PapakāingaNgā PūrongoMō TKIHaporiRapuaNgā KuraTauwhitiwhitiTomokangaĀwhina


  Pangarau i roto i te Marautanga o Aotearoa  



Te Taurangi Taumata 7

 

Ngā Whāinga Paetae

 

Te torotoro tauira, pānga

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

1. ki te whakamahi raupapa, tapeke raupapa hei whakatauira rapanga tūturu , ka whakamāori ai i ngā otinga;

 

sequence; series
real
2. ki te whakaahua, ki te whakamahi raupapa tāpiri, whakarea, tapeke raupapa tapiri, whakarea rānei , i roto i ngā pūāhua o ia rangi;

 

arithmetic or geometric sequence or series
3. ki te whakatauira pūāhua huhua ki te kauwhata;

 

situation
4. ki te tuhi kauwhata, ki te hōpara kauwhata pānga . Me whakamahi tātaitai, me tuhi rānei ngā puwāhi i ngā wāhi e hiahiatia ana;

 

function
points
5. ki te whakamahi tikanga kauwhata hei hōpara tauira i roto i ngā raraunga, ki te kimi i tōna āhua taurangi i ngā wāhi e tika ana;

 

graphing techniques
data
6. ki te kimi&;ā&;kanohi, ki te whakamāori tihi, whāruarua, wāhi tupa, rārangi patata, aputa hoki i roto i ngā kauwhata kua whakaritea hei tirotiro;

 

find by inspection; maximum; point of inflection
asymptote
7. ki te whakaahua hononga panoni i waenganui i ngā whānau anau.

 

transformation; curve
 

Te torotoro whārite, kīanga

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

8. ki te tuhi whārite, torite rānei hei whakaahua pūāhua whaitake;

 

inequation
9. ki te kōwhiri rautaki (kauwhata, tau, taurangi, pākoki) e kitea mai ai ngā otinga whārite, torite rānei , ka whakamāori ai i ngā otinga;

 

strategy; trigonometric

 

10. ki te whawhe, ki te whakaruna kīanga taurangi.

 

manipulate; simplify
 

He Tauira Horopaki

 

  • NGĀ KAPA HAKA&;He kimi mai i te kaha o te haruru o ngā rōpū whakataetae i a rātou e mahi ana i ngā mahi. (Me whakaatu ngā otinga ki te anau aho).

 

  • NGĀ RĀKAU O TE WAO-NUI-Ā-TĀNE&;He aha te pānga o te teitei ki te pakeke o te rākau? (Me pānga taupū.)

 

exponential function
  • TE UTU WHAKAKORE MAHI&;He kimi mai i te pānga i waenganui i te roa o te wā i mahia me te nui o te utu whakakore mahi ka whakawhiwhia atu. (Me pānga rārangi.)

 

He Tauira Mahi

 

Te torotoro tauira, pānga

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

1. Me mōhio te ākonga ki te whakamahi raupapa, tapeke hei whakatauira rapanga tūturu , ka whakamāori ai i ngā otinga;

 

2. Me mōhio te ākonga ki te whakaahua, ki te whakamahi raupapa tāpiri, whakarea, tapeke raupapa tāpiri, whakarea rānei , i roto i ngā pūāhua o ia rangi;

 

  • he hōpara tauira tāpiri, whakarea rānei me te whakamahi anō i:

 

      ngā hoahoa a te ao māori

      &; ngā hoahoa a ētahi atu iwi

      &; ngā tikanga tau

      &; ngā whakatauira

      &; ngā papatau/pūmanawa rorohiko;

 

  • he hōpara i ngā tauira tuapapa o roto mai i ngā pūāhua o ia rangi.

 

3. Me mōhio te ākonga ki te whakatauira puahua huhua ki te kauwhata;

 

  • he whakamahi kauwhata hei whakaahua, hei hōpara raupapa, tapeke raupapa rānei ;

 

  • he whakatauira pūāhua tūturu , whakatau rānei ;

 

  • he torotoro i te whakamahia o ngā tikanga taurangi hei whakaahua i ētahi tauira o roto i ngā raupapa, tapeke raupapa rānei , tae atu hoki ki ngā nekenga tāpiri, whakarea.

 

4. Me mōhio te ākonga ki te tuhi kauwhata, ki te hōpara kauwhata pānga . Me whakamahi tātaitai, me tuhi rānei ngā puwāhi i ngā wāhi e hiahiatia ana;

 

5. Me mōhio te ākonga ki te whakamahi tikanga kauwhata hei hōpara tauira i roto ngā raraunga, ki te kimi i tona āhua taurangi i ngā wāhi e tika ana;

 

  • he whakamahi tātaitai, mokihi tuhi kauwhata rorohiko rānei hei āta tuhi i te kauwhata o tētahi pānga whānui mai i tētahi tauira kua whakaritea hei whiriwhiri.

 

6. Me mōhio te ākonga ki te kimi&;ā&;kanohi, ki te whakamāori tihi, whāruarua, wāhi tupa, rārangi patata, aputa hoki i roto i ngā kauwhata kua whakaritea hei tirotiro;

 

  • he hōpara raraunga-ā-mata, raraunga ke rānei kua oti ke te kohi e wai rā, hei kimi pānga .

 

7. Me mōhio te ākonga ki te whakaahua hononga panoni i waenganui i ngā whānau anau;

 

  • he torotoro pānga (tae atu hoki ki ngā panoni) i waenganui i ngā momo kauwhata me ngā whārite o aua kauwhata, arā:

 

      ngā rārangi, pūrua, putoru taurangi-rau

      &; ngā porohita, ngā pūwerewere tapawhā hāngai

      &; ngā pānga taupu e pēnei ana te āhua : e = a u

      &; ngā pānga taupu kōaro e pēnei ana te āhua : e = log a u

      &; ngā pānga pākoki e pēnei ana te āhua : e = a sin (bx + c), y= tan x;

 

  • he hōpara whānau anau me te whai whakaaro atu anō ki ngā āhuatanga pēnei i te: hangarite, tihi, wharuarua, aputa, rārangi patata, (aha ke rānei ).

 

Te torotoro whārite, kīanga

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

8. Me mōhio te ākonga ki te tuhi wharite, torite rānei hei whakaahua pūāhua whaitake;

 

9. Me mōhio te ākonga ki te kowhiri rautaki (kauwhata, tau, taurangi, pākoki) e kitea mai ai ngā otinga whārite, torite rānei , ka whakamāori ai i ngā otinga;

 

10. Me mōhio te ākonga ki te whawhe, ki te whakaruna kianga taurangi;

 

  • he hōpara pūāhua tūturu , whakatau rānei me te whakamahi anō i ngā tikanga kauwhata, taurangi, āhuahanga, hangarau. Hei whakatauira, ko te:

 

      &; whawhe, whakaruna kianga taurangi, tae atu hoki ki ngā kianga hautanga;

      &; whakaoti whārite rārangi, pūrua, tukutahi (ko tētahi ehara i i te whārite rārangi);

      &; whakaoti whārite taurangi-rau me te tirotiro anō i te āhua o ngā pūtake ;

      &; whārite pakoki e pēnei ana te āhua : aho (x+a) = b, whenu (ax) = b;

      &; whawhe taupū, tae atu hoki ki ngā taupu hautanga, toraro rānei ;

      &; whawhe taupū kōaro.

 

He Tauira Aro Matawai

 

He tauira roa ēnei hei āwhina i te kaiwhakaako:

 

  • He kimi kīanga, tapeke rānei , i roto i ngā raupapa me ngā tapeke raupapa, mai i ngā horopaki whaitake. Hei whakatauira, e toru haora te koiora memeha o te parakawhe i roto i te tinana o te tangata. Me whakatauira te nui o te parakawhe ki te raupapa, ka āta whiriwhiri ai i te otinga mehemea ka rite tonu te inu kawhe a te tangata nōna te tinana e āta tirohia ana.

 

    mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 7/1 WR-2 WR-3 WA-4 WA-8

 

  • He tito, he whakahangai pānga taurangi e pā ana ki ētahi raraunga i puta i tētahi whakamātauranga. Hei whakatauira, mai i tētahi papatau e whakaatu ana i te tawhiti me te tere o te heke o tētahi paoro i te papa rōnaki (koinei te whakamātauranga), me tuhi he whārite e whakaahua ana i te pānga i waenganui i enei mea e rua (arā, te tawhiti me te tere), ka whakahāngai atu ai i tēnei whārite ki ētahi atu pūāhua e rite ana ki tēnei .

 

    mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 7/4
    Taurangi 7/5

 

  • He tuhi, he whakaoti whārite tukutahi mai i ngā pūāhua whaitake, engari ko tētahi o aua whārite ehara i te whārite rārangi. Hei whakatauira: tekau mano tāra te pūtea a tētahi whakahaere hei whakapau ki ngā utu kaimahi ia wiki. He ōrite te utu a tēnā, a tēnā kaimahi. E rua ngā wāhanga o te utu, e toru rau tāra te nui o te wāhanga tuatahi, engari ko te wāhanga tuarua, kei te āhua tonu o te tokomaha o ngā kaimahi, arā, ka tāpihiria ki te wāhanga tuatahi tētahi pūtea e whā ke te rahinga ake i te tokomaha o ngā kaimahihei whakatauira noa ake, mehemea e rua tekau ngā kaimahi, e $80 te nui o te wahanga tuarua hei tapiri atu ki te wāhanga pūmau o te utu a ia kaimahi. Ko tā te ākonga , he tuhi i ētahi whārite e rua e whakaatu ana i te utu-ā-wiki a ēnei kaimahi, ka kimi ai i te tokomaha o ngā kaimahi ka taea e te pūtea.

 

    mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 7/9
    Taurangi 7/8

 

  • He whawhe, he whakaruna kianga e pēnei ana te āhua :

 

    mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 7/10

 

  • Me whakamahi e te ākonga ana ake tikanga hei kimi mai i ngā "kore" o ngā whārite e pēnei ana te āhua :

    ka whiriwhiri ai i te āhua o ngā pūtake . Anei ētahi tikanga hei whakaaro ake;

 

      &; he whakamahi pūmanawa hanga papatau, tuhi kauwhata rānei hei āta kimi mai i ngā pūtake o waenganui i ētahi tau tōpū e rua;

      &; he whakahāngai, whakahoki tikanga whakaawhiwhi;

      &; he whakamahi tono tiripou i roto i te pūmanawa rorohiko.

 

    mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 7/9
    WR-2
    WR-3

 

  • He kimi tauira pāngarau hei whakaatu i ngā mahi o ia rangi. Hei whakatauira, tērā tētahi Wira Wherihi, e waru mita te putoro, tekau mā rua hakona te roa o te wā ka pau ki te huringa kotahi. Me kimi mai tētahi tauira e whakaaturia ai te pānga i waenganui i te teitei o te kaieke me te wā - arā, pēhea nei te tawhiti atu i te papa ki te wā e rewa ana te kaieke a te wā ka pau te: toru hakona/ono hakona/waru hakona?

 

    mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 7/3
    Taurangi 7/8
    WR-3
    WR-5

 

  • He whakamahi pūmanawa rorohiko tuhi kauwhata hei tautuhi i ngā āhuatanga tapua o tētahi kauwhata.

 

    mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 7/6
    WR-6

 

Rārangi upoko Tōmua Whārangi ki mua