PapakāingaNgā PūrongoMō TKIHaporiRapuaNgā KuraTauwhitiwhitiTomokangaĀwhina


  Pangarau i roto i te Marautanga o Aotearoa  



Te Taurangi Taumata 6

 

Ngā Whāinga Paetae

 

Te torotoro tauira, pānga

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

1. ki te hanga, ki te whakamāori kauwhata;

 

interpret
2. ki te hanga tauira rārangi , tauira whārite pūrua , ki te kimi, ki te parahau i ngā ture mō ēnei tauira;

 

linear patterns; quadratic equations justify
3. ki te hanga tauira mai i tētahi ture;

 

generate a pattern
4. ki te tuhi kauwhata pānga rārangi , pānga whārite pūrua , pānga taupū , me ngā hononga e rite ana ki ēnei te āhua :
i) a2 + e2 = o2 ii) ae = h

 

linear function; exponential function; relations
 

Te torotoro whārite , kianga

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

5. ki te hanga, ki te whakaoti whārite rārangi , whārite tukutahi whārite pūrua māmā ;

 

simultaneous
quadratic
6. ki te whakauru uara ki roto i ngā tauira.

 

substitiute; formulae
 

He Tauira Horopaki

 

  • TE MANAAKI MANUHIRI&;He aha ngā hononga i waenganui i te nui o te kai hei taka, te tokomaha o te tangata kei te tau mai me te roa o ta ratou noho mai? Me kimi mai he kianga whārite hei whakaatu i tenei ahuatanga.

 

  • TE TIPU O ngā HUAKITA&;He torotoro i ngā ahuatanga e pa ana ki te tipu, ara te mahana o te ipu, te mākūkū , te aha noa, te aha noa, e tere tipu ai.

 

  • TE HOREKE TAIAHA&;He aha ngā mahi a te taiaha? (Ko tōna tikanga ka puta he whārite pūrua i ēnei whiriwhiringa.)

 

He Tauira Mahi

 

Te torotoro tauira, pānga

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tenei taumata te whakatutuki:

 

1. Me mōhio te ākonga ki te hanga, ki te whakamāori kauwhata;

 

  • he whakamahi, he whakamāori tauira i puta ake i ngā puahua; he tuhi, ka whakamāori kauwhata e whakaahua ana i ngā pūāhua o ia rā;

 

  • he whakaahua, he whakamāori āhuatanga tapua o roto i ngā kauwhata, pēnei i te: tihi, whāruarua, pikinga, hekenga, paepapa, hangarite, aputa, whakatauritenga o ētahi ronaki e rua.

 

2. Me mōhio te ākonga ki te hanga tauira rārangi , tauira whārite pūrua , ki te kimi, ki te parahau i ngā ture mō ēnei tauira;

 

  • he hanga tauira rārangi , whārite pūrua , me ētahi atu tauira i roto i ngā horopaki whaitake, ka kimi mai, ka parahau i ngā kauwhata me ngā ture e whakaahua ana i aua tauira.

 

3. Me mōhio te ākonga ki te hanga tauira mai i tētahi ture;

 

  • he whakamahi ture kua whakahuatia ki te kupu, ki te tohu rānei , hei hanga raupapa;

 

  • he whakamahi tauira ahuahanga hei hopara tauira mutu-kore. Hei whakatauira:

1/2 + 1/4 + 1/8 + ... = 1.

 

4. Me mōhio te ākonga ki te tuhi kauwhata pānga rārangi , pānga whārite pūrua , pānga taupū , me ngā hononga e rite ana ki ēnei te āhua :

 

      i) a2 + e2 = o2

 

      ii) ae = h

 

  • he hopara puahua whaitake ka taea te whakaawhiwhi ki te pānga rārangi , whārite pūrua , taupū , pākoki rānei . Hei whakatauira:

 

      i) me whakamahi tikanga pākoki hei kimi mai i te teitei o tētahi pa maioro;

 

      ii) me whakamahi pānga pākoki hei kimi mai i te teitei o te rere a tētahi manu aute mai i te papa;

 

  • he whakamahi whakairoiro, pūmanawa rorohiko rānei hei hopara whānau pānga pēnei i ngā pānga taupū , i ngā pānga pūwerewere tapawhā , tae atu hoki ki ngā pānga kōaro .

 

Te torotoro whārite , kīanga

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tenei taumata te whakatutuki:

 

5. Me mōhio te ākonga ki te hanga, ki te whakaoti whārite rārangi , whārite tukutahi, whārite pūrua māmā ;

 

  • he whakamahi kianga taurangi hei whakatauira puahua tau mai i ngā horopaki whaitake;

 

  • he kimi mai, he whakamahi rautaki e kitea mai ai he ture hei whakaahua pūāhua whaitake. Hei whakatauira, ko te kimi ture tauira tau rārangi , tauira tau pūrua rānei ;

 

  • he whakamāori torite, whārite rānei e puta noa mai ana i ngā horopaki whaitake;

 

  • he hanga whārite (rarangi, tukutahi, pūrua rānei ) mai i ngā horopaki whaitake, ka whakamahi ai i ngā rautaki e tika ana hei whakaoti i aua whārite (pēnei i te tataitai tau, i te tataitai tuhi kauwhata, i te pūmanawa rorohiko, i te whakamatauranga, i te aha kē rānei ).

 

6. Me mōhio te ākonga ki te whakauru uara ki roto i ngā tauira;

 

    he a) whakauru uara tau ki ētahi tauira e rua o tētahi whārite , kia kitea ai, ae, e ōrite ana aua whārite e) he whakaruna kīanga e pēnei ana te āhua : x2 - 4/x - 2

    hei whakapakari mōhio ki te whakaruna, ki te whawhe kīanga taurangi.

 

He Tauira Aro Matawai

 

He tauira roa ēnei hei awhina i te kaiwhakaako:

 

  • He tuhi whārite tukutahi me te whakamahi ano i te a) whakamatau, i te tauira tau rānei , i te e) whakakore, whakauru rānei hei whakaoti rapanga mai i ngā horopaki whaitake. Hei whakatauira: tekau mā tahi ngā kaiuru i roto i tētahi tauwhainga pahikara wirarua, wiratoru. Mehemea e rua tekau mā iwa te nui o ngā wira, ki te ata tapakehia te katoa o ngā pahikara, e hia ngā tangata i uru ki roto i te tauwhainga. Whakaaturia te katoa o ngā kowhiringa pahikara wirarua, wiratoru rānei ka taea e eke ai te nui o ngā wira ki te rua te kau mā iwa.

 

    tenei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 6/5
    WR-5

 

  • He whakaoti torite. Hei whakatauira:

    Ka haere a Kuia ki te toa paetata ki te hoko kai mā tāna hunuku. Kei te hiahiatia he kuku me te wai arani, e $1.65 te utu mō te peke kuku, e ono ngā kuku o roto, e $1.20 te utu mō te pounamu inu kotahi. Kimihia te tapeke o ngā peke kuku me ngā pounamu wai ārani ka taea e ia te hoko. He aha te morahi o ngā peke kuku ka taea te hoko?

 

    tenei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 6/5

 

  • He whakauru uara ki tētahi tauira (me te whawhe ano i taua tauira mena e hiahiatia ana) hei kimi i tētahi uara kāore i te mōhiotia Hei whakatauira: E mea ana tētahi kura kaupapa māori ki te haere ki Rarotonga. Kua oti kē te whakatau e pai ai te haere, me pakeke kotahi ki ētahi tamariki tokowhitu. Nā, e wha tekau tangata te morahi o te tokomaha ka taea te hari atu, a, e rua tekau mā whā te mokito, (inā hoki ki te heke i raro i tērā tokomaha, ka nui rawa te utu mō te tangata kotahi). Tuhia he kauwhata e whakaatu ana i te morahi o ngā tamariki ka taea te hari atu, ki te ū tonu te kura ki ngā whakahau o runga ake nei.

 

    tenei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 6/5
    WR-5

 

  • He tuhi kauwhata o ētahi pānga kua whakaritea hei whiriwhiri.

 

    tenei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 6/1

 

Rārangi upoko Tōmua Whārangi ki mua