| Te Taurangi Taumata 6
|
|
|
| Ngā Whāinga Paetae
|
|
|
| Te torotoro tauira, pānga
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :
|
|
|
| 1. ki te hanga, ki te whakamāori kauwhata;
|
|
interpret |
| 2. ki te hanga tauira rārangi , tauira whārite pūrua , ki te kimi, ki te parahau i ngā ture mō ēnei tauira;
|
|
linear patterns; quadratic equations justify |
| 3. ki te hanga tauira mai i tētahi ture;
|
|
generate a pattern |
4. ki te tuhi kauwhata pānga rārangi , pānga whārite pūrua , pānga taupū , me ngā hononga e rite ana ki ēnei te āhua :
i) a2 + e2 = o2 ii) ae = h
|
|
linear function; exponential function; relations |
|
Te torotoro whārite , kianga
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :
|
|
|
| 5. ki te hanga, ki te whakaoti whārite rārangi , whārite tukutahi whārite pūrua māmā ;
|
|
simultaneous
quadratic |
| 6. ki te whakauru uara ki roto i ngā tauira.
|
|
substitiute; formulae |
|
He Tauira Horopaki
|
|
|
- TE MANAAKI MANUHIRI&;He aha ngā hononga i waenganui i te nui o te kai hei taka, te tokomaha o te tangata kei te tau mai me te roa o ta ratou noho mai? Me kimi mai he kianga whārite hei whakaatu i tenei ahuatanga.
|
|
|
- TE TIPU O ngā HUAKITA&;He torotoro i ngā ahuatanga e pa ana ki te tipu, ara te mahana o te ipu, te mākūkū , te aha noa, te aha noa, e tere tipu ai.
|
|
|
- TE HOREKE TAIAHA&;He aha ngā mahi a te taiaha? (Ko tōna tikanga ka puta he whārite pūrua i ēnei whiriwhiringa.)
|
|
|
| He Tauira Mahi
|
|
|
| Te torotoro tauira, pānga
|
|
|
| Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tenei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 1. Me mōhio te ākonga ki te hanga, ki te whakamāori kauwhata;
|
|
|
- he whakamahi, he whakamāori tauira i puta ake i ngā puahua;
he tuhi, ka whakamāori kauwhata e whakaahua ana i ngā pūāhua
o ia rā;
|
|
|
- he whakaahua, he whakamāori āhuatanga tapua o roto i ngā
kauwhata, pēnei i te: tihi, whāruarua, pikinga, hekenga, paepapa,
hangarite, aputa, whakatauritenga o ētahi ronaki e rua.
|
|
|
| 2. Me mōhio te ākonga ki te hanga tauira rārangi , tauira whārite pūrua , ki te kimi, ki te parahau i ngā ture mō ēnei tauira;
|
|
|
- he hanga tauira rārangi , whārite pūrua , me ētahi atu tauira i roto i ngā horopaki whaitake, ka kimi mai, ka parahau i ngā kauwhata me ngā ture e whakaahua ana i aua tauira.
|
|
|
| 3. Me mōhio te ākonga ki te hanga tauira mai i tētahi ture;
|
|
|
- he whakamahi ture kua whakahuatia ki te kupu, ki te tohu rānei , hei hanga raupapa;
|
|
|
- he whakamahi tauira ahuahanga hei hopara tauira mutu-kore. Hei whakatauira:
1/2 + 1/4 + 1/8 + ... = 1.
|
|
|
| 4. Me mōhio te ākonga ki te tuhi kauwhata pānga rārangi , pānga whārite pūrua , pānga taupū , me ngā hononga e rite ana ki ēnei te āhua :
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- he hopara puahua whaitake ka taea te whakaawhiwhi ki te pānga rārangi , whārite pūrua , taupū , pākoki rānei . Hei whakatauira:
|
|
|
i) me whakamahi tikanga pākoki hei kimi mai i te teitei o tētahi pa maioro;
|
|
|
ii) me whakamahi pānga pākoki hei kimi mai i te teitei o te rere a tētahi manu aute mai i te papa;
|
|
|
- he whakamahi whakairoiro, pūmanawa rorohiko rānei hei hopara whānau pānga pēnei i ngā pānga taupū , i ngā pānga pūwerewere tapawhā , tae atu hoki ki ngā pānga kōaro .
|
|
|
| Te torotoro whārite , kīanga
|
|
|
| Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tenei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 5. Me mōhio te ākonga ki te hanga, ki te whakaoti whārite rārangi , whārite tukutahi, whārite pūrua māmā ;
|
|
|
- he whakamahi kianga taurangi hei whakatauira puahua tau mai i ngā horopaki whaitake;
|
|
|
- he kimi mai, he whakamahi rautaki e kitea mai ai he ture hei whakaahua
pūāhua whaitake. Hei whakatauira, ko te kimi ture tauira tau
rārangi , tauira tau pūrua rānei ;
|
|
|
- he whakamāori torite, whārite rānei e puta noa mai ana i ngā horopaki whaitake;
|
|
|
- he hanga whārite (rarangi, tukutahi, pūrua rānei )
mai i ngā horopaki whaitake, ka whakamahi ai i ngā rautaki
e tika ana hei whakaoti i aua whārite (pēnei i te tataitai
tau, i te tataitai tuhi kauwhata, i te pūmanawa rorohiko, i te
whakamatauranga, i te aha kē rānei ).
|
|
|
| 6. Me mōhio te ākonga ki te whakauru uara ki roto i ngā tauira;
|
|
|
he a) whakauru uara tau ki ētahi tauira e rua o tētahi whārite
, kia kitea ai, ae, e ōrite ana aua whārite e) he whakaruna
kīanga e pēnei ana te āhua : x2 - 4/x - 2
hei whakapakari mōhio ki te whakaruna, ki te whawhe kīanga
taurangi.
|
|
|
| He Tauira Aro Matawai
|
|
|
| He tauira roa ēnei hei awhina i te kaiwhakaako:
|
|
|
- He tuhi whārite tukutahi me te whakamahi ano i te a) whakamatau, i te tauira tau rānei , i te e) whakakore, whakauru rānei hei whakaoti rapanga mai i ngā horopaki whaitake. Hei whakatauira: tekau mā tahi ngā kaiuru i roto i tētahi tauwhainga pahikara wirarua, wiratoru. Mehemea e rua tekau mā iwa te nui o ngā wira, ki te ata tapakehia te katoa o ngā pahikara, e hia ngā tangata i uru ki roto i te tauwhainga. Whakaaturia te katoa o ngā kowhiringa pahikara wirarua, wiratoru rānei ka taea e eke ai te nui o ngā wira ki te rua te kau mā iwa.
|
|
|
mā tenei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakaoti torite. Hei whakatauira:
Ka haere a Kuia ki te toa paetata ki te hoko kai mā tāna
hunuku. Kei te hiahiatia he kuku me te wai arani, e $1.65 te utu mō
te peke kuku, e ono ngā kuku o roto, e $1.20 te utu mō te
pounamu inu kotahi. Kimihia te tapeke o ngā peke kuku me ngā
pounamu wai ārani ka taea e ia te hoko. He aha te morahi o ngā
peke kuku ka taea te hoko?
|
|
|
mā tenei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakauru uara ki tētahi tauira (me te whawhe ano i taua tauira
mena e hiahiatia ana) hei kimi i tētahi uara kāore i te mōhiotia
Hei whakatauira: E mea ana tētahi kura kaupapa māori ki te
haere ki Rarotonga. Kua oti kē te whakatau e pai ai te haere, me
pakeke kotahi ki ētahi tamariki tokowhitu. Nā, e wha tekau
tangata te morahi o te tokomaha ka taea te hari atu, a, e rua tekau
mā whā te mokito, (inā hoki ki te heke i raro i tērā
tokomaha, ka nui rawa te utu mō te tangata kotahi). Tuhia he kauwhata
e whakaatu ana i te morahi o ngā tamariki ka taea te hari atu,
ki te ū tonu te kura ki ngā whakahau o runga ake nei.
|
|
|
mā tenei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He tuhi kauwhata o ētahi pānga kua whakaritea hei whiriwhiri.
|
|
|
mā tenei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|