| Ngā Whāinga Paetae
|
|
|
| Te whakatau tata, te ine
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:
|
|
|
| 1. ki te whakatakoto whakataunga tata e kitea
ai tōna matatau ki ngā waeine mātua mō te roa, te papatipu,
te horahanga, te rōrahi me te mahana;
|
|
mass; volume |
| 2. ki te whakatutuki mahi ine e whai wāhi mai ana ngā waeine me ngā āwhata maha.
|
|
unit of measurement; scale |
|
Te whakapakari orotau ki ngā āhuatanga o te wā, te pāpātanga me te
whiti
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga:
|
|
|
| 3. ki te pānui, ki te whakamāori
i ngā korero o ia ra mō te wā;
|
|
interpret |
| 4. ki te huri i te wā ringarua
hei wāmati, ā, ki te huri i te wāmati hei wā
ringarua.
|
|
analogue; digital time |
|
He Tauira Horopaki
|
|
|
- TE whakatōKAMOKAMO/RAEWA&;He
aha te wa tika hei whakatōi ēnei huawhenua kia matomato ai
te tipu? He aha te wā tika hei ngāki, hei hauhake?
|
|
|
- HE TAUWHAINGA OMAOMA&;Whakatairitea te kaha o ngā tamariki o roto i te karaehe ki te oma. (Heoi ano me mātua tango mai ngā ingoa.)
|
|
|
- TE PAPA tākaro&;Hoparangia
te horahanga pai mō tētahi papa tākaro, papa waka rānei.
|
|
|
- TE wātaka O ngā
WAKA RERERANGI/PAHI&;He aha ngā wā wehe atu/ tau
mai?
|
|
|
| He Tauira Mahi
|
|
|
| Te whakatau tata, te ine
|
|
|
| Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 1. Me mōhio te ākonga ki te whakatakoto whakataunga
tata e kitea ai tōna matatau ki ngā waeine mātua mō
te roa, te papatipu, te horahanga, te rōrahi (kitanga) me te mahana;
|
|
|
- he matapae i te kītanga i ētahi pūoto kua whakaritea
hei tirotiro, ka āta ine ai ki ngā taputapu ine e tika ana
mō te kītanga (penei i te pūoto ine miririta,
rita rānei).
|
|
discuss
capacity |
| 2. Me mōhio te ākonga ki te whakatutuki mahi ine e whai wāhi mai ana ngā waeine me ngā āwhata maha;
|
|
|
- he whakahaere hopara waiaro, whakaaro rānei e whai wāhi
mai ana tētahi āwhata ngāwari. Hei whakatauira, pēhea
nei te reka o te puha ki tā ngā hoa ako titiro? Me tohu e
rātoua rātou whakahoki ki tētahi āwhata e pēnei
ana te āhua:
| 1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
| tino kino |
kino |
autaia |
reka |
tino reka |
|
|
|
- he ata tirotiro i ngā māramataka a te māori mō
te mahi kai, hī ika rānei. Ko tehea te mārama pai mō
te whakatōkumara, rīwai?
|
|
|
- he torotoro, he whakatau tata, he ine horahanga. Hei whakatauira, ko hea te
wāhi pai hei whakatakoto māra rīwai. Kia pēhea nei
te rahi, te roa, te whānui?
|
|
|
| Te whakapakari orotau ki ngā āhuatanga o te
wā, te pāpātanga me te whiti
|
|
|
| Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 3. Me mōhio te ākonga ki te pānui, ki te whakamāori
i ngā korero o ia rā mō te wā;
|
|
|
- he ata tirotiro, he whakamahi i ngā wātaka o ia rā,
pēnei i te wātaka pahi, i te wātaka whakaatu kaupapa
pouaka whakaata.
|
|
timetable |
| 4. Me mōhio te ākonga ki te huri i te wā
ringarua hei wāmati, ā, ki te huri i te wāmati
hei wā ringarua;
|
|
analogue time; digital time |
- he whakamahi purere wāmati, pūrere wā ringarua hei
ine i te takanga o te wā;
|
|
passage of time |
- he whakamahi hakona i roto i tētahi mahi whaitake. Hei whakatauira, ko te ine i te kapa o te manawa, i te tauomaoma rānei;
|
|
|
- he torotoro i ngā āhuatanga o tēnei mea, o te whiti.
Hei whakatauira, me hōpara te mahana o te rā mai i te takiritanga
o te ata tae noa ki te torengitanga.
|
|
|
| He Tauira Aro Matawai
|
|
|
| He tauira noa ēnei hei āwhina i te kaiwhakaako:
|
|
|
- Ko te mahi tiawhe ararau. Ka mahi takirua ngā ākonga,
ka āta whai atu i ngā tohutohu ahunga, tohutohu tawhiti
kua ata whakatakotoria hei whai atu ma raua. Ki te tika tā rāua
whai haere i ēnei tohutohu, a tōna wā ka tae atu ki te
wāhi i whakaritea e te kaiwhakaako.
|
|
orienteering
bearing |
Ma tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- Ka mahi takirua, takitoru rānei ngā ākonga. Me whakatōe
ngā ākonga ētahi kakano e rua (penei i te kakano pini,
tomato rānei), ko tētahi me ono ki waho, ko tētahi me
ono ki roto tonu i te taiwhanga ako, arā ki tētahi paepae
kirihou. Inā pihi ake ngā tipu nei, me āta tirotiro,
me ata ine te kaha o te tipu, ka tuhi ai ki te pukapuka. A tōna
wa me tuhi ngā otinga ki te kauwhata, ka matapaki ai i te rerekē
o te whiti o te tipu o tētahi i tētahi (mehemea rā
e rerekē ana), me te whakatau ano he aha i rerekē ai.
|
|
plastic
change |
Ma tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakarite haereere. Ka mahi takirua, takitoru rānei ngā
ākonga ki te whakarite i tētahi haereere kura. Ko tā
ngā ākonga: he whai i ngā tohutohu o te mahere whenua
kia mōhio ai rātou e hia hāora rātou e haere ana
i te huarahi e tae atu ai ki te wāhi e whakaarohia ake ana (me
kimi mai te huarahi tino poto hei takahanga); he whiriwhiri i te roa
o tā rātou noho atu, te wā wehe atu, te wā hoki
mai, te nui o te utu mā ia ākonga, me ērā āhuatanga
katoa atu, ka tuhi pūrongo ai e whakaatu ana i tā rātou
i whiriwhiri, i whakatau ai.
|
|
report; investigate |
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana
te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He hōpara i te tika, i te he rānei o tētahi tapaetanga
korero penei i tēnei: "He tere ake te hoto o te manawa
o te tangata taroaroa i tō te tangata poto nei te hanga."
|
|
assertion |
Ma tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pehea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|