā, te nui rānei o te wai?

 

  • TE HAERE I TE NUKU O TE WHENUA&;He āta torotoro i te pānga i waenganui i te tere me te tawhiti e tae atu ai te ākonga ki tētahi wāhi kua whakaritea hei toro atu.

 

  • NGĀ MAHI A TAWHIRIMATEA&;He torotoro i ngā panga i waenganui i ēnei ;

 

      i) te whaitiri me te uira;

 

      ii) te mahana o te rā me te nui o ngā kapua;

 

      iii) te takawai o te rangi me te tūponotanga tērā ka ua.

 

chance of rain
  • TE KAWA O TE MARAE&;He āta tirotiro anō i te raupapa e whāia ana ka whakaeke ana te manuhiri ki runga i te marae, (te karanga, te pōhiri, te tangi, ngā whaikōrero; tū atu, tū mai, tau-utuutu, paeke, ngā waiata, te ruru).

 

He Tauira Mahi

 

Te torotoro tauira, pānga

 

Anei etahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

1. Me mōhio te ākonga ki te kimi ture hei whakaahua i ngā huanga o tētahi raupapa tau, ki te whakaatu i tēnei ture ki te kupu;

 

number series
  • he kimi mai, he tuhi i te roanga atu o ngā tauira rarangi tau e puta noa ana i ngā horopaki whaitake, ka parahau ai i ngā ture e whakaahua ana i aua tauira. Hei whakatauira:

 

linear number patterns
justify
      i) te nui o ngā hāora e mahia ana me te nui o te utu tapeke, mehemea e $7.00 te utu-ā-hāora;

 

      ii) te tokomaha o ngā tamariki me te nui o ngā punua totiti whero ka kāinga, mehemea e waru ngā punua totiti ka pau i ia tamaiti te kai.

 

2. Me mōhio te ākonga ki te whakamahi ture hei whakatakoto matapae;

 

predictions
  • e hia ngā rawhi whakairi kaka (r) e hiahiatia ana hei whakairi kaka (k) ki te aho whakamaroke kakahu. Me ki noa ake, e rua ngā rawhi e hiahiatia ana mo ia kaka:

    r = 2k

 

clothes pegs
3. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakamāori kauwhata tukutuku tau oti e whakaatu ana i ngā āhuatanga o ia rangi;

 

whole number grids
  • he whakapakari i te mārama o te ākonga ki te āhua o tēnei mea, o te pānga. Me mōhio anō a ia ki te whakaatu, ki te whakamāori pānga. Hei whakatauira, ko te pānga i waenganui i:

 

      i) te tere me te tawhiti;

 

      ii) te papa o te whatitiri me te rapa o te uira, ki te tere whai mai te uira i te whatitiri, he tohu tērā no te aha?

 

      iii) te tokomaha o te ringawera me te nui o ngā mahi hei mahi mā te tangata kotahi;

 

      iv) te momo aitua me te take o te aitua. Hei whakatauira, he aha te ōrau o ngā tutukinga waka ko te waipiro te takenga mai o te aitua?

 


source
  • he tuhi kauwhata hei whakaatu i ngā ahuatanga o ia rā e taunga atu ana te ākonga . Hei whakatauira:

 

      i) te haere ki te kura;

 

      ii) te haere ki te hui, tangihanga i te marae;

 

      iii) te hopua kaukau - te whiti o te hohonu o te wai ki te kuhu he tangata ki roto;

 

change
  • he whakamāori panga. Hei whakatauira, ko te whakamāori i te tikanga o ētahi puwāhi kua meatia ki te kauwhata;

 

  • he tuhi, he whakamārama rānei i ngā kauwhata e whakaatu ana i ngā whiriwhiringa utu o ia rā. Hei whakatauira:

 

  • te hoko riki. Ki te hokona mai tētahi kiro-karama kotahi, ka āhua mamae tonu te utu. Ki te hokona mai ētahi kiro-karama e rima, ka āhua māmā ake te utu (mō ia kiro-karama), ki te hokona mai he peke riki e rua tekau kiro-karama nei te taumaha, katahi ka tino māmā rawa atu te utu (mō te kiro-karama kotahi). Me tuhi tēnei āhuatanga ki te kauwhata;

 

  • he tuhi kauwhata hei whakaatu raupapa i takea mai i tētahi ture whārite.

 

Te torotoro whārite, kīanga

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

4. Me mōhio te ākonga ki te kimi, ki te parahau tauira kupu e whakaatu ana i tētahi pūāhua whaitake kua whakaritea hei whiriwhiri;

 

  • he whakamahi, he tuhi, he whakaahua tauira taurangi i roto i ngā horopaki whaitake, me te whakamahi anō i ngā kupu, tohu rānei e tika ana. Hei whakatauira:

 

algebraic patterns
      i) E hia ngā inu (i) e hia ngā hanuwiti (h) e hiahiatia ana hei whāngai i ngā tamariki kua tau mai ki te kura ki te whai wāhi mai ki ngā mahi hākinakina. Koinei te tauira whārite me whai: 2i + 3h = te nui o ngā inu me ngā hanuwiti kia mahia mai mō te tangata kotahi;

 



equation formula
      ii) ngā utu tuku mokihi ki te kareremehemea he iti ake i te kotahi kiro-karama te taumaha, e $1.20 noa iho te utu. I waenganui i te 1 ki te 5 kiro-karama, ka tāpirihia ki tērā $1.20 tētahi 0.70¢ mō ia kiro-karama i tua atu. Ki te neke atu i te 5 kiro-karama te taumaha, e $4.00 te utu pūmau, engari ka tāpirihia atu ki tērā tētahi 0.40¢ mō ia kiro-karama i tua atu i te kiro-karama tuarima. Me kimi mai ngā whārite hei whakaahua i tēnei pūāhua.

 

5. Me mōhio te ākonga ki te whakaoti whārite rārangi māmā pēnei i te

    5r + 3 = 23;

 

  • he aha te pānga i waenganui i te tau me te o te 5r?

 

letter
  • me mōhio te ākonga ki te whakahangai i ēnei momo whārite rārangi māmā ki ngā rapanga o ia rangi.

 

apply; linear equations
He Tauira Aro Matawai

 

He tauira noa ēnei hei awhina i te kaiwhakaako:

 

  • He whakaoti rapanga e whai wāhi mai ana tētahi pānga, ka whakamārama he aha i pērā ai te āhua o te otinga. Hei whakatauira, kei te haere ngā ākonga o tētahi taiwhanga kura i Te Wairarapa ki te whakaaturanga taonga māori i te whare taonga o Te Whanga-nui-a-Tara. E $200 te utu mō te pahi. I runga anō i tēnei āhua , kua oti te whakatau me $8 te utu mō ia ākonga , kaiwhakaako rānei kei te haere. Tokohia ngā mea kei te haere? Ki te makere mai e rima ngā ākonga (kua pāngia e te mate, kua haere rānei ki tētahi tangihanga...) ka pēhea te utu mō te ākonga kotahi? Arā, e rua tekau noa iho ngā ākonga e wātea ana ki te haere.

 

    mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 4/4
    WR-5

 

  • He whakamāori raraunga e pā ana ki ngā mahi o ia rā kua whakaaturia ki te kauwhata. Hei whakatauira:

    te ki haere o te kohua inā rāua atu he puha, he wheua poaka, he rīwai, he kamokamo, he aha kē rānei .

 

    mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 4/3

 

  • He hōpara rautaki mama e toa ai te ākonga i tētahi tauwhainga. Hei whakatauira, ko te Mū Tōrere. Me kimi mai e te ākonga tētahi rautaki e toa ai ia i roto i tēnei momo runaruna.

 

strategy
traditional game resembling draughts
    mā ēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 4/2

 

  • He tirotiro i ngā maramataka a te māori .

    Koia nei ngā momo pātai kia whiriwhirihia:

 

      i) E hia ngā pō Whiro, ngā pō Tirea rānei i roto i te tau?

 

      ii) Ko ēhea ngā whetū hei tohu i te takanga o te wā ?

 

passage of time
      iii) He aha ngā tohu whakaatu i te timatanga o te tau māori ?

 

      iv) He aha te rerekētanga i waenganui i te maramataka māori me te maramataka e kaha ana te whāia puta noa i te ao?

 

      v) he kimi tauira tau o roto mai i te maramataka māori .

 

number patterns
    mā ēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 4/1
    Taurangi 4/2
    WR-5

 

Rārangi upoko Tōmua Whārangi ki mua