| Ngā Whāinga Paetae
|
|
|
| Te whakatau tata, te ine
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:
|
|
|
| 1. ki te whakatutuki mahi ine, me te whakamahi
anō i ngā waeine ngāhuru e tika ana mō te roa,
mo te papatipu, mō te kītanga rānei;
|
|
metric unit
capacity |
| 2. ki te whakarite wāwāhanga moni kia eke tonu te nui ki te tōpūtanga moni i whakaritea hei wāwāhi;
|
|
change; sum |
| 3. ki te whakarite tapeke moni ki te uka, ki te tāra rānei, engari me eke tonu;
|
|
coin |
|
Te whakapakari orotau ki ngā āhuatanga o te wā, te papatanga
me te whiti
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:
|
|
|
| 4. ki te pānui, ki te whakamahi waeine
takanga wā arā, te meneti, te hāora, te rā, te wiki,
te mārama, te tau.
|
|
unit of time |
|
He Tauira Horopaki
|
|
|
- A MĀUI ME
TE RĀ&;He aha i hopukina ai e Maui a Tama-nui-te-rā?
Āta matapakitia te pānga o tā Māui i mahi ai ki
te noho, ki te oranga o te tangata.
|
|
|
- TE MAHI KAI&;Āta
inehia te taumaha o ngā kai e hiahiatia ana mo roto i te paraoa,
i te parehe kūtai rānei (arā te kutai, te parāoa,
te miraka, te huamanu, te tote, te aha, te aha).
|
|
|
- TE ĀHUA O
TE MARAMA&;Āta toroa ngā ingoa Māori tuturu
mō te āhua o te marama.
|
|
|
- TE RERENGA O TE
RĀ&;Āta whiriwhirihia etahi atu o ngā kupu
whakaahua i te rerenga o Tama-nui-te-rā.
|
|
|
- HE kōrero
MŌ TE TANIWHA, MŌ PARATA&;(Kei reira e mau ana
ngā kōrero mō ngā momo tai).
|
|
|
| He Tauira Mahi
|
|
|
| Te whakatau tata, te ine
|
|
|
| Anei etahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 1. Me mōhio te ākonga ki te whakatutuki mahi ine,
me te whakamahi anō i ngā waeine ngāhuru e tika ana mō
te roa, mō te papatipu, mō te kītanga rānei;
|
|
mass; capacity |
- he whakatairite roa, taumaha, rorahi, mahana rānei ki ngā ine e tika ana;
|
|
|
- he whakatairite atu i ngā iwaeine ngāhuru ki ngā ine
o te tinana (penei i te mārō, i te tuke, i te kōnui);
|
|
fathom |
- he pānui, he whakamaori āwhata, pēnei i te āwhata tawhiti
(mō te mahere whenua) taumaha rānei.
|
|
|
| 2. Me mōhio te ākonga ki te whakarite wāwāhanga moni kia eke tonu te nui ki te tōpūtanga moni i whakaritea hei wāwāhi;
|
|
sum of money |
| 3. Me mōhio te ākonga ki te whakarite tōpūtanga moni ki te uka, ki te tāra rānei, engari me eke tonu;
|
|
|
- he mahi whakatau: me whakatu tētahi wharehoko i te taiwhanga ako, ko ta ngā ākonga he hoko taonga, he whakahoki moni engari me eke tonu te nui o te moni ki te tōpūtanga e tika ana.
|
|
simulation |
| Te whakapakari orotau ki ngā āhuatanga o te wā,
te papatanga me te whiti
|
|
|
| Anei etahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 4. Me mōhio te ākonga ki te pānui, ki te whakamahi
waeine takanga wā arā, te meneti, te hāora, te rā,
te wiki, te marama, te tau;
|
|
units of time |
- he hanga, he whakamahi taputapu ine wa aronga kē. Hei
whakatauira, me mahi mai tētahi pūrere turuturu wai, riringi
oneone rānei hei ine i te takanga o te wā;
|
|
non-standard |
- he whakamahi i ngā kupu e kōrero whānuitia ana hei whakaatu i te takanga o te wa;
| ākuanei |
inaianei |
inanahi |
apopo |
| ā/i muri/mua |
ā te.../i te ... |
(he tauira noa iho ēnei). |
he whakamahi i ngā ine wā aronga whānui (hakona,
meneti, hāora, rā, wiki, marama, tau).
|
|
conventional |
| He Tauira Aro Matawai
|
|
|
| He tauira noa enei hei awhina i te kaiwhakaako:
|
|
|
- Ka mahi ā-rōpū, mahi takirua rānei ngā ākonga,
ka ine i ngā wāhanga o te tinana, arā, te waewae, te
kawititanga ki te tuke, te pae o te hope, te pakihiwi ki te turi, te
aha kē rānei, ka tuhi kauwhata ai e whakatairite ana i ngā
otinga a tēnā, a tēnā.
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
| Inenga 2/1 |
Tauanga 2/1 |
Tauanga 2/2 |
WP-1 |
|
|
|
- He whakamahi "whakairi kaka" hei ine, hei whakatairite
i te taumaha o etahi taonga o ia rā. Ki te whakairihia he pakete
ki te taha maui, ka purua atu he kohatu ki roto kia noho ai ko tētahi
haurima te kītanga, e ōrite ai te taumaha o te pakete ki te
taha matau, kia pēhea nei te kītanga mehemea he anga ka rāua
atu? Me whakamātautau haere te ākonga i te taumaha o ētahi
atu mea o ia rā, ka tuhi ai i ngā otinga ki te kauwhata.
|
|
coathanger |
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakatu tauhokohoko i te taiwhanga ako, (he mahi whakatau
noa iho), ko ta ngā ākonga he hoko taonga, he whakahoki anō
i te tōpūtanga moni tika. I te mutunga, ka noho ia rōpū
ki te ata tatau i ā rātou moni me ā rātou taonga
i hoko mai ai, kia mōhio noa ai rātou ae rānei i tika
ngā whakahokinga moni mai a wai rā.
|
|
stall |
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana
te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- Ka mahi ngātahi ngā tamariki ki te whakatakoto tutohi
e whakaatu ana i ngā tino rā o te tau, arā ngā wā
e tū ai ngā hui, ngā rā whānau, ngā whakataetae
kapahaka/hākinakina/kauhau, ngā rā kohi moni, ngā
wā whakata, ngā aha kē rānei.
|
|
chart |
| Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako
e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|