PapakāingaNgā PūrongoMō TKIHaporiRapuaNgā KuraTauwhitiwhitiTomokangaĀwhina


  Pangarau i roto i te Marautanga o Aotearoa  



Te Tau Taumata 1

 

Nga whāinga Paetae

 

Te torotoro tau

 

I roto i Ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:

 

1. ki te tito, ki te kōrero, ki te tuhi pakitau atu i te kotahi ki te iwa e pa ana ki ētahi taonga me ētahi whakaahua raupapa kua whakaritea hei kōrero;

 

number story
ordered pictures
2. ki te hanga huinga kia rua tekau, iti ake rānei Ngā mea o roto;

 

3. ki te pānui, ki te tuhi tau oti matirua;

 

2- digit
4. ki te tatau&;ā&;kākā ki te 50.

 

rote count
 

Te torotoro tatautanga, whakataunga tata

 

I roto i Ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:

 

5. ki te āta whakatau tata, ā, ki te tirotiro, ki te whakatau āe rānei i tika Ngā otinga i puta ake;

 

estimate
6. ki te whakatauira, ki te whakamārama i Ngā tātaitanga tāpiri, ko Ngā otinga kāore e hipa atu i te 20;

 

model; calculations involving addition
7. ki te whakatauira, ki te whakamārama tātaitanga tango e whai wāhi mai ana ētahi taonga e rua tekau, iti ake rānei;

 

calculations involving subtration
8. ki te kimi me te whakaatu&;a&;ringa i te haurua, i te hauwhā rānei o tētahi āhua, i te haurua rānei o tētahi huinga.

 

by practical means
 

He Tauira Horopaki

 

  • NGĀ MŌKAI&;Ngā pātai tau e pa ana ki te āhua o te mokai a te ākonga. E hia Ngā waewae/taringa/whatu o tāna mōkai?

 

  • TE KĀINGA NOHO&;He torotoro i Ngā āhuatanga tau i roto i te kainga o te ākonga. Hei whakatauira, tokohia Ngā tangata kei tana kainga e noho ana? Whakaraupapatia Ngā ruma i runga anō i te nui o ia ruma, mai i te paku ki te nui.

 

  • NGA PAKIWAITARA&;Kei Ngā pakiwaitara ētahi kōrero e mau ana mō te tau. (Ara te kōrero mō Maui rāua ko MahuikaE hia Ngā matikuku i whānakotia e Maui?)

 

  • TE TITO/KŌRERO PAKITAU&;He tito, he kōrero pakitau māmā e whai wāhi mai ana Ngā āhuatanga o tōna ake ao.

 

  • TE WHAREKAI O MAKETĀNARA&;He nui ake, he iti iho rānei te tokomaha o te tamariki e hiahia ana ki te kai i to 'Maketānara' i te tokomaha e hiahia ana ki te haere ki wāhi kē, kai ai?

 

  • TE TINANA - E hia Ngā matimati o te tangata? E hia Ngā matimati o ētahi tāngata tokotoru?

 

He Tauira Mahi

 

Te torotoro tau

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai Ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

1. Me mōhio te ākonga ki te tito, ki te kōrero, ki te tuhi pakitau atu i te tahi ki te iwa, e pa ana ki ētahi taonga me ētahi whakaahua raupapa kua whakaritea hei kōrero;

 

  • he whakaatu raupapa whakaahua o tētahi kaupapa e mōhio ana te ākonga, pēnei i te mahi hangi, i te horoi taputapu, i te hī ika, i te aha rānei. Ka tito, ka kōrero te ākonga i ana anō pakitau e pā ana ki aua whakaahua;

 

  • he kimi, he torotoro tau mai i te ao o te ākonga. Hei whakatauira: Ngā āhuatanga tau o roto i te ruma ako, te kainga o te ākonga, te tāone, Ngā nupepa, Ngā marau kura, Ngā mahi hākinakina, mahi toi ke rānei.

 

2. Me mōhio te ākonga ki te hanga huinga, kia rua tekau, iti ake rānei, Ngā mea o roto;

 

  • he whakarōpū taonga, taputapu rānei kia tekau Ngā mea o roto i ia rōpū. Hei whakatauira, mehemea e 24 Ngā mea kua whakaritea hei rāwekeweke ma te ākonga, me āta whawhe e ia aua taonga rā kia rua Ngā rōpū tekau Ngā mea o roto, ā, kia kotahi te rōpū kei reira Ngā mea e whā e toe mai ana.

 

3. Me mōhio te ākonga ki te pānui, ki te tuhi tau oti matirua;

 

two digit whole numbers
  • he whakaraupapa [put in order] tau mai i te tau tino iti ki te tau tino nui;

 

put in order
  • he whakamahi kupu pēnei i te 'nui ake i te', i te 'iti ake/iho i te', i te 'orite ki te';

 

  • he titiro ki Ngā kupu māmā a te māori mo te whakaraupapa-ā-tau, pēnei i te whakamahia o te tua+tau (ara, tuatahi, tuarua...);

 

  • he whakaraupapa tau i runga anō i te uara tu [place value], arā me mōhio te ākonga he nui ake te 29 i te 21, he iti iho rānei te 2 i te 8;

 

place value
  • he titiro ki te tikanga o Ngā pūtake tau; me mahi mai e te ākonga ana ake tohu mō Ngā tau;

 

  • he torotoro i Ngā kupu pēnei i ēnei e whai ake nei (i roto i Ngā kaupapa e waia atu ana te ākonga);

 

      i) te/nga/he (te manu/nga manu/he manu);

 

      ii) e (e hia? e rua, e toru ... tekau);

 

      iii) toko (tokohia; tokorua, tokotoru tekau).

 

4. Me mōhio te ākonga ki te tatau-ā&;kākā ki te 50;

 

rote count
  • he ako, he hiki i Ngā waiata e whai wāhi mai ana Ngā tau, me Ngā rotarota e whakaatu ana i Ngā tikanga tau. Hei whakatauira: Kei hea a Konui?/Ka haere ka haere/Nā wai i whanako/Hei tama tū tama/Hipi toitoi.

 

Te torotoro tatautanga, whakataunga tata

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai Ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

5. Me mōhio te ākonga ki te āta whakatau tata, ā, ki te tirotiro, ki te whakatau āe rānei i tika Ngā otinga i puta ake;

 

  • he aro matawai i te tika, i te he rānei o Ngā whakautu;

 

  • he whakatau tata, he āta tatau hoki i Ngā tau i roto i tona kainga, tona marae, i roto rānei i ana ake mahi o ia rā.

 

6. Me mōhio te ākonga ki te whakatauira, ki te whakamārama i Ngā tātaitanga tāpiri, ko Ngā otinga kāore e hipa atu i te 20;

 

  • he tuhono i ētahi huinga taonga e rua, e toru rānei, kia 9 te tapeke o Ngā huanga o roto. A tona wā me whakauaua haere te āhua o te mahi, kia 20 ke Ngā huanga o roto; me whakamahi anō te ākonga i Ngā kupu whānui mō te tapiri, pēnei i te tāpiri, i te whakaemi, i te hono, i te tapeke;

 

sum
element
  • he pānui, he whakarongo ki Ngā pakitau a ētahi atu e whai wāhi mai ana te tapiritanga.

 

7. Me mōhio te ākonga ki te whakatauira, ki te whakamārama tātaitanga tango e whai wāhi mai ana ētahi taonga e rua tekau, iti ake rānei;

 

  • he tango taonga mai i tētahi huinga; me whakamahi anō te ākonga i te whānuitanga atu o Ngā kupu e pā ana ki te tangohanga

 

  • he tito, he kōrero pakitau e pa ana ki ētahi whakaahua raupapa e whai wāhi mai ana te tangohanga. Hei whakatauira: ko Ngā kōrero i roto i ēnei pukapuka e rua: He Purapura, He Kohikohinga;

 

  • he whai whakaaro atu ki Ngā pakitau o nehera, kei reira he kōrero e pa ana ki te tangohanga. Hei whakatauira: ko tā Maui whakamātautau i a Mahuika.

 

number stories
8. Me mōhio te ākonga ki te kimi me te whakaatu&;a&;ringa i te haurua, i te hauwhā rānei o tētahi āhua, i te haurua rānei o tētahi huinga;

 

by practical means
  • he whakawehe taonga, taputapu, aha ke rānei kia noho ai he haurua, hauwhā rānei. Hei whakatauira, me whawhe pene, anga, kohatu, hua rakau kia noho ai he haurua, hauwhā rānei;

 

  • he whakawehe huinga kia rua, kia toru Ngā wāhanga e orite ana te rahi, me te whakamahi anō i te whānuitanga o Ngā kupu e pā ana ki tēnei mahi;

 

  • he whakamahi rarangi tau hei whakaoti i Ngā rapanga whakawehe māmā.

 

number line
He Tauira Aro Matawai

 

He tauira noa ēnei hei awhina i te kaiwhakaako:

 

  • Ka whakatakoto ki mua i te aroaro o te ākonga ētahi whakaahua raupapa kua kore i tika te takoto hei whakaraupapa māna i runga anō i te tikanga i ia whakaahua. Hei whakatauira, ko ētahi whakaahua e whakaatu ana:

 

      i. i te tangata e hī ika ana;

     

      ii. i te whakaeke ki runga i te marae;

     

      iii. i te mahi poke parāoa, whakatipu huawhenua rānei;

 

    Kia oti mai i te ākonga Ngā whakaahua te whakaraupapa, me tito pakitau a ia hei whakamārama i Ngā mahi e mahia ana i roto i ia whakaahua.

     

    Mā ēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o te ākonga ki te:

    Tau 1/1
    WP-1
    Tauanga 1/1

 

  • He whakawehe huinga, taonga tutahi rānei, kia rua, kia toru Ngā wāhanga e orite ana te nui, hei whakatauira:

 

whole object
      i. he whētuitui pepa kia noho ai he haurua, hauwhā rānei;

 

      ii. he tohatoha wāhanga ārāni, āporo, aha kē rānei, kia rua, kia toru rānei Ngā wāhanga e ōrite ana te nui;

 

      iii. he whakakauruku i tētahi haurua, hautoru, hauwhā rānei o tētahi tawhera pepa tukutuku.

 

shade in; sheet
    Mā ēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o Ngā ākonga ki te:

    Tau 1/8

 

  • He whakamahi, he whawhe taonga hei whakatauira tau matirua, matitoru.

 

  • He ako, he hiki i Ngā waiata e whai wāhi mai ana Ngā tau matirua.

 

  • He whakamahi tataitai, pepa, pene, ētahi atu taputapu rānei hei whakatauira i te tapiritanga me te tangohanga.

     

    Mā ēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o Ngā ākonga ki te:

    Tau 1/3
    WA-3

 

  • He tuhi i te katoa o Ngā tau i kitea e te ākonga i te ra kotahi, ahakoa kitea i hea, ka tuhi anō ai i te takenga mai me te tikanga o tēnā, o tēnā o āna tau i kohi mai ai.

     

    Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o Ngā ākonga ki te:

    Tau 1/3

 

Rārangi upoko Tōmua Whārangi ki mua