| Te Tau Taumata 1
|
|
|
| Nga whāinga Paetae
|
|
|
| Te torotoro tau
|
|
|
| I roto i Ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:
|
|
|
| 1. ki te tito, ki te kōrero, ki te tuhi pakitau atu i te kotahi ki te iwa e pa ana ki ētahi taonga me ētahi whakaahua raupapa kua whakaritea hei kōrero;
|
|
number story
ordered pictures |
| 2. ki te hanga huinga kia rua tekau, iti ake rānei Ngā mea o roto;
|
|
|
| 3. ki te pānui, ki te tuhi tau oti matirua;
|
|
2- digit |
| 4. ki te tatau&;ā&;kākā
ki te 50.
|
|
rote count |
|
Te torotoro tatautanga, whakataunga tata
|
|
|
| I roto i Ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:
|
|
|
| 5. ki te āta whakatau tata,
ā, ki te tirotiro, ki te whakatau āe rānei i tika Ngā
otinga i puta ake;
|
|
estimate |
| 6. ki te whakatauira, ki te whakamārama
i Ngā tātaitanga tāpiri, ko Ngā otinga kāore
e hipa atu i te 20;
|
|
model; calculations involving addition |
| 7. ki te whakatauira, ki te whakamārama tātaitanga tango e whai wāhi mai ana ētahi taonga e rua tekau, iti ake rānei;
|
|
calculations involving subtration |
| 8. ki te kimi me te whakaatu&;a&;ringa i te haurua, i te hauwhā rānei o tētahi āhua, i te haurua rānei o tētahi huinga.
|
|
by practical means |
|
He Tauira Horopaki
|
|
|
- NGĀ MŌKAI&;Ngā
pātai tau e pa ana ki te āhua o te mokai a te ākonga. E hia
Ngā waewae/taringa/whatu o tāna mōkai?
|
|
|
- TE KĀINGA NOHO&;He
torotoro i Ngā āhuatanga tau i roto i te kainga o te ākonga.
Hei whakatauira, tokohia Ngā tangata kei tana kainga e noho ana?
Whakaraupapatia Ngā ruma i runga anō i te nui o ia ruma, mai
i te paku ki te nui.
|
|
|
- NGA PAKIWAITARA&;Kei
Ngā pakiwaitara ētahi kōrero e mau ana mō te tau.
(Ara te kōrero mō Maui rāua ko MahuikaE hia Ngā
matikuku i whānakotia e Maui?)
|
|
|
- TE TITO/KŌRERO
PAKITAU&;He tito, he kōrero pakitau māmā e
whai wāhi mai ana Ngā āhuatanga o tōna ake ao.
|
|
|
- TE WHAREKAI O
MAKETĀNARA&;He nui ake, he iti iho rānei te tokomaha
o te tamariki e hiahia ana ki te kai i to 'Maketānara' i te tokomaha
e hiahia ana ki te haere ki wāhi kē, kai ai?
|
|
|
- TE TINANA
- E hia Ngā matimati o te tangata? E hia Ngā matimati o ētahi
tāngata tokotoru?
|
|
|
| He Tauira Mahi
|
|
|
| Te torotoro tau
|
|
|
| Anei ētahi tauira mahi e taea ai Ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 1. Me mōhio te ākonga ki te tito, ki te kōrero, ki te tuhi pakitau atu i te tahi ki te iwa, e pa ana ki ētahi taonga me ētahi whakaahua raupapa kua whakaritea hei kōrero;
|
|
|
- he whakaatu raupapa whakaahua o tētahi kaupapa e mōhio ana te
ākonga, pēnei i te mahi hangi, i te horoi taputapu, i te hī
ika, i te aha rānei. Ka tito, ka kōrero te ākonga i ana
anō pakitau e pā ana ki aua whakaahua;
|
|
|
- he kimi, he torotoro tau mai i te ao o te ākonga. Hei whakatauira: Ngā āhuatanga tau o roto i te ruma ako, te kainga o te ākonga, te tāone, Ngā nupepa, Ngā marau kura, Ngā mahi hākinakina, mahi toi ke rānei.
|
|
|
| 2. Me mōhio te ākonga ki te hanga huinga, kia rua tekau, iti ake rānei, Ngā mea o roto;
|
|
|
- he whakarōpū taonga, taputapu rānei kia tekau Ngā
mea o roto i ia rōpū. Hei whakatauira, mehemea e 24 Ngā mea kua
whakaritea hei rāwekeweke ma te ākonga, me āta whawhe
e ia aua taonga rā kia rua Ngā rōpū tekau Ngā
mea o roto, ā, kia kotahi te rōpū kei reira Ngā
mea e whā e toe mai ana.
|
|
|
| 3. Me mōhio te ākonga ki te pānui, ki te tuhi tau oti matirua;
|
|
two digit whole numbers |
- he whakaraupapa [put in order] tau mai i te tau tino iti ki te tau tino nui;
|
|
put in order |
- he whakamahi kupu pēnei i te 'nui ake i te', i te 'iti ake/iho i te', i te 'orite ki te';
|
|
|
- he titiro ki Ngā kupu māmā a te māori mo te whakaraupapa-ā-tau,
pēnei i te whakamahia o te tua+tau (ara, tuatahi, tuarua...);
|
|
|
- he whakaraupapa tau i runga anō i te uara tu [place value], arā me mōhio te ākonga he nui ake te 29 i te 21, he iti iho rānei te 2 i te 8;
|
|
place value |
- he titiro ki te tikanga o Ngā pūtake tau; me mahi mai e
te ākonga ana ake tohu mō Ngā tau;
|
|
|
- he torotoro i Ngā kupu pēnei i ēnei e whai ake nei (i roto i Ngā kaupapa e waia atu ana te ākonga);
|
|
|
i) te/nga/he (te manu/nga manu/he manu);
|
|
|
ii) e (e hia? e rua, e toru ... tekau);
|
|
|
iii) toko (tokohia; tokorua, tokotoru tekau).
|
|
|
| 4. Me mōhio te ākonga ki te tatau-ā&;kākā
ki te 50;
|
|
rote count |
- he ako, he hiki i Ngā waiata e whai wāhi mai ana Ngā
tau, me Ngā rotarota e whakaatu ana i Ngā tikanga tau. Hei
whakatauira: Kei hea a Konui?/Ka haere ka haere/Nā wai i whanako/Hei
tama tū tama/Hipi toitoi.
|
|
|
| Te torotoro tatautanga, whakataunga tata
|
|
|
| Anei ētahi tauira mahi e taea ai Ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 5. Me mōhio te ākonga ki te āta whakatau tata,
ā, ki te tirotiro, ki te whakatau āe rānei i tika Ngā
otinga i puta ake;
|
|
|
- he aro matawai i te tika, i te he rānei o Ngā whakautu;
|
|
|
- he whakatau tata, he āta tatau hoki i Ngā tau i roto i tona kainga,
tona marae, i roto rānei i ana ake mahi o ia rā.
|
|
|
| 6. Me mōhio te ākonga ki te whakatauira, ki te
whakamārama i Ngā tātaitanga tāpiri, ko Ngā otinga
kāore e hipa atu i te 20;
|
|
|
- he tuhono i ētahi huinga taonga e rua, e toru rānei, kia
9 te tapeke o Ngā huanga o roto. A tona wā me
whakauaua haere te āhua o te mahi, kia 20 ke Ngā huanga o
roto; me whakamahi anō te ākonga i Ngā kupu whānui
mō te tapiri, pēnei i te tāpiri, i te whakaemi, i te
hono, i te tapeke;
|
|
sum
element |
- he pānui, he whakarongo ki Ngā pakitau a ētahi atu
e whai wāhi mai ana te tapiritanga.
|
|
|
| 7. Me mōhio te ākonga ki te whakatauira, ki te whakamārama tātaitanga tango e whai wāhi mai ana ētahi taonga e rua tekau, iti ake rānei;
|
|
|
- he tango taonga mai i tētahi huinga; me whakamahi anō te ākonga
i te whānuitanga atu o Ngā kupu e pā ana ki te tangohanga
|
|
|
- he tito, he kōrero pakitau e pa ana ki ētahi whakaahua raupapa e whai wāhi mai ana te tangohanga. Hei whakatauira: ko Ngā kōrero i roto i ēnei pukapuka e rua: He Purapura, He Kohikohinga;
|
|
|
- he whai whakaaro atu ki Ngā pakitau o nehera, kei reira
he kōrero e pa ana ki te tangohanga. Hei whakatauira: ko tā
Maui whakamātautau i a Mahuika.
|
|
number stories |
| 8. Me mōhio te ākonga ki te kimi me te whakaatu&;a&;ringa
i te haurua, i te hauwhā rānei o tētahi āhua, i te haurua
rānei o tētahi huinga;
|
|
by practical means |
- he whakawehe taonga, taputapu, aha ke rānei kia noho ai he haurua, hauwhā rānei. Hei whakatauira, me whawhe pene, anga, kohatu, hua rakau kia noho ai he haurua, hauwhā rānei;
|
|
|
- he whakawehe huinga kia rua, kia toru Ngā wāhanga e orite
ana te rahi, me te whakamahi anō i te whānuitanga o Ngā
kupu e pā ana ki tēnei mahi;
|
|
|
- he whakamahi rarangi tau hei whakaoti i Ngā rapanga whakawehe māmā.
|
|
number line |
| He Tauira Aro Matawai
|
|
|
| He tauira noa ēnei hei awhina i te kaiwhakaako:
|
|
|
- Ka whakatakoto ki mua i te aroaro o te ākonga ētahi whakaahua raupapa
kua kore i tika te takoto hei whakaraupapa māna i runga anō
i te tikanga i ia whakaahua. Hei whakatauira, ko ētahi whakaahua
e whakaatu ana:
|
|
|
i. i te tangata e hī ika ana;
|
|
|
ii. i te whakaeke ki runga i te marae;
|
|
|
iii. i te mahi poke parāoa, whakatipu huawhenua rānei;
|
|
|
Kia oti mai i te ākonga Ngā whakaahua te whakaraupapa, me tito pakitau a ia hei whakamārama i Ngā mahi e mahia ana i roto i ia whakaahua.
|
|
|
Mā ēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o te ākonga ki te:
|
|
|
- He whakawehe huinga, taonga tutahi rānei, kia rua, kia toru Ngā wāhanga e orite ana te nui, hei whakatauira:
|
|
whole object |
i. he whētuitui pepa kia noho ai he haurua, hauwhā rānei;
|
|
|
ii. he tohatoha wāhanga ārāni, āporo, aha kē
rānei, kia rua, kia toru rānei Ngā wāhanga e ōrite
ana te nui;
|
|
|
iii. he whakakauruku i tētahi haurua, hautoru, hauwhā rānei o tētahi tawhera pepa tukutuku.
|
|
shade in; sheet |
Mā ēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o Ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakamahi, he whawhe taonga hei whakatauira tau matirua, matitoru.
|
|
|
- He ako, he hiki i Ngā waiata e whai wāhi mai ana Ngā tau matirua.
|
|
|
- He whakamahi tataitai, pepa, pene, ētahi atu taputapu rānei hei whakatauira i te tapiritanga me te tangohanga.
|
|
|
Mā ēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o Ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He tuhi i te katoa o Ngā tau i kitea e te ākonga i te ra kotahi,
ahakoa kitea i hea, ka tuhi anō ai i te takenga mai me te tikanga
o tēnā, o tēnā o āna tau i kohi mai ai.
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o Ngā ākonga ki te:
|
|
|