| Ngā Whāinga Paetae
|
|
|
| Te torotoro tau
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:
|
|
|
| 1. ki te whakamārama i te tikanga o ngā tau tōraro;
|
|
negative numbers |
| 2. ki te whakamārama i te tikanga, ki te kimi hoki i ngā pū o ngā tau oti;
|
|
power; whole numbers |
| 3. ki te kimi i ngā hautau e rite ana ki tētahi kua whakaritea;
|
|
fractions |
| 4. ki te huri i te hautau hei tau&;ā&;ira,
a, ki te huri i te tau&;ā&;ira hei hautau;
|
|
decimal number |
| 5. ki te huri i te tau&;ā&;ira
hei ōrau, ā, ki te huri i te ōrau hei tau&;ā&;ira;
|
|
percentage |
| 6. ki te tuhi i tētahi wāhanga o tētahi mea hei hautau, hei ōrau rānei o te katoa.
|
|
quantity; whole |
|
Te torotoro tatautanga, whakataunga tata
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:
|
|
|
| 7. ki te āta whakatau tata, ā, ki
te tirotiro, ki te whakatau ae rānei i tika te otinga i pūta
ake;
|
|
answer |
| 8. ki te tuhi, ki te whakaoti rapanga e
whai wāhi mai ana te whakaraunga tau&;ā&;ira me te whakawehenga;
|
|
multiplication
division |
| 9. ki te kimi mai i tētahi hautau kua whakaritea hei kimi, i te ōrau rānei o tētahi rahinga;
|
|
quantity |
| 10. ki te whakamārama i ngā hātepe
tika mo te tāpiritanga, mō te tangohanga, me te whakaraunga;
|
|
algorithm |
| 11. ki te whakaatu i tōna mārama ki ngā tikanga whakaraupapa paheko.
|
|
conventions for the order of operations |
|
He Tauira Horopaki
|
|
|
- NGĀ WHAITUA
NOHO O ngā URI O TANGAROA&;Noho ai te pāua/kina/tāmure/...
ki tēhea paparanga o te wai?
|
|
|
- TE PIKITANGA A ngāTORO-I-RANGI
KI RUNGA O RUAPEHU Kei ngā Mahi a ngā Tūpuna tēnei kōrero e mau ana hei panui ma te kaiwhakaako, mehemea e hiahiatia ana.
|
|
|
- TE MATUARANGA
O TE MĀORI KI ngā MOMO PĀNGARAU Tirohia ngā
tuhinga a Te Peehi rāua ko Haare Hongi.
|
|
|
- TE WHARENUI&;Ata
torotoroa anō ngā āhuatanga tau i roto i te wharenui.
|
|
|
| He Tauira Mahi
|
|
|
| Te torotoro tau
|
|
|
| Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 1. Me mōhio te ākonga ki te whakamārama i te tikanga o ngā tau tōraro;
|
|
|
- he torotoro tau tōrunga, tōraro, i roto i tōna ake ao. Hei whakatauira:
|
|
|
i) he kimi mai i te "mahana" ki runga o Ruapehu maunga i te takurua, ka whakatairite atu ai ki te mahana i te raumati;
|
|
temperature |
ii) he torotoro i ngā whaitua noho o ngā uri o Tangaroa (koura, pāua, kina, kahawai...);
|
|
|
- he whakapakari i te mōhio o te ākonga ki ngā āhuatanga
o te pūnaha tau;
|
|
number system |
- he whakamahi tau tōraro i roto i ngā mahi o ia rā;
|
|
negative number |
- he whakamahi tataitai hei torotoro i ngā tikanga o ngā tau tōraro, tau tōrunga.
|
|
|
| 2. Me mōhio te ākonga ki te whakamārama i
te tikanga, ki te kimi hoki i ngā pū o ngā tau oti;
|
|
power |
- he whakamahi tau pū hei kimi mai i te tāwhiti i waenganui
i ngā aorangi, i ngā whetū rānei;
|
|
absolute numbers; planets |
- he torotoro tauira tukutuku pēnei i te niho taniwha nei, me kore e kitea mai ngā tauira tau, tauira wharite o roto.
|
|
|
| 3. Me mōhio te ākonga ki te kimi i ngā hautau e rite ana ki tētahi kua whakaritea;
|
|
|
- he torotoro hautau tairite.
|
|
|
| 4. Me mōhio te ākonga ki te huri i te hautau hei
tau&;ā&;ira, a, ki te huri i te tau&;ā&;ira hei
hautau;
|
|
|
- he whakapakari i te mōhio o te ākonga ki ngā hononga
i waenganui i ngā hautau me ngā tau-ā-ira.
|
|
relationships |
| 5. Me mōhio te ākonga ki te huri i te tau&;ā&;ira
hei ōrau, ā, ki te huri i te ōrau hei tau&;ā&;ira;
|
|
percentage
|
|
|
|
context |
| 6. Me mōhio te ākonga ki te tuhi i tētahi wāhanga o tētahi mea hei hautau, hei ōrau rānei o te katoa;
|
|
|
- he huri tau-ā-ira kia noho ai hei ōrau, ka tautuhi
ai i te hua o te pēnei i roto i ngā mahi whaitake.
|
|
identify
practical work |
| Te torotoro tatautanga, whakataunga tata
|
|
|
| Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga
paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 7. Me mōhio te ākonga ki te āta whakatau tata,
ā, ki te tirotiro, ki te whakatau ae rānei i tika te otinga i puta
ake;
|
|
|
- he torotoro inenga whawhenga pūtea rānei hei kimi mai
i ngā tikanga whakaawhiwhi tau e hāngai ana ki ēnei
mea;
|
|
manipulate
round |
- he kimi, he whakahāngai rautaki hei whakatau tata i ngā
otinga e whai wāhi mai ana he tau-ā-ira.
|
|
apply strategy |
| 8. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakaoti rapanga
e whai wāhi mai ana te whakaraunga tau&;ā&;ira me te whakawehenga;
|
|
|
- he torotoro, he whakaoti rapanga e whai wāhi mai ana te
whakaraunga tau-ā-ira me te whakawehenga.
|
|
solve problems |
| 9. Me mōhio te ākonga ki te kimi mai i tētahi
hautau kua whakaritea hei kimi, i te ōrau rānei o tētahi
rahinga;
|
|
quantity |
- he whakamahi tau-ā-ira hei torotoro i ngā hua o te whakarautanga
me te whakawehenga.
|
|
|
| 10. Me mōhio te ākonga ki te whakamārama i ngā hātepe tika mo te tāpiritanga, mo te tangohanga, me te whakaraunga;
|
|
algorithm |
| 11. Me mōhio te ākonga ki te whakaatu i tōna mārama ki ngā tikanga whakaraupapa paheko;
|
|
|
- he torotoro, he kimi mai i ngā tikanga whakaraupapa paheko. Hei whakatauira: 15 ÷ 3 + 7 - 4 + ( 2 x 5 ).
|
|
conventions for the order of operations |
| He Tauira Aro Matawai
|
|
|
| He tauira noa enei hei āwhina i te kaiwhakaako:
|
|
|
- He whakahaere patapatai hei kimi mai i te tino kai a te karaehe. Me
kohi haere ngā whakatau a te katoa, ka whakaatu ai i ngā
otinga hei tau-ā-ira, hei ōrau, hei hautanga rānei.
|
|
show; results |
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakatau tata i te tokomaha o ngā kaihaka e whai wāhi
mai ana ki tētahi whakataetae kapahaka. Tekau ma tahi ngā
kapahaka kua uru mai, tōna rua tekau mā ono nei ngā tangata
kei roto i ia kapahaka. pēhea nei te tokomaha o ngā wāhine,
kotiro i roto i tēnei whakataetae? He ahua orite te nui o ngā tane
ki to ngā wāhine.
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakaputa kupu hei whakamārama i te ahua o ngā tau tōraro ki te karaehe:
hei whakatauira, mehemea e mōhio ana tētahi ākonga
ki te mahi ruku kai moana, koirā tētahi kaupapa pai hei kōrero mana. Anei ngā momo patai hei whakautu mana: pēhea
nei te hohonu o te wai i rukuhia? Kei tēhea paparanga o te wai
kitea ai he koura/he kina/he pāua/he kutai?
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te;
|
|
|
- He whakatutuki tataitanga i roto i ngā mahi o ia rā. Hei
whakatauira:
|
|
|
i) te whakairo poupou. Kotahi wiki ka pau i te tohunga whakairo kotahi
ki te mahi mai i tētahi poupou. Mehemea tokorua kē ngā
tangata pērā ka whai wāhi atu ki tērā mahi ka tere
ake te oti mai?
|
|
|
ii) te waru taewa. Kua mate tētahi tokorua ki te waru riwai mā
te manuhiri. E rua peke ke hoki e hiahiatia ana. pēhea nei te poto
ake o te wā ka pau ki tēnei mahi ki te āwhinatia ēnei
tamariki e tētahi tokorua kē atu anō?
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakaatu i tōna mōhiotanga ki te raupapa tika o ngā paheko.
Hei whakatauira, me whakauru atu e te ākonga he taiapa ki
ēnei kīanga e rua kia tika ai ngā otinga:
a) 7 + 2 x 3 = 27
b) 7 + 2 x 3 = 13
|
|
bracket; expression |
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
|
|
|
analyse; describe
amazing square |
|
|
|
operation |
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te
|
|
|
- He whakaoti rapanga. Hei whakatauira:
Kua timata te makere mai a ētahi o ngā niho kai waiū o te karaehe a Tāmati rāua ko Tōmairangi. Anei te tatauranga o ngā niho kei te mau tonu:
Waimatua, 10 (o raro) 9 (o runga); Tāmati, 11 (o raro) 10 (o runga); Tōmairangi, 9 (o raro) 8 (o runga); Anita, 9 (o raro) 9 (o runga);
Taurima, 4 (o raro) 4 (o runga).
Me kimi mai te tapeke o ngā niho o runga, o raro kei te mau tonu.
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|