PapakāingaNgā PūrongoMō TKIHaporiRapuaNgā KuraTauwhitiwhitiTomokangaĀwhina


  Pangarau i roto i te Marautanga o Aotearoa  



Te Tauanga Taumata 7

 

Ngā Whāinga Paetae

 

Ngā hōpara tauanga

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

1. ki te whakatakoto pātai tauanga e pā ana ki ētahi pūāhua , tērā pea he hononga taurangi kei roto;

 

relationships between variables
2. ki te whakatakoto pātai e pā ana ki ngā taurangitanga tukanga mutu-kore i roto i te wa;

 

variations over time in continuous processes
3. ki te tautuhi tikanga kohi raraunga;

 

methodology
4. ki te kohi raraunga inenga taurangi-rua, raraunga tau mowaho, ki te whakaatu i ngā ahuatanga tapua ki ngā whakaari e hāngai ana, pēnei i te kauwhata marara.

 

bi-variate; discrete number
scatter plot
 

Te whakamaori purongo tauanga

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

5. ki te tapae, ki te parahau whakatau ki ngā hononga i waenganui i ngā taurangi i roto i tētahi tipako, i runga i te āhua o tētahi hōpara tauanga;

 

justify
sample
6. ki te tautuhi ahuatanga mauki, rangitahi rānei i roto i ngā raraunga tapeke raupapa houanga;

 

long-term, short-term; time series data
7. ki te whakatakoto whakaaro e pai ake ai te hōpara , te hoahoa, te kohinga raraunga, te whakaari otinga rānei , i ngā wāhi e taurerewa ana ngā otinga.

 


inconclusive
 

Te torotoro tūponotanga

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

8. ki te whakamahi papa raraunga taurangi&;rau mai i ngā horopaki pāpori , ki te kimi i ngā tūponotanga o ngā pāpono o ia rangi, i te owehenga rānei o ngā hua ka puta i tētahi ropu kua whakaritea;

 

tables of multi-variate data; social context; proportion
9. ki te whakatau tūponotanga o ngā hua ka puta i ētahi pāpono tauke, motuhake hoki pēnei i te pirori mataono, ka whai mai ko te tango kari mai i tōna pūranga ;

 

exclusive and independent events
10. ki te whakamahi hoahoa rākau tūponotanga hei kimi mai i ngā tūponotanga whakawhirinaki;

 

conditional probability
 

He Tauira Horopaki

 

  • TE MAHI-A-RŌPŪ&;He kimi mai, he whakamahi hōpara raraunga tapeke raupapahouanga e pā ana ki tētahi take Maori.

 

  • NGĀ WAWATA&;He whakahaere hōpara tauanga hei kimi mai i ngā moemoea o ia ākonga ina puta rātou i te kura.

 

He Tauira Mahi

 

Te hōpara tauanga

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

1. Me mōhio te ākonga ki te whakatakoto pātai tauanga e pā ana ki ētahi pūāhua , tērā pea he hononga taurangi kei roto;

 

  • he whakatakoto purongo me te whakamahi anō i te kupu, te whakaahua me te tau;

 

  • he hanga whakairoiro kairangi e tino marama ana te kitea atu.

 

2. Me mōhio te ākonga ki te whakatakoto pātai e pā ana ki ngā taurangitanga tukanga mutu-kore i roto i te wa;

 

3. Me mōhio te ākonga ki te tautuhi tikanga kohi raraunga;

 

4. Me mōhio te ākonga ki te kohi raraunga inenga taurangi-rua, raraunga tau mowaho, ki te whakaatu i ngā ahuatanga tapua ki ngā whakaari e hāngai ana, pēnei i te kauwhata marara;

 

  • he kohi huinga raraunga taurangi-rau (hei whakatauira: ingoa, pakeke, tane-wahine, hauroa, papatipu), he ata tirotiro i ngā pānga i waenganui i ētahi taurangi e rua, he whakaatu inenga taurangi-rua, raraunga ropu rānei ki ngā kauwhata e tika ana;

 

  • he kōwhiri , he hoahoa, he whakahaere, he arotake hōpara tauanga. Hei whakatauira, he whiriwhiri matapae mai i te āhua o ētahi haukume i roto i ngā raraunga tapeke raupapa houanga.

 

Te whakamaori purongo tauanga

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

5. Me mōhio te ākonga ki te tapae, ki te parahau whakatau ki ngā hononga i waenganui i ngā taurangi i roto i tētahi tipako, i runga i te āhua o tētahi hōpara tauanga;

 

  • he torotoro, he matapaki i ngā painga me ngā hapa o te hōpara tauanga, tae atu hoki ki ngā whakaaritanga me ngā purongo e whakaatu otinga ana, ae rānei i marama, ae rānei i tika te whakaaturia, ki te kore me kimi mai me pēhea e marama ake ai, e tika ake ai.

 

6. Me mōhio te ākonga ki te tautuhi ahuatanga mauki, rangitahi rānei i roto i ngā raraunga houanga;

 

  • he titiro ki ngā whakaaritanga raraunga e whakaatu pānga ana i waenganui i ētahi taurangi (tae atu hoki ki ngā kauwhata marara me ngā mahere huānga ) ka tapae kōrero , matapae e pā ana ki aua taurangi.

 

7. Me mōhio te ākonga ki te whakatakoto whakaaro e pai ake ai te hōpara , te hoahoa, te kohinga raraunga, te whakaari otinga rānei , i ngā wāhi e noho tarewa tonu ana ngā otinga;

 

  • he arotake tauanga mai i ngā purongo papaho, hangarau, pūtea rānei .

 

Te torotoro tūponotanga

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

8. Me mōhio te ākonga ki te whakamahi papa raraunga taurangi&;rua mai i ngā horopaki pāpori , ki te kimi i ngā tūponotanga o ngā pāpono o ia rangi, i te owehenga rānei o ngā hua ka puta i tētahi ropu kua whakaritea;

 

  • he torotoro momo tākaro , mahi rānei e whai wāhi mai ana te tūponotanga , hei whakapakari i te orotau o te ākonga ki tēnei mea, ki te tūponotanga . (me whakamahi rorohiko i ngā wāhi e tika ana.)

 

9. Me mōhio te ākonga ki te whakatau tūponotanga o ngā hua ka puta i ētahi pāpono tauke, pēnei i te pirori mataono, ka whai mai ko te tango kari mai i tona pūranga ;

 

  • he kimi mai, he whakamaori tūponotanga , me te whakamahi anō i ngā whakamatauranga tupurangi, ngā hoahoa rākau , ngā mahere huānga , ngā papatau raraunga rānei e whakaahua ana i ngā horopaki o ia ra.

 

10. Me mōhio te ākonga ki te whakamahi hoahoa rākau tūponotanga hei kimi mai i ngā tūponotanga whakawhirinaki;

 

  • he whakamatau, he whakamahi hoahoa rākau hei torotoro i te āhua o te tūponotanga whakawhirinaki, tae atu hoki ki ngā pūāhua whakahoki, whakahoki-kore rānei .

 

He Tauira Aro Matawai

 

He tauira noa ēnei hei āwhina i te kaiwhakaako:

 

  • he whakahaere hōpara , ka whakatakoto pūrongo ā-waha, ā-tuhi, e whakaatu ana i ngā otinga, Hei whakatauira:

 

      i) ko te maraehe aha ngā hiahia o te marae? He aha ngā momo hui ka tū ki reira? pēhea nei te nui o te tokomaha ka tau ki runga i te marae? pēhea nei te wāhi ki te ringawera?

 

      ii) ko te pānga i waenganui i te auau o te whai wāhi atu ki tētahi mahi me te taunga ki taua mahi, pēnei i te patu poiuka. Ka kaha ake te whai wāhi atu, ka kaha ake te waia o te tangata ki taua mahi.

 

    tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Tauanga 5/1
    Tauanga 6/5
    Tauranga 6/4

 

  • He tuhi, he whakamaori kauwhata marara mai i ngā horopaki e mōhio atu ana te ākonga . Hei whakatauira, me tuhi te taumaha me te taroa o ngā ākonga o tāna karaehe ki te kauwhata marara. Nā runga i te āhua o ngā otinga, ka whakatau tata i te taumaha i tētahi ākonga mēnā kei te mohiotia tana taroa. (Me whakamārama anō ngā take i pēra ai te whakatau.)

 

    tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Tauanga 6/4
    WR-6

 

  • Me mahi-ā-ropu ngā ākonga ki te kohi raraunga, ka whakamahi ai i aua raraunga hei tautoko i tā rātou whakaaetanga, whakahētanga rānei i tētahi kaupapa taukumekume. Ko ta tētahi taha, he kimi nuka, hapa rānei i roto i ngā whakaaturanga raraunga a tētahi , ka whakaatu kē ai kei a rātou kē ngā kōrero e tika ana.

 

    tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Tauanga 6/1
    Tauanga 6/5
    Tau 6/4

 

  • Ka tuhi hoahoa rākau , ka whakahaere whakamatauranga rānei hei torotoro i ngā ahuatanga o te tūponotanga whakawhirinaki. Hei whakatauira: Mehemea kua rongo te ākonga i ngā kōrero mō te huarere i te pouaka whakaata, i te reo irirangi rānei , he aha tana i whakatau ai mō te āhua o te rangi āpōpō . He aha te tūponotanga ka ua āpōpō ?

 

    tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Tauanga 6/9
    Tauanga 6/10
    Tau 5/4

 

Rārangi upoko Tōmua Whārangi ki mua