PapakāingaNgā PūrongoMō TKIHaporiRapuaNgā KuraTauwhitiwhitiTomokangaĀwhina


  Pangarau i roto i te Marautanga o Aotearoa  



Te Āhuahanga Taumata 4

 

Ngā Whāinga Paetae

 

Te torotoro āhua, mokowā

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

1. ki te tuhi tapatoru, tuhi porohita, me te whakamahi anō i ngā taputapu tuhi e tika ana;

 

circle; instrument
2. ki te hoahoa raumata hei hanga i tētahi matarau ngāwari kia eke ai te nui ki tērā kua whakaritea;

 

net; polyhedron
3. ki te hanga tauira o tētahi papatipu mai i ētahi hoahoa e whakaatu ana i ona taha katoa, arā , a runga, a mua, a muri me ngā taha;

 

model, solid object
4. ki te tuhi hoahoa o ētahi taonga i hanga ki te mataono;

 

cube
5. ki te whai i ngā ahunga me ngā taunga hei tautuhi i te takotoranga.

 

bearings; co-ordinates; specify
 

Te torotoro hangarite, panoni

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

6. ki te whakahāngai i ngā tikanga hangarite o te taparau rite;

 

apply; regular polygon
7. ki te whakaahua i te hangarite whakaata, i te hangarite hurihuri rānei o tētahi ahua, taonga rānei ;

 

reflection; rotation
8. ki te whakanui, ki te whakaiti rānei i tētahi ahua ahu&;2, ka tautuhi ai i ngā āhuatanga pūmau.

 

reduce
invariant properties
 

He Tauira Horopaki

 

  • TE pōtaka He aha nei te āhua tino pai mō te pōtaka ?

 

  • TE pītau Me pēhea te hanga pītau ?

 

  • TE MAHI WHAI&;Hei whakatauira, me pēhea te hanga i te 'waka o Tamarereti'?

 

He Tauira Mahi

 

Te torotoro ahua, mokowā

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

1. Me mōhio te ākonga ki te tuhi tapatoru, tuhi porohita, me te whakamahi anō i ngā taputapu tuhi e tika ana;

 

  • he hoahoa ahua; he porohita, he tapawhā, he tapatoru, he taparau kē atu rānei kei roto, ka matapaki ai i tana i tuhi ai, me te whakamahi anō i ngā kupu e hangai ana, pēnei i ēnei e whai ake nei:

    wāhanga porohita pewa pae porohita weherua
    tapatoru (hikuwaru) rite tapatoru waerite tapawhā
    koeko tapatoru

 

polygon
discuss


sector; arc; semicircle
scalene triangle; isosceles triangle; pyramid

  • he whetui pepa, he whakamahi rauru, inekoki, kapehu rānei hei hanga taparau kia rite te rahi ki tērā i whakaritea;

 

ruler; protractor; compass
  • he tuhi huanui. Hei whakatauira, me whakaatu te arā rere a te poi, te huanui rānei o ētahi puwāhi e ōrite ana te tawhiti atu i tētahi punga.

 

locus
2. Me mōhio te ākonga ki te hoahoa raumata hei hanga i tētahi matarau ngāwari kia eke ai te nui ki tērā kua whakaritea;

 

  • he torotoro i te hanga o ngā pouaka, paepae, puoto rānei o te ao tauhokohoko, me te whiriwhiri anō me pēhea e pai ake ai te āhua o ēnei mea. Hei whakatauira, me pēhea e iti ake ai te whakapautia o ngā uri o Tane e hingahinga nei mō te pouaka noa iho te take, me pēhea rānei e iti ake ai te panga kino ki a Papa-tū-ā-nuku o te porowhiu pouaka kua mutu nei te hiahiatia.

 

3. Me mōhio te ākonga ki te hanga i ngā tauira o tētahi papatupu mai i ētahi hoahoa e whakaatu ana i ōna taha katoa, arā , a runga, a mua, a muri me ngā taha;

 

4. Me mōhio te ākonga ki te tuhi i ngā hoahoa o ētahi taonga i hanga ki te mataono;

 

  • he tuhi i te ahua o tētahi taonga ko ona taha katoa e whakaaturia ana. Me tuhi ki te pepa tukutuku kia tino tika ai ngā inenga.

 

5. Me mōhio te ākonga ki te whai i ngā ahunga me ngā taunga hei tautuhi i te takotoranga;

 

  • he whakamahi kapehu hei tautuhi ahunga;

 

  • he torotoro tukutuku ahu-2 hei tautuhi wahi takoto, (pēnei i te mahere whenua, i te tauranga ika, i te hoahoa whakanoho tangata i roto i tētahi whare whakaari);

 

  • he āta torotoro arā , tae atu hoki ki ngā pokatata e whakaaturia ana ki ngā mahere whenua.

 

Te torotoro hangarite, panoni

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

6. Me mōhio te ākonga ki te whakahāngai i ngā tikanga hangarite o te taparau rite;

 

regular polygon
  • he whakaahua hangarite (whakaata, hurihuri) e kitea mai ana i roto i ngā tauira, taonga, hoahoa rānei (penei i te kowhaiwhai, i te takai takoha, i te matapihi whaikano, aha kē rānei ).

 


gift-wrapping
stained-glass window

7. Me mōhio te ākonga ki te whakaahua i te hangarite whakaata, i te hangarite hurihuri rānei o tētahi āhua, taonga rānei ;

 

  • he torotoro i ngā korowai rite e toru, i ngā korowai ahua rite rānei e waru, ka taea te mahi mai ki ngā taparau rite (tapatoru, tapawhā, taparima...).

 

regular tessellation; semi-regular constructed
8. Me mōhio te ākonga ki te whakanui, ki te whakaiti rānei i tētahi āhua ahu&;2, ka tautuhi ai i ngā āhuatanga pūmau;

 

  • he torotoro i ngā ahuatanga o tēnei mea, o te whakapekatanga, me te whakamahi anō i ngā momo tukutuku e tika ana;

 

distortion
grids
  • he torotoro i te hua o te whakarahi āhua, taonga rānei (arā ka ahatia te roa, te horahanga, te koki, te āhua, te ahunga). Ko ēhea ngā āhuatanga pūmau i raro i te whakarahinga, ko ēhea ngā āhuatanga huri.

 


invariant properties
He Tauira Aro Matawai

 

He tauira noa enei hei awhina i te kaiwhakaako:

 

  • He hoahoa, he hanga pouaka, puoto rānei mō tētahi momo waireka hou, kia 500 miririta nei te kitanga;

 

    Ma tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Ahua 4/1
    Ahua 4/2
    Tau 4/3
    WP-1

 

  • He hoahoa:

 

      i) korowai, whariki rānei he tapawha, he tapatoru, he porohita rānei kei roto (me hanga ki te taputapu tuhi āhua);

 

      ii) raumata mō tētahi waka huia.

 

    Ma enei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Ahua 4/1
    Ahua 4/2

 

  • He hoahoa, he hanga:

 

      i) takai takoha, papangarua rānei e whai wahi mai ana tētahi hangarite hurihanga e toru kē ngā hurihanga o roto, me tētahi nekehanga;

     

sewing fabric; involving
      ii) kowhaiwhai e whai wahi mai ana he nekehanga, he whakaatanga (pēnei i te mango pare, i te ikatere);

 

translation; reflection
      iii) tipare, ka whakaahua ai i ngā panoni me ngā ahua hangarite o roto.

 

transformations
    Ma enei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Ahua 4/4
    Ahua 4/1

 

  • He tuhi, he hanga, he whawhe tapawha-rima, ka kimi mai i ngā whiriwhiringa katoa e puta ai he pouaka taupoki-kore. Kia oti mai tēnei , me kimi mai te tauira e puta ai he korowai ki te āta whakatakotoria tētahi tauira ki te taha tonu o tētahi .

 

pentominoes

tessellation
  • He tirotiro whakaahua e whakaatu ana i ngā taha katoa o tētahi mea ahu-3, ka hanga ai i tēnei taonga ki te mataono.

 

  • He hanga taonga ahu-3, ka tuhi ai i ona taha katoa ki te pepa tukutuku, kia taea ai taua mea te mahi mai anō a tōna wā (ki te tirohia ngā whakaahua).

 

    Ma enei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Ahua 4/4
    TP 4

 

  • Ka mahi-a-ropu ngā ākonga ki te hoahoa, ki te hanga i tētahi tauira o te kura e 1:200 te tau rahi, ka kimi ai i ngā taunga o ētahi wāhi kua whakaritea hei kimi mai.

 


scale factor; co-ordinates
    Ma enei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Ahua 4/5
    Ahua 4/5
    Ahua 4/8
    TP 4

 

Rārangi upoko Tōmua Whārangi ki mua