| Ngā whāinga Paetae
|
|
|
| Te torotoro tau
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:
|
|
|
| 1. ki te pānui tau oti matitoru;
|
|
whole number |
| 2. ki te whakamārama i te tikanga o ngā
mati o roto i ngā tau oti matirua, matitoru;
|
|
2-digit; 3-digit |
| 3. ki te whakaraupapa i tētahi huinga, e toru, nui ake rānei, ngā tau o roto (atu i te 1 ki te 99);
|
|
put in order |
| 4. ki te tuhi, ki te whakaoti rapanga whakarite;
|
|
comparison problems |
| 5. ki te tuhi, ki te whakaoti rapanga paki e whai wāhi mai ana te haurua, te hautoru, te hauwhā me te haurima.
|
|
story problems; third |
|
Te torotoro tatautanga, whakataunga tata
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:
|
|
|
| 6. ki te āta whakatau tata, a, ki te tirotiro, ki te whakatau āe rānei i tika ngā otinga i puta ake;
|
|
estimate; answers |
| 7. ki te whakamahi meka matua e pā
ana ki te tāpiritanga me te tangohanga;
|
|
basic fact |
| 8. ki te whakaoti ā&;hinengaro
i ngā tataitanga e whai wāhi mai ana te tāpiritanga, te tangohanga
rānei;
|
|
mentally |
| 9. ki te whakaatu i tōna āhei ki
te whakahāngai i ngā meka whakarau matua;
|
|
apply |
| 10. ki te tuhi, ki te whakaoti rapanga paki
tau oti, e whai wāhi mai ana te tāpiritanga, te tangohanga,
te whakarau me te whakawehenga;
|
|
involving
multiplication; division |
| 11. ki te tuhi, ki te whakaoti rapanga paki
e whakahau ana i te ākonga ki te whiriwhiri ko tēhea o
ngā paheko tau e whā e whakamahi.
|
|
requiring
number operation |
|
He Tauira Horopaki
|
|
|
- TE TAHA MOANA&;Me whakamahi ngā ahuatanga o te taha moana hei kaupapa rapanga paki, e whai wāhi mai ana ngā paheko tau. (Hei whakatauira, ko ngā anga, kohatu, pāpaka, karoro, tangata...).
|
|
|
- TE KĀINGA NOHO&;Kei hea te KĀINGA noho o te ākonga? He aha te tau o tōna KĀINGAhe taukehe, he taurua rānei? He aha ngā pakitau ka taea e ia te tito mai e whakamahi ana i ngā mea i roto i tōna KĀINGA?
|
|
odd numbers; even numbers |
- TE MAHI PARAKUIHI&;E hia ngā tōhi e hiahiatia ana e tēnā, e tēnā o ngā mea o te whānau? E hia ngā tōhi ma te katoa?
|
|
|
- TE MANNAAKI MANUHIRI&;E
hia ngā rīwai e hiahiatia ana mēnā e toru tekau mā toru
ngā tangata kēi te noho mai ki te tina, ā, me whakarite
kia rua ngā rīwai mā ia tangata?
|
|
|
| He Tauira Mahi
|
|
|
| Te torotoro tau
|
|
|
| Anei etahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 1. Me mōhio te ākonga ki te pānui tau oti matitoru;
|
|
|
- he āhukahuka atu ki ngā tau o roto i tōna ake ao;
|
|
|
- he āhukahuka atu ki ngā tau e kitea e ia i a ia e haere ana i āna
hāereere;
|
|
|
- he whakamahi tātaitai hei torotoro tauira tau i roto i ngā mahi toi, i roto rānei i te wharenui, i hea kē rānei.
|
|
|
| 2. Me mōhio te ākonga ki te whakamārama i te tikanga o ngā mati o roto i ngā tau oti matirua, matitoru;
|
|
|
|
|
|
place value; face value; total value
|
- he whakamahi poronga uara tū hei whakatauira i te tāpiri
me te tango;
|
|
place value blocks |
- he hōpara tikanga hei whakaingoa ano i ngā tau, hei whakatauira:
7+2 (mō te 9);
|
|
|
- he torotoro tauira tau hei whakaatu i ngā taurea pātahi.
|
|
common multiples |
| 3. Me mōhio te ākonga ki te whakaraupapa i tētahi huinga, e toru, nui ake rānei, ngā tau o roto (atu i te 1 ki te 99);
|
|
|
- he whakaraupapa huinga tau, mai i te tau iti ki te tau nui. Hei whakatauira:
23, 77, 46, 5, 59 => 5, 23, 46, 59, 77;
|
|
|
- he torotoro taurua, taukehe mai i te ao o te ākonga (te KĀINGA,
te kura, te marae, te tāone...).
|
|
|
| 4. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakaoti rapanga whakarite;
|
|
|
- Hei whakatauira: anei tētahi e whai wāhi mai ana te tangohanga:
tekau mā waru ngā ika kua mau i a Ani. E rua tekau mā
toru ngā ika kua mau i a Ruihi. E hia te itinga ake o ngā
ika a Ani i a Ruihi?
|
|
|
|
|
|
|
| 5. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakaoti rapanga paki e whai wāhi mai ana te haurua, te hautoru, te hauwhā me te haurima;
|
|
|
- he hoatu taonga tūtahi ki te ākonga (pēnei i te āporo,
i te tawhera pepa rānei) hei whakawehe māna kia noho ai he
haurua, he hautoru, he hauwhā rānei; me tuhi pakitau anō
a ia e pā ana ki tāna i mahi ai;
|
|
|
- he whakawehe huinga, ka tito pakitau. Hei whakatauira, e waru ngā
pāpaka i roto i tētahi kōpua. Nāwai rā, ka
puta ētahi mea e rua, ka neke ki wāhi kē noho ai. He
aha te tau hautanga o ngā pāpaka kua ngāro atu?
|
|
|
| Te torotoro tatautanga, whakataunga tata
|
|
|
| Anei etahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 6. Me mōhio te ākonga ki te āta whakatau tata,
ā, ki te tirotiro, ki te whakatau āe rānei i tika ngā
otinga i puta ake;
|
|
|
- he torotoro whakataunga tata, tatautanga hoki i roto i tōna ake ao. Hei whakatauira:
|
|
|
i) Tokowhitu ngā tangata e hiahia ana ki te hupa paua i tētahi
wharekai. E hia katoa ngā oko hupa e ngata ai te hiahia o tēnei
hunga?
|
|
|
ii) E mea ana te karaehe ki te haere ki te matakitaki whenua. E rua
tekau ngā tamariki i roto i te karaehe, tokorima ngā pakeke
e wātea ana ki te haere i ō rātou taha. E hia ngā
waka e hiahiatia ana?
|
|
|
| 7. Me mōhio te ākonga ki te whakaoti&;a&;hinengaro i ngā tataitanga e whai wāhi mai ana te tāpiritanga, te tangohanga rānei;
|
|
|
|
|
|
|
- he whakamahi pene, pepa, tātaitai, takatatai, aha kē rānei
hei whakaoti rapanga tapiri, tango;
|
|
abacus |
- he tito pakitau e whakaahua ana i ngā mahi tapiri, tango rānei
o ia ra (me whakamahi ano te ākonga i āna anō kupu);
|
|
|
- he whakamahi tau tae noa ki te 1000, nui ake rānei.
|
|
|
| 8. Me mōhio te ākonga ki te whakaatu i tōna āhei ki te whakahāngai i ngā meka whakarau matua;
|
|
apply |
- he whakapakari i te mārama o te ākonga ki ngā āhuatanga
whakarea. Hei whakatauira:
4 + 4 + 4 = e toru ngā huinga o te 4 (tāpiritanga taruarua)
=> whakareatia te whā ki te toru (3 x 4);
|
|
|
- he hōpara i ngā ahuatanga motuhake o te whakarau, ara:
|
|
|
a) he ōrite te otinga ahakoa pēhea te raupapa (4 x 2 = 8 me
2 x 4 = 8);
|
|
|
e) ka whakarautia ana tētahi tau ki te 0, ko te 0 tonu te otinga.
|
|
|
| 9. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakaoti rapanga
paki tau oti, e whai wāhi mai ana te tāpiritanga, te tangohanga,
te whakareanga me te whakawehenga;
|
|
|
- he whakaoti rapanga paki whakarau e pēnei ana te ahua. Tekau
ma rua ngā kau kēi te hiwi e tū ana. E hia katoa ngā
waewae o tēnei kāhui kau?
|
|
|
| 10. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakaoti rapanga
paki e whakahau ana i te ākonga ki te whiriwhiri ko tēhea o ngā
paheko tau e whā e whakamahi;
|
|
|
- he tito pakitau e hangai ana ki ngā whāinga paetae o tēnei
taumata: Ko te ra whānau tēnei o Hariata. E iwa tau tōna
pakeke. E hia tōna pakeke ā-wiki/ā-rā/ā-haora/ā-meneti/ā-hākona?
(Me whakarea te nui o ngā tau ki te nui o ngā wiki/rā
...).
|
|
|
| He Tauira Aro Matawai
|
|
|
| He tauira noa ēnei hei āwhina i te kaiwhakaako:
|
|
|
- He whakamahi tātaitai hei whakaoti rapanga tau pēnei i enei e whai ake nei:
|
|
|
i) E ono ngā tau o Huia? E hia wiki/rā/hāora/meneti tōna
pakeke?
|
|
|
ii) he tito pakitau whakarau e 20 te otinga;
|
|
|
iii) he tuhi pakitau whakawehe, e 2 te otinga.
|
|
|
Mā ēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakatauira: ko te Tūrei tēnei, te 21 o ngā rā
o Kohi-tātea. Kua eke tonu te rā whānau o Tōmairangia
te 2 o Hui-tanguru kē hoki tana rā whānau. Ko tana mahi
tuatahi ia rā, he titiro ki te maramataka kia kite ai ia e hia
ngā moe e toe ana. E āta mōhio ai a ia ki te nui o ngā
rā e toe ana, me aha ia?
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He tuhi rapanga paki e whai wāhi mai ana ngā tikanga tau. Hei whakatauira: i tētahi whakata kura ka haere a Hema ki te pamu koti a tōna matua kēke. E 37 ngā mea uha, e 42 ngā mea toa kēi tēnei pamu e noho ana. E hia katoa ngā waewae o enei kararehe?
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakamahi tutohi tatai hei hopara kianga (tāpiri, tango,
whakarea, whakawehe) mo tētahi whānau tau. Hei whakatauira,
he aha ngā kianga ka taea te kimi mai e hāngai ana ki te whānau
"40" (20 + 20 = 31 + 9 / 10 x 4 = 5 x 8 ...).
|
|
calculation table |
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakamahi tutohi tau e pā ana ki ngā tau i waenganui i te 0 me
te 100. Hei whakatauira:
|
|
|
i) Me pēhea te whakawehe i te 100 heneti kia rima ngā wahanga
e ōrite ana te nui?
|
|
|
ii) E $100 te nui o te putea kua whakaritea hei hoko kai mō tētahi
hui i te kura. Me whakamahi e te ākonga tētahi tutohi tau
hei āwhina i a ia, i a ia e whakarite ana i ngā kai mō
te hui. Me tuhi anō ia i tana hoko mai ai, kia pai ai tana whakaatu
atu i ngā whakapaunga moni ki te kaiwhakaako.
|
|
|
Mā enei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te
matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakahaere hopara tatautanga. Hei whakatauira:
|
|
|
i) Tokohia ngā tamariki i haere mai ki te kura mā: raro/runga
waka/runga pahi/runga pahikara?
|
|
|
ii) Tokohia ngā mea o te whānau o te ākonga i haere ki te kohanga reo, te kura kaupapa Māori, tētahi atu kura tuatahi rānei?
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He tuhi, he whakaoti rapanga e whai wāhi mai ana te haurua, te hautoru,
te hauwhā, te haurima. Hei whakatauira: kua whakaaetia kia haere
tētahi hautoru o te karaehe ki te matakitaki i a Waka Huia. E rua
tekau mā whitu ngā tamariki o roto i te karaehe. Tokohia ngā
tamariki ka haere?
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|