PapakāingaNgā PūrongoMō TKIHaporiRapuaNgā KuraTauwhitiwhitiTomokangaĀwhina


  Pangarau i roto i te Marautanga o Aotearoa  



Te Taurangi Taumata 5

 

Ngā Whāinga Paetae

 

Te torotoro tauira, pānga

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:

 

1. ki te hanga tauira mai i tētahi āhuatanga kua whakaritea hei titiro, ki te kimi ture whānui e hāngai ana ki tēnei āhua , ka tuhi ai i te ture ki te kupu me te tohu;

 

pattern
general rule
symbol interpret
2. ki te hanga tauira mai i tētahi ture;

 

3. ki te tuhi, ki te whakamāori kauwhata e whakaatu ana i ngā āhuatanga o ia rangi;

 

4. ki te tuhi ture rārangi ki te kauwhata, ka kimi ai i te rōnaki me ngā haukoti i runga i tētahi pūnaha taunga tau.

 

linear rules; slope
intercepts; integer co-ordinate system
 

Te torotoro whārite , kīanga

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

5. ki te whakamahi tikanga whakauru hei whakaoti kīanga rārangi ;

 

substitution rule
6. ki te whakaoti whārite rārangi ;

 

equation
7. ki te whakakao taurangi tairite i roto i ngā kīanga taurangi;

 

like terms
8. ki te whakarūnā hautanga taurangi;

 

simplify
9. ki te whakatauwehe, ki te whakawhānui kīanga taurangi;

 

factorise; expand
10. ki te whakamahi whārite hei whakaari pūāhua whaitake.

 

represent; practical situation
 

He Tauira Horopaki

 

  • NGĀ TAUIRA TUKUTUKU&;Mai i tētahi tauira tukutuku (penei i te patiki nei), taniko rānei, me mahi mai tētahi tauira tau, ka kimi ai i te kīanga whānui hei whakaahua i tērā tauira. Me tuhi ki te kupu, a, ki te tohu anō hoki.

 

  • TE MĀRA&;He aha te pānga i waenganui i te roa me te horahanga o te māra?

 

  • TE HAERE KI TE KURAI&;He aha te hononga i waenganui i te tere me te tawhiti o tētahi haerenga?

 

  • RUAMOKO&;He aha ngā hononga i waenganui i ngā rū , ngā ngāwha, me ngā whare whakaputa hiko?

 

  • NGĀ WHAKATAUKI A TE māori He nui tonu ngā whakatauki e whai wāhi mai ana he tauira taruarua. Me hōpara e te ākonga ngā tauira taruarua o roto i ngā whakatauki. (Otirā me āwhina atu e te kaiwhakaako.)

 

He Tauira Mahi

 

Te torotoro tauira, pānga

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

1. Me mōhio te ākonga ki te hanga tauira mai i tētahi āhuatanga kua whakaritea hei titiro, ki te kimi ture whānui e hāngai ana ki tēnei āhua , ka tuhi ai i te ture ki te kupu me te tohu;

 

structured situation
  • he whakapakari i tona mōhio ki ngā pānga , me ngā huarahi e tika ai te whakaatuhia, te whakamāoritia rānei o ngā pānga . Hei whakatauira, e mārama ai te whakaatuhia o te pānga i waenganui i ngā iwi māori me o rātou waka, ko tēhea o ēnei momo whakaaturanga me whakamahi: a) he hoahoa pere e) he papatau h) he raupapa purua;

 





arrow diagram; table;
quadratic sequence
2. Me mōhio te ākonga ki te hanga tauira mai i tētahi ture;

 

  • he whakamahi ture kua whakaaturia ki te kupu, ki te tohu, ki te kauwhata, ki te tutohi, aha kē rānei, hei whakaoti rapanga. Hei whakatauira:

 

      i) te tere o te rere o tētahi teka (me kauwhata whārite purua);

 

dart; quadratic equation
      ii) te nui o ngā rawhi e hiahiatia ana hei whakairi kaka ki te aho whakamaroke (me kauwhata rārangi );

 

  • he hanga raupapa mai i ngā ture kua whakaaturia ki te kupu, ki te kīanga taurangi rānei. Hei whakatauira:

    ngā tauira tukutuku - E taea ai te nui o ngā "x" o roto i tētahi tauira patiki, poutama rānei te kimi mai, me mōhio ki te rahi o taua tauira;

 

sequence
algebraic expression
  • he tuhi whārite rārangi , whārite purua, tētahi atu momo whārite rānei e pā ana ki ngā mahi o ia rā, ka kimi, ka parahau ai i ngā ture e whakaahua ana i aua whārite .

 

3. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakamāori kauwhata e whakaatu ana i ngā āhuatanga o ia rangi;

 

  • he tuhi, he whakamāori kauwhata e whakaatu ana i ngā āhuatanga o ia rā;

 

  • he whakaahua i tētahi pānga kua whakaatuhia ki tētahi momo kauwhata, ka whakaatu ai ki tētahi atu momo. Hei whakatauira, he huri i ngā raraunga kua meatia atu ki te kauwhata marara ki te tutohi tau.

 

relationship; represented

data; scatter diagram
4. Me mōhio te ākonga ki te tuhi ture rārangi ki te kauwhata, ka kimi ai i te rōnaki me ngā haukoti;

 

  • he kimi, he whakaahua rōnaki , rārangi haukoti.

 

intercept of lines
Te torotoro whārite , kīanga

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

5. Me mōhio te ākonga ki te whakamahi tikanga whakauru hei whakaoti kīanga rārangi ;

 

  • he tuhi whārite rārangi e puta noa ake ana i ngā mahi o ia rā;

 

  • he whakapauaua i te matatau o te ākonga ki te whakaoti whārite , tōrite rānei;

 

strengthen; inequations
  • he kimi rautaki hei whakaoti rapanga whārite i roto i ngā mahi o ia ra.

 

6. Me mōhio te ākonga ki te whakarūnā hautanga taurangi;

 

algebraic fractions
  • he whakapauaua i te ahei o te ākonga ki te whakawhiti, ki te whakarūnā kīanga taurangi māmā . Me mōhio te ākonga ki te whakamahi tutohi, ture pāngarau rānei hei whakarūnā whārite . Hei whakatauira:

      i) a2 x a5 = a2 + -5 = a-7

      ii)

 

rearrange

simplify

 

7. Me mōhio te ākonga ki te whakatauwehe, ki te whakawhānui kīanga taurangi;

 

factorise; expand
8. Me mōhio te ākonga ki te whakamahi whārite hei whakaari pūāhua whaitake;

 

represent
  • he whakamahi i tōna mōhio ki ngā tikanga tau, āhuahanga, aha kē rānei ki te whakapakari i tōna matatau ki ngā mahi whakatauwehe, whakawhānui ;

 

geometry
develop
  • he whakamahi kīanga taurangi hei whakaoti rapanga e puta noa mai ana i te ao o te ākonga .

 

He Tauira Aro Matawai

 

He tauira noa ēnei hei āwhina i te kaiwhakaako:

 

      i) e mea ana ngā matua o Huia ki te whakato māra kumara, me tō rāua mōhio anō me whakatu taiapa ki ngā taha hei ārai atu i te kararehe. E 22 mita noa iho te roa o tā rāua waea hiko. Me matua kimi mai te pānga i waenganui i te horahanga o te māra e whakaarohia ake ana me te pae. mā konei ka mōhiotia kia pēhea nei te nui e taea ai te māra te awhe ki te waea hiko. Me whakahaere whakamatautau ngā ākonga ki te kimi mai i te horahanga tika, ka tuhi ai i ā rātou whakamātauranga ki te kauwhata;

 




area
perimeter
      ii) he whakaatu i te matemate haere o tētahi momo kararehe, ika ranei, ki te kauwhata;

 

      iii) he āta tirotiro i tētahi kauwhata e whakaatu ana i ngā raraunga e pā ana ki te mate pukupuku i Aotearoa, ka kimi ai i te tokomaha o ngā māori e pāngia ana e taua mate.

 

    mā ēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 5/4
    Taurangi 5/2

 

  • He hōpara , he āta whiriwhiri i ngā whakatauki kei reira tētahi tauira taruarua e mau ana.

 

    tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 5/1 Taurangi 5/2 Taurangi 5/3 Taurangi 5/4

 

Rārangi upoko Tōmua Whārangi ki mua