|
|
 |
 |
 |
Pangarau i roto i te Marautanga o Aotearoa |
 |
 |
 |
| Te Āhuahanga Taumata 4
|
|
|
| Ngā Whāinga Paetae
|
|
|
| Te torotoro āhua, mokowā
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :
|
|
|
| 1. ki te tuhi tapatoru, tuhi porohita, me te whakamahi anō i ngā taputapu tuhi e tika ana;
|
|
circle; instrument |
| 2. ki te hoahoa raumata hei hanga i tētahi matarau ngāwari kia eke ai te nui ki tērā kua whakaritea;
|
|
net; polyhedron |
| 3. ki te hanga tauira o tētahi papatipu mai i ētahi hoahoa e whakaatu ana i ona taha katoa, arā , a runga, a mua, a muri me ngā taha;
|
|
model, solid object |
| 4. ki te tuhi hoahoa o ētahi taonga i hanga ki te mataono;
|
|
cube |
| 5. ki te whai i ngā ahunga me ngā taunga hei tautuhi i te takotoranga.
|
|
bearings; co-ordinates; specify |
|
Te torotoro hangarite, panoni
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :
|
|
|
| 6. ki te whakahāngai i ngā tikanga hangarite o te taparau rite;
|
|
apply; regular polygon |
| 7. ki te whakaahua i te hangarite whakaata, i te hangarite hurihuri rānei o tētahi ahua, taonga rānei ;
|
|
reflection; rotation |
| 8. ki te whakanui, ki te whakaiti rānei i tētahi ahua ahu&;2, ka tautuhi ai i ngā āhuatanga
pūmau.
|
|
reduce
invariant properties |
|
He Tauira Horopaki
|
|
|
- TE pōtaka He aha nei te āhua tino pai mō te
pōtaka ?
|
|
|
- TE pītau Me pēhea te hanga pītau ?
|
|
|
- TE MAHI WHAI&;Hei whakatauira, me pēhea te hanga i te 'waka o Tamarereti'?
|
|
|
| He Tauira Mahi
|
|
|
| Te torotoro ahua, mokowā
|
|
|
| Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 1. Me mōhio te ākonga ki te tuhi tapatoru, tuhi porohita, me te whakamahi anō i ngā taputapu tuhi e tika ana;
|
|
|
- he hoahoa ahua; he porohita, he tapawhā, he tapatoru, he taparau
kē atu rānei kei roto, ka matapaki ai i tana i tuhi
ai, me te whakamahi anō i ngā kupu e hangai ana, pēnei
i ēnei e whai ake nei:
| wāhanga porohita |
pewa |
pae |
porohita weherua |
| tapatoru (hikuwaru) |
rite |
tapatoru waerite |
tapawhā |
| koeko tapatoru |
|
|
|
|
|
polygon
discuss
sector; arc; semicircle
scalene triangle; isosceles triangle; pyramid
|
- he whetui pepa, he whakamahi rauru, inekoki, kapehu rānei hei hanga taparau kia rite te rahi ki tērā i whakaritea;
|
|
ruler; protractor; compass |
- he tuhi huanui. Hei whakatauira, me whakaatu te arā rere
a te poi, te huanui rānei o ētahi puwāhi e ōrite
ana te tawhiti atu i tētahi punga.
|
|
locus |
| 2. Me mōhio te ākonga ki te hoahoa raumata hei hanga i tētahi matarau ngāwari kia eke ai te nui ki tērā kua whakaritea;
|
|
|
- he torotoro i te hanga o ngā pouaka, paepae, puoto rānei o te
ao tauhokohoko, me te whiriwhiri anō me pēhea e pai ake ai
te āhua o ēnei mea. Hei whakatauira, me pēhea e iti ake
ai te whakapautia o ngā uri o Tane e hingahinga nei mō te
pouaka noa iho te take, me pēhea rānei e iti ake ai te panga
kino ki a Papa-tū-ā-nuku o te porowhiu pouaka kua mutu nei
te hiahiatia.
|
|
|
| 3. Me mōhio te ākonga ki te hanga i ngā tauira
o tētahi papatupu mai i ētahi hoahoa e whakaatu ana i ōna
taha katoa, arā , a runga, a mua, a muri me ngā taha;
|
|
|
| 4. Me mōhio te ākonga ki te tuhi i ngā hoahoa o ētahi taonga i hanga ki te mataono;
|
|
|
- he tuhi i te ahua o tētahi taonga ko ona taha katoa e whakaaturia ana. Me tuhi ki te pepa tukutuku kia tino tika ai ngā inenga.
|
|
|
| 5. Me mōhio te ākonga ki te whai i ngā ahunga me ngā taunga hei tautuhi i te takotoranga;
|
|
|
- he whakamahi kapehu hei tautuhi ahunga;
|
|
|
- he torotoro tukutuku ahu-2 hei tautuhi wahi takoto, (pēnei i te mahere
whenua, i te tauranga ika, i te hoahoa whakanoho tangata i roto i tētahi
whare whakaari);
|
|
|
- he āta torotoro arā , tae atu hoki ki ngā pokatata e whakaaturia ana ki ngā mahere whenua.
|
|
|
| Te torotoro hangarite, panoni
|
|
|
| Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 6. Me mōhio te ākonga ki te whakahāngai i ngā tikanga hangarite o te taparau rite;
|
|
regular polygon |
- he whakaahua hangarite (whakaata, hurihuri) e kitea mai ana i roto i ngā tauira, taonga, hoahoa rānei (penei i te kowhaiwhai, i te takai takoha, i te matapihi whaikano, aha kē rānei ).
|
|
gift-wrapping
stained-glass window |
| 7. Me mōhio te ākonga ki te whakaahua i te hangarite
whakaata, i te hangarite hurihuri rānei o tētahi āhua, taonga
rānei ;
|
|
|
- he torotoro i ngā korowai rite e toru, i ngā korowai ahua
rite rānei e waru, ka taea te mahi mai ki ngā taparau
rite (tapatoru, tapawhā, taparima...).
|
|
regular tessellation; semi-regular constructed |
| 8. Me mōhio te ākonga ki te whakanui, ki te whakaiti
rānei i tētahi āhua ahu&;2, ka tautuhi ai i ngā
āhuatanga pūmau;
|
|
|
- he torotoro i ngā ahuatanga o tēnei mea, o te whakapekatanga, me te whakamahi anō i ngā momo tukutuku e tika ana;
|
|
distortion
grids |
- he torotoro i te hua o te whakarahi āhua, taonga rānei (arā
ka ahatia te roa, te horahanga, te koki, te āhua, te ahunga). Ko
ēhea ngā āhuatanga pūmau i raro i te whakarahinga,
ko ēhea ngā āhuatanga huri.
|
|
invariant properties |
| He Tauira Aro Matawai
|
|
|
| He tauira noa enei hei awhina i te kaiwhakaako:
|
|
|
- He hoahoa, he hanga pouaka, puoto rānei mō tētahi momo waireka hou, kia 500 miririta nei te kitanga;
|
|
|
Ma tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
|
|
|
|
i) korowai, whariki rānei he tapawha, he tapatoru, he porohita
rānei kei roto (me hanga ki te taputapu tuhi āhua);
|
|
|
ii) raumata mō tētahi waka huia.
|
|
|
Ma enei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
|
|
|
|
i) takai takoha, papangarua rānei e whai wahi mai ana tētahi hangarite hurihanga e toru kē ngā hurihanga o roto, me tētahi nekehanga;
|
|
sewing fabric; involving |
ii) kowhaiwhai e whai wahi mai ana he nekehanga, he whakaatanga
(pēnei i te mango pare, i te ikatere);
|
|
translation; reflection |
iii) tipare, ka whakaahua ai i ngā panoni me ngā ahua hangarite o roto.
|
|
transformations |
Ma enei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He tuhi, he hanga, he whawhe tapawha-rima, ka kimi mai i ngā whiriwhiringa katoa e puta ai he pouaka taupoki-kore. Kia oti mai tēnei , me kimi mai te tauira e puta ai he korowai ki te āta whakatakotoria tētahi tauira ki te taha tonu o tētahi .
|
|
pentominoes
tessellation |
- He tirotiro whakaahua e whakaatu ana i ngā taha katoa o tētahi mea ahu-3, ka hanga ai i tēnei taonga ki te mataono.
|
|
|
- He hanga taonga ahu-3, ka tuhi ai i ona taha katoa ki te pepa tukutuku, kia taea ai taua mea te mahi mai anō a tōna wā (ki te tirohia ngā whakaahua).

|
|
|
Ma enei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- Ka mahi-a-ropu ngā ākonga ki te hoahoa, ki te hanga i tētahi
tauira o te kura e 1:200 te tau rahi, ka kimi ai i ngā taunga
o ētahi wāhi kua whakaritea hei kimi mai.
|
|
scale factor; co-ordinates |
Ma enei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
|