| Te Āhuahanga Taumata 3
|
|
|
| Ngā Whāinga Paetae
|
|
|
| Te torotoro āhua, mokowā
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :
|
|
|
| 1. ki te whakaahua i ngā mea ahu&;2,
ahu&;3, me te whakamahi anō i te reo e tika ana mō te āhuahanga;
|
|
2-dimensional |
| 2. ki te hoahoa, ki te hanga pouaka
kia hāngai ai te āhua ki tērā i whakaritea;
|
|
design; to specified requirements |
| 3. ki te whakatauira, ki te whakaahua i ngā mea ahu&;3 i whakaaritia ki te hoahoa, ki te whakaahua rānei ;
|
|
model; illustrated |
| 4. ki te tuhi whakaahua o ētahi
mea māmā ahu&;3 nei;
|
|
draw |
| 5. ki te tuhi, ki te whakamāori mahere
āwhata māmā.
|
|
scale map |
|
Te torotoro hangarite, panoni
|
|
symmetry; transformations |
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :
|
|
|
| 6. ki te whakaahua tauira i runga anō i te āhua o te panoni, arā , he whakaatanga, he hangarite hurihuri, he nekehanga ke rānei ;
|
|
pattern; reflection |
| 7. ki te hoahoa, ki te mahi mai i tētahi
tauira e whai wāhi mai ana te nekehanga whakaatanga,
te hurihanga rānei ;
|
|
involving; translation |
| 8. ki te whakanui i ngā āhua māmā ki te pepa tukutuku, kia hāngai ai te rahinga ake ki tērā
kua whakaritea.
|
|
grid paper |
|
He Tauira Horopaki
|
|
|
- NGA MOMO IPU A TE māori He
torotoro i te āhua o ngā ipu, kumete rānei a te Māori,
arā , ngā taha, ngā ipu rimurimu, ngā anga, ngā
rau, ngā kete...).
|
|
|
- NGĀ WAKA HUIA&;He
torotoro i te āhua , me ngā tauira whakairo i ngā taha.
|
|
|
- NGĀ MAHERE
WHENUA māori He torotoro, he tuhi i ngā wāwāhanga whenua
Māori, me te manu titiro.
|
|
|
- TE WHAKATO KAI&;He torotoro i te āhua o te mahi whakato kakano, te mahi pārekereke , te huaranga tipu ki wahi ke, te hauhake, te aha, te aha...).
|
|
|
- NGA ROHE-Ā-IWI,
Ā-HAPŪ&;Hei whakatauira, titiro ki ngā mahere
whenua, ki ngā awa, ki ngā pae maunga, ki ngā pa kainga,
ngā marae, ngā urupa o mua.
|
|
|
| He Tauira Mahi
|
|
|
| Te torotoro āhua , mokowā
|
|
|
| Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 1. Me mōhio te ākonga ki te whakaahua i ngā mea ahu&;2, ahu&;3, me te whakamahi anō i te reo e tika ana mo te ahuahanga;
|
|
|
- he whakamahi kupu ahuahanga penei i ēnei e whai ake nei hei āta whakaahua i ngā mea ahu-2, ahu-3:
| mata |
tapa |
taha |
ānau |
whakarara |
| anga |
papa |
pewa |
tapatoru |
tapawhā |
| porohita |
porotiti |
whitianga |
pae |
|
|
|
parallelogram
direction; arc
|
| 2. Me mōhio te ākonga ki te hoahoa, ki te hanga pouaka kia hāngai ai te āhua ki tērā i whakaritea;
|
|
|
- me mōhio te ākonga ki te whakamahi kupu e tika ana mo te hanga āhua , arā :
| hanga |
tapahi |
kopi |
tā |
hoahoa |
| tauira |
hauroki |
akitu |
whetui |
ahu -2 |
| whakapiri; |
|
|
|
|
|
|
doubled
diagonal; vertex; fold |
- he hoahoa, he hanga pouaka mō ētahi hua rākau, miraka,
te aha. He aha i hoahoa ai pēnei.
|
|
|
| 3. Me mōhio te ākonga ki te whakatauira, ki te whakaahua i ngā mea ahu&;3 i whakaaritia ki te hoahoa, ki te whakaahua rānei ;
|
|
illustrated |
- he hanga tauira kua whakaaturia ki te whakaahua, ki te hoahoa rānei .

|
|
|
| 4. Me mōhio te ākonga ki te tuhi whakaahua o ētahi mea māmā ahu&;3 nei;
|
|
|
- he tuhi hoahoa o ngā taonga māmā ahu-3 nei.

|
|
|
| 5. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakamāori
mahere āwhata māmā ;
|
|
scale map |
- he tuhi, he whai haere, he whakamāori mahere whenua. Hei whakatauira:
|
|
|
i) me mahi mai e te ākonga tētahi mahere e whakaatu ana i
te huarahi i takahia e Hatupatu i tana omanga rongonui. Me whakaatu
ngā puia, ngā ngāwhā, ngā ngahere, ngā
maunga, ngā awa, ngā whare, ngā arā i kitea e ia;
|
|
|
ii) me tuhi e te ākonga te mahere, me te manu titiro, o tētahi wāwāhanga whenua māori e mōhio ana a ia. Me āta whakaatu ngā āhuatanga tapua o te wahi, arā , ngā whare, ngā arā , ngā pae maunga, ngā pae rakau, ngā taiapa, ngā aha, ngā aha.
|
|
significant features |
| Te torotoro hangarite, panoni
|
|
|
| Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 6. Me mōhio te ākonga ki te whakaahua tauira i runga anō i te āhua o te panoni, arā , he whakaatanga, he hangarite hurihuri, he nekehanga ke rānei ;
|
|
|
- he whakamahi kupu e tika ana mō ngā panoni, arā ko
ngā kupu pēnei i ēnei :
| hangarite |
rārangi |
huri |
rite |
nekehanga |
pūmau |
| whakatītaha |
poupou |
whakahuapae |
|
|
|
|
|
invariant |
- he hoahoa tauira e whai wahi mai ana he nekehanga, he whakaatanga, he hurihanga
rānei . (Ko te wharenui tonu tētahi wāhi pai hei torotoro
i ēnei momo panonikei ngā whakairo me ngā kowhaiwhai
ētahi tauira o ēnei panoni e mau ana.)
|
|
|
| 7. Me mōhio te ākonga ki te hoahoa, ki te mahi mai
i tētahi tauira e whai wāhi mai ana te neketanga, te whakaatanga,
te huritanga rānei ;
|
|
|
| 8. Me mōhio te ākonga ki te whakanui i ngā āhua māmā ki te pepa tukutuku, kia hāngai ai te rahinga ake ki tērā kua whakaritea;
|
|
grid paper
|
- he whakanui i te āhua o tētahi pūrerehua kua āta whakaritea hei whiriwhiri Mā te ākonga ;

|
|
|
- he whakaiti i te āhua o tētahi whare kua āta whakaritea hei whiriwhiri Mā te ākonga .

|
|
|
| He Tauira Aro Matawai
|
|
|
| He tauira noa ēnei hei awhina i te kaiwhakaako:
|
|
|
- Ko te marae. Me āta whiriwhiri-ā-rōpū ngā
āhuatanga hangarite o roto i te wharenui.
|
|
|
i) Mā ia ākonga e whakaatu, e whakamārama tētahi tauira ki tōna rōpū ;
|
|
|
ii) Ka mahi takirua ngā ākonga . Ka āta tuhi te ākonga
i tētahi haurua noa iho o tētahi tauira kua kitea e ia. Ko
tā tāna hoa, he whakaoti i taua tauira i runga anō i
te āhua o ngā whakamārama mai a te ākonga nana i
timata te whakaahua. Me whakaatu e te kaituhi mehemea he whakaatanga,
he hurihanga, he nekehanga rānei te panoni e hiahiatia ana hei
whakaoti tika i tāna tauira haurua.
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He hanga tauira ki te rorohiko. (Ko te "Logo" te pūmanawa rorohiko
e whakamahia whānuitia ana.)
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He tuhi mahere awhata o tōna maunga, o tētahi maunga rānei e mōhio ana a ia. Me āta whakaatu te rahi, te tiketike, te teitei, te whānui , me te pae i te pūtake .
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|