PapakāingaNgā PūrongoMō TKIHaporiRapuaNgā KuraTauwhitiwhitiTomokangaĀwhina


  Pangarau i roto i te Marautanga o Aotearoa  



Te Tau Taumata 4

Ngā Whāinga Paetae

 

Te torotoro tau

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:

 

1. ki te whakamārama i te tikanga o ngā tau tōraro;

 

negative numbers
2. ki te whakamārama i te tikanga, ki te kimi hoki i ngā pū o ngā tau oti;

 

power; whole numbers
3. ki te kimi i ngā hautau e rite ana ki tētahi kua whakaritea;

 

fractions
4. ki te huri i te hautau hei tau&;ā&;ira, a, ki te huri i te tau&;ā&;ira hei hautau;

 

decimal number
5. ki te huri i te tau&;ā&;ira hei ōrau, ā, ki te huri i te ōrau hei tau&;ā&;ira;

 

percentage
6. ki te tuhi i tētahi wāhanga o tētahi mea hei hautau, hei ōrau rānei o te katoa.

 

quantity; whole
 

Te torotoro tatautanga, whakataunga tata

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:

 

7. ki te āta whakatau tata, ā, ki te tirotiro, ki te whakatau ae rānei i tika te otinga i pūta ake;

 

answer
8. ki te tuhi, ki te whakaoti rapanga e whai wāhi mai ana te whakaraunga tau&;ā&;ira me te whakawehenga;

 

multiplication
division
9. ki te kimi mai i tētahi hautau kua whakaritea hei kimi, i te ōrau rānei o tētahi rahinga;

 


quantity
10. ki te whakamārama i ngā hātepe tika mo te tāpiritanga, mō te tangohanga, me te whakaraunga;

 

algorithm
11. ki te whakaatu i tōna mārama ki ngā tikanga whakaraupapa paheko.

 

conventions for the order of operations
 

He Tauira Horopaki

 

  • NGĀ WHAITUA NOHO O ngā URI O TANGAROA&;Noho ai te pāua/kina/tāmure/... ki tēhea paparanga o te wai?

 

  • TE PIKITANGA A ngāTORO-I-RANGI KI RUNGA O RUAPEHU Kei ngā Mahi a ngā Tūpuna tēnei kōrero e mau ana hei panui ma te kaiwhakaako, mehemea e hiahiatia ana.

 

  • TE MATUARANGA O TE MĀORI KI ngā MOMO PĀNGARAU Tirohia ngā tuhinga a Te Peehi rāua ko Haare Hongi.

 

  • TE WHARENUI&;Ata torotoroa anō ngā āhuatanga tau i roto i te wharenui.

 

He Tauira Mahi

 

Te torotoro tau

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

1. Me mōhio te ākonga ki te whakamārama i te tikanga o ngā tau tōraro;

 

  • he torotoro tau tōrunga, tōraro, i roto i tōna ake ao. Hei whakatauira:

 

      i) he kimi mai i te "mahana" ki runga o Ruapehu maunga i te takurua, ka whakatairite atu ai ki te mahana i te raumati;

     


temperature
      ii) he torotoro i ngā whaitua noho o ngā uri o Tangaroa (koura, pāua, kina, kahawai...);

 

  • he whakapakari i te mōhio o te ākonga ki ngā āhuatanga o te pūnaha tau;

 

number system
  • he whakamahi tau tōraro i roto i ngā mahi o ia rā;

 

negative number
  • he whakamahi tataitai hei torotoro i ngā tikanga o ngā tau tōraro, tau tōrunga.

 

2. Me mōhio te ākonga ki te whakamārama i te tikanga, ki te kimi hoki i ngā pū o ngā tau oti;

 

power
  • he whakamahi tau pū hei kimi mai i te tāwhiti i waenganui i ngā aorangi, i ngā whetū rānei;

 

absolute numbers; planets
  • he torotoro tauira tukutuku pēnei i te niho taniwha nei, me kore e kitea mai ngā tauira tau, tauira wharite o roto.

 

3. Me mōhio te ākonga ki te kimi i ngā hautau e rite ana ki tētahi kua whakaritea;

 

  • he torotoro hautau tairite.

 

4. Me mōhio te ākonga ki te huri i te hautau hei tau&;ā&;ira, a, ki te huri i te tau&;ā&;ira hei hautau;

 

  • he whakapakari i te mōhio o te ākonga ki ngā hononga i waenganui i ngā hautau me ngā tau-ā-ira.

 

relationships
5. Me mōhio te ākonga ki te huri i te tau&;ā&;ira hei ōrau, ā, ki te huri i te ōrau hei tau&;ā&;ira;

 

percentage
  • he tirotiro i te whakamahia o ngā ōrau e pūta noa mai ana i ngā mahi o ngā rā. Hei whakatauira:

    he whakamahi tātaitai hei kimi mai i ngā ōrau i roto i ngā horopaki o ia rā.

 




context

6. Me mōhio te ākonga ki te tuhi i tētahi wāhanga o tētahi mea hei hautau, hei ōrau rānei o te katoa;

 

  • he huri tau-ā-ira kia noho ai hei ōrau, ka tautuhi ai i te hua o te pēnei i roto i ngā mahi whaitake.

 

identify
practical work
Te torotoro tatautanga, whakataunga tata

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

7. Me mōhio te ākonga ki te āta whakatau tata, ā, ki te tirotiro, ki te whakatau ae rānei i tika te otinga i puta ake;

 

  • he torotoro inenga whawhenga pūtea rānei hei kimi mai i ngā tikanga whakaawhiwhi tau e hāngai ana ki ēnei mea;

 

manipulate
round
  • he kimi, he whakahāngai rautaki hei whakatau tata i ngā otinga e whai wāhi mai ana he tau-ā-ira.

 

apply strategy
8. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakaoti rapanga e whai wāhi mai ana te whakaraunga tau&;ā&;ira me te whakawehenga;

 

  • he torotoro, he whakaoti rapanga e whai wāhi mai ana te whakaraunga tau-ā-ira me te whakawehenga.

 

solve problems
9. Me mōhio te ākonga ki te kimi mai i tētahi hautau kua whakaritea hei kimi, i te ōrau rānei o tētahi rahinga;

 


quantity
  • he whakamahi tau-ā-ira hei torotoro i ngā hua o te whakarautanga me te whakawehenga.

 

10. Me mōhio te ākonga ki te whakamārama i ngā hātepe tika mo te tāpiritanga, mo te tangohanga, me te whakaraunga;

 

algorithm
11. Me mōhio te ākonga ki te whakaatu i tōna mārama ki ngā tikanga whakaraupapa paheko;

 

  • he torotoro, he kimi mai i ngā tikanga whakaraupapa paheko. Hei whakatauira: 15 ÷ 3 + 7 - 4 + ( 2 x 5 ).

 

conventions for the order of operations
He Tauira Aro Matawai

 

He tauira noa enei hei āwhina i te kaiwhakaako:

 

  • He whakahaere patapatai hei kimi mai i te tino kai a te karaehe. Me kohi haere ngā whakatau a te katoa, ka whakaatu ai i ngā otinga hei tau-ā-ira, hei ōrau, hei hautanga rānei.

     


show; results
    Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Tau 4/7
    Tau 4/5
    Tauanga 4/2

 

  • He whakatau tata i te tokomaha o ngā kaihaka e whai wāhi mai ana ki tētahi whakataetae kapahaka. Tekau ma tahi ngā kapahaka kua uru mai, tōna rua tekau mā ono nei ngā tangata kei roto i ia kapahaka. pēhea nei te tokomaha o ngā wāhine, kotiro i roto i tēnei whakataetae? He ahua orite te nui o ngā tane ki to ngā wāhine.

     

    Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Tau 4/7

 

  • He whakaputa kupu hei whakamārama i te ahua o ngā tau tōraro ki te karaehe:

    hei whakatauira, mehemea e mōhio ana tētahi ākonga ki te mahi ruku kai moana, koirā tētahi kaupapa pai hei kōrero mana. Anei ngā momo patai hei whakautu mana: pēhea nei te hohonu o te wai i rukuhia? Kei tēhea paparanga o te wai kitea ai he koura/he kina/he pāua/he kutai?

     

    Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te;

    Tau 3/1

 

  • He whakatutuki tataitanga i roto i ngā mahi o ia rā. Hei whakatauira:

     

      i) te whakairo poupou. Kotahi wiki ka pau i te tohunga whakairo kotahi ki te mahi mai i tētahi poupou. Mehemea tokorua kē ngā tangata pērā ka whai wāhi atu ki tērā mahi ka tere ake te oti mai?

     

      ii) te waru taewa. Kua mate tētahi tokorua ki te waru riwai mā te manuhiri. E rua peke ke hoki e hiahiatia ana. pēhea nei te poto ake o te wā ka pau ki tēnei mahi ki te āwhinatia ēnei tamariki e tētahi tokorua kē atu anō?

     

    Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Tau 4/8

 

  • He whakaatu i tōna mōhiotanga ki te raupapa tika o ngā paheko. Hei whakatauira, me whakauru atu e te ākonga he taiapa ki ēnei kīanga e rua kia tika ai ngā otinga:

      a) 7 + 2 x 3 = 27

      b) 7 + 2 x 3 = 13

     


bracket; expression
    Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Tau 4/11

 

  • He torotoro, he tātari, he whakaahua i tētahi hopara tau.

    Hei whakatauira: he āta torotoro i tētahi tapawhā mīharo:

    4
    3
    8
    9
    5
    1
    2
    7
    6

 

analyse; describe

amazing square

    Me whakamahi ngā paheko e whā, ngā tau oti me ngā tau-ā-ira. He tapawhā mīharo tēnei? He aha te tau mīharo? He aha te pānga o te tau mīharo ki ia paheko?

    He aha te otinga ki te tapiritia ētahi tapawhā mīharo e rua?

     



operation
    Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te

    Tau 4/11

 

  • He whakaoti rapanga. Hei whakatauira:

    Kua timata te makere mai a ētahi o ngā niho kai waiū o te karaehe a Tāmati rāua ko Tōmairangi. Anei te tatauranga o ngā niho kei te mau tonu:

    Waimatua, 10 (o raro) 9 (o runga); Tāmati, 11 (o raro) 10 (o runga); Tōmairangi, 9 (o raro) 8 (o runga); Anita, 9 (o raro) 9 (o runga);

    Taurima, 4 (o raro) 4 (o runga).

    Me kimi mai te tapeke o ngā niho o runga, o raro kei te mau tonu.

     

    Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Taurangi 3/5
    Tau 3/6
    Tauanga 3/2

 

Rārangi upoko Tōmua Whārangi ki mua