PapakāingaNgā PūrongoMō TKIHaporiRapuaNgā KuraTauwhitiwhitiTomokangaĀwhina


  Pangarau i roto i te Marautanga o Aotearoa  



Te Āhuahanga Taumata 3

 

Ngā Whāinga Paetae

 

Te torotoro āhua, mokowā

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

1. ki te whakaahua i ngā mea ahu&;2, ahu&;3, me te whakamahi anō i te reo e tika ana mō te āhuahanga;

 

2-dimensional
2. ki te hoahoa, ki te hanga pouaka kia hāngai ai te āhua ki tērā i whakaritea;

 

design; to specified requirements
3. ki te whakatauira, ki te whakaahua i ngā mea ahu&;3 i whakaaritia ki te hoahoa, ki te whakaahua rānei ;

 

model; illustrated
4. ki te tuhi whakaahua o ētahi mea māmā ahu&;3 nei;

 

draw
5. ki te tuhi, ki te whakamāori mahere āwhata māmā.

 

scale map
 

Te torotoro hangarite, panoni

 

 

symmetry; transformations

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

6. ki te whakaahua tauira i runga anō i te āhua o te panoni, arā , he whakaatanga, he hangarite hurihuri, he nekehanga ke rānei ;

 

pattern; reflection
7. ki te hoahoa, ki te mahi mai i tētahi tauira e whai wāhi mai ana te nekehanga whakaatanga, te hurihanga rānei ;

 

involving; translation
8. ki te whakanui i ngā āhua māmā ki te pepa tukutuku, kia hāngai ai te rahinga ake ki tērā kua whakaritea.

 

grid paper
 

He Tauira Horopaki

 

  • NGA MOMO IPU A TE māori He torotoro i te āhua o ngā ipu, kumete rānei a te Māori, arā , ngā taha, ngā ipu rimurimu, ngā anga, ngā rau, ngā kete...).

 

  • NGĀ WAKA HUIA&;He torotoro i te āhua , me ngā tauira whakairo i ngā taha.

 

  • NGĀ MAHERE WHENUA māori He torotoro, he tuhi i ngā wāwāhanga whenua Māori, me te manu titiro.

 

  • TE WHAKATO KAI&;He torotoro i te āhua o te mahi whakato kakano, te mahi pārekereke , te huaranga tipu ki wahi ke, te hauhake, te aha, te aha...).

 

  • NGA ROHE-Ā-IWI, Ā-HAPŪ&;Hei whakatauira, titiro ki ngā mahere whenua, ki ngā awa, ki ngā pae maunga, ki ngā pa kainga, ngā marae, ngā urupa o mua.

 

He Tauira Mahi

 

Te torotoro āhua , mokowā

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

1. Me mōhio te ākonga ki te whakaahua i ngā mea ahu&;2, ahu&;3, me te whakamahi anō i te reo e tika ana mo te ahuahanga;

 

  • he whakamahi kupu ahuahanga penei i ēnei e whai ake nei hei āta whakaahua i ngā mea ahu-2, ahu-3:

    mata tapa taha ānau whakarara
    anga papa pewa tapatoru tapawhā
    porohita porotiti whitianga pae

 

 


parallelogram
direction; arc

2. Me mōhio te ākonga ki te hoahoa, ki te hanga pouaka kia hāngai ai te āhua ki tērā i whakaritea;

 

  • me mōhio te ākonga ki te whakamahi kupu e tika ana mo te hanga āhua , arā :

    hanga tapahi kopi hoahoa
    tauira hauroki akitu whetui ahu -2
    whakapiri;

 

 

doubled
diagonal; vertex; fold

  • he hoahoa, he hanga pouaka mō ētahi hua rākau, miraka, te aha. He aha i hoahoa ai pēnei.

3. Me mōhio te ākonga ki te whakatauira, ki te whakaahua i ngā mea ahu&;3 i whakaaritia ki te hoahoa, ki te whakaahua rānei ;

 


illustrated
  • he hanga tauira kua whakaaturia ki te whakaahua, ki te hoahoa rānei .

 

4. Me mōhio te ākonga ki te tuhi whakaahua o ētahi mea māmā ahu&;3 nei;

 

  • he tuhi hoahoa o ngā taonga māmā ahu-3 nei.

 

5. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakamāori mahere āwhata māmā ;

 

scale map
  • he tuhi, he whai haere, he whakamāori mahere whenua. Hei whakatauira:

 

      i) me mahi mai e te ākonga tētahi mahere e whakaatu ana i te huarahi i takahia e Hatupatu i tana omanga rongonui. Me whakaatu ngā puia, ngā ngāwhā, ngā ngahere, ngā maunga, ngā awa, ngā whare, ngā arā i kitea e ia;

 

      ii) me tuhi e te ākonga te mahere, me te manu titiro, o tētahi wāwāhanga whenua māori e mōhio ana a ia. Me āta whakaatu ngā āhuatanga tapua o te wahi, arā , ngā whare, ngā arā , ngā pae maunga, ngā pae rakau, ngā taiapa, ngā aha, ngā aha.

 



significant features
Te torotoro hangarite, panoni

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

6. Me mōhio te ākonga ki te whakaahua tauira i runga anō i te āhua o te panoni, arā , he whakaatanga, he hangarite hurihuri, he nekehanga ke rānei ;

 

  • he whakamahi kupu e tika ana mō ngā panoni, arā ko ngā kupu pēnei i ēnei :

hangarite rārangi huri rite nekehanga pūmau
whakatītaha poupou whakahuapae  

 

 

invariant

  • he hoahoa tauira e whai wahi mai ana he nekehanga, he whakaatanga, he hurihanga rānei . (Ko te wharenui tonu tētahi wāhi pai hei torotoro i ēnei momo panonikei ngā whakairo me ngā kowhaiwhai ētahi tauira o ēnei panoni e mau ana.)

 

7. Me mōhio te ākonga ki te hoahoa, ki te mahi mai i tētahi tauira e whai wāhi mai ana te neketanga, te whakaatanga, te huritanga rānei ;

 

8. Me mōhio te ākonga ki te whakanui i ngā āhua māmā ki te pepa tukutuku, kia hāngai ai te rahinga ake ki tērā kua whakaritea;

 

grid paper

 

  • he whakanui i te āhua o tētahi pūrerehua kua āta whakaritea hei whiriwhiri Mā te ākonga ;

 

  • he whakaiti i te āhua o tētahi whare kua āta whakaritea hei whiriwhiri Mā te ākonga .

 

He Tauira Aro Matawai

 

He tauira noa ēnei hei awhina i te kaiwhakaako:

 

  • Ko te marae. Me āta whiriwhiri-ā-rōpū ngā āhuatanga hangarite o roto i te wharenui.

 

      i) Mā ia ākonga e whakaatu, e whakamārama tētahi tauira ki tōna rōpū ;

 

      ii) Ka mahi takirua ngā ākonga . Ka āta tuhi te ākonga i tētahi haurua noa iho o tētahi tauira kua kitea e ia. Ko tā tāna hoa, he whakaoti i taua tauira i runga anō i te āhua o ngā whakamārama mai a te ākonga nana i timata te whakaahua. Me whakaatu e te kaituhi mehemea he whakaatanga, he hurihanga, he nekehanga rānei te panoni e hiahiatia ana hei whakaoti tika i tāna tauira haurua.

 

    tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    āhua 3/6
    āhua 3/8 
    āhua 3/7 

 

  • He hanga tauira ki te rorohiko. (Ko te "Logo" te pūmanawa rorohiko e whakamahia whānuitia ana.)

 

    tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    āhua 3/1

 

  • He tuhi mahere awhata o tōna maunga, o tētahi maunga rānei e mōhio ana a ia. Me āta whakaatu te rahi, te tiketike, te teitei, te whānui , me te pae i te pūtake .

 

    tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    āhua 3/5
    āhua 3/1 

 

Rārangi upoko Tōmua Whārangi ki mua