PapakāingaNgā PūrongoMō TKIHaporiRapuaNgā KuraTauwhitiwhitiTomokangaĀwhina


  Pangarau i roto i te Marautanga o Aotearoa  



Te Āhuahanga Taumata 6

 

Ngā Whāinga Paetae

 

Te torotoro āhua, mokowā

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

1. ki te tuhi, ki te whakamārama i ngā whakaahu&;2&;tanga o ngā mea ahu&;3;

 

2-dimensional representation
2. ki te whakamahi i ngā hoahoa āwhata, ngā ahuatanga koki o te tapatoru, te ture a Pythagoras, ngā owehenga pakoki, te ture aho, te ture whenu rānei hei kimi i ngā koki, i ngā roa i roto i ngā rapanga whaitake ka taea te whakatauira ki te tapatoru;

 

scale drawing; angle properties trigonometric ratio; sine rule
3. ki te tautuhi, ki te kimi mai i ngā tapatoru koki hangai i roto i ngā papatipu me ngā hoahoa ahu&;3;

 

right angled
object
4. ki te torotoro, ki te whakaahua i te huanui e puta ana i tētahi mahi whaitake;

 

locus
5. ki te tuhi, ki te whakaahua i ngā āhuatanga o te porohita.

 

 

Te torotoro hangarite, panoni

 

I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :

 

6. ki te whakahangai i te hononga i waenganui i ngā tau rahi mō te roa, mō te hora, me te rorahi;

 

apply
7. ki te whakamārama i te pānga o te mahi whakamahi tau rahi toraro;

 

negative scale factors
8. ki te whakaahua i te otinga o te whakamahi tahi i ngā panoni e rua, nuku atu rānei (arā, te whakaatanga, te hurihanga, te nekehanga rānei ).

 

combining; transformation
 

He Tauira Horopaki

 

  • NGĀ KŌRERO-Ā-IWI MŌ TE TUKUTUKU&;He rereke anō ngā tauira tukutuku, ngā whakamārama rānei a ētahi iwi i a ētahi atu?

 

  • PAPA-TŪ-Ā-NUKU&;Nā te aha ngā tupuna i mōhio ai he rite te āhua o Te Ika-ā-Maui ki te ika?

 

  • NGĀ KOROWAI&;Kia pēhea nei te nui o ngā huruhuru manu hei kapi i tētahi korowai?

 

  • TE MAHI POI &;He aha ngā mahi a te poi, ōna rerenga, ōna poinga?

 

  • NGA PA&;Ki te ture aho me te ture whenu, kimihia te teitei me te whānui o ngā pā.

 

He Tauira Mahi

 

Te torotoro āhua , mokowā

 

Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

1. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakamārama i ngā whakaahu&;2&;tanga o ngā mea ahu&;3;

 

  • he whakaahua motupae o ngā mea ahu-3, he torotoro i ngā koki me ngā papa o roto; he tautuhi, he whakamahi koki hāngai hei tātai rahinga;

 

  • he whakamahi pūnaha taunga (aho pae, aho pou) kua tuhia atu ki te poi hei whakaoti rapanga whaitake. Mā konei ka whakawhānuitia ake te mōhio o te ākonga ki ngā ariā āhuahanga porohita, pakoki.

 

2. Me mōhio te ākonga ki te whakamahi i ngā hoahoa awhata, ngā āhuatanga koki o te tapatoru, te ture a Pythagoras, ngā ōwehenga pakoki, te ture aho, te ture whenu rānei hei kimi i ngā koki, i ngā roa i roto i ngā rapanga whaitake ka taea te whakatauira ki te tapatoru;

 

  • he tatai roanga, koki rānei o roto tapatoru, e puta noa ake ana i ngā rapanga whaitake.

 

3. Me mōhio te ākonga ki te torotoro, ki te whakaahua i te huanui e puta ana i tētahi mahi whaitake;

 

  • he torotoro huanui, hei whakatauira, ko ngā tikanga tuhi motupae koeko;

 

  • he torotoro i te āhua o te huanui e whakawhirinaki atu ana ki tōna punga. Hei whakatauira:

 

      i) te rere a te poi inā titaha whaka-te-maui te wahine kei tōna ringa te poi e mau ana;

 

      ii) te rere a te nupepa ki te makaia atu i te matapihi o te waka o te karere tuawhenua. He aha te pānga atu o te tere o te haere a te waka me te huanui o te rere a te nupepa?

 

4. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakaahua i ngā āhuatanga o te porohita;

 

  • he kimi inenga porohita, penei i te roa, i te horahanga o te pewa, i ētahi atu āhuatanga porohita rānei , tae atu hoki ki ngā aho, ka torotoro ai i te panga o tētahi ki tētahi .

 

Te torotoro hangarite, panoni

 

Ānei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:

 

5. Me mōhio te ākonga ki te whakahāngai i te hononga i waenganui i ngā tau rahi mō te roa, mō te hora, me te rōrahi;

 

6. Me mōhio te ākonga ki te whakamarama i te panga o te mahi whakamahi tau rahi toraro;

 

  • he āta torotoro anō i ngā tau rahi mo te horahanga, te horahanga mata me te rōrahi, ka whakamahi ai i enei i roto i ngā pūāhua whaitake;

 

  • he torotoro i ngā tau rahi toraro.

 

7. Me mōhio te ākonga ki te whakaahua i te otinga o te whakamahi tahi i ngā panoni e rua, nuku atu rānei (arā, te whakaatanga, te hurihanga, te nekehanga rānei );

 

  • he torotoro i ngā matatuhi o ngā hurihanga, whakaatanga, tae atu hoki ki ngā hurihanga tuporo;

 

  • he whakamahi tātaitai, rorohiko rānei hei torotoro i ngā panoni o ngā kauwhata panga me ngā taonga ahu-2, ahu-3 rānei ;

 

  • he whakamahi ngātahi i ētahi panoni e rua, ka whakaahua ai i tētahi panoni kotahi e ōrite ana te otinga (mehemea rā he panoni e pērā ana te āhua );

 

  • he kimi mai i te putahi me te koki o te hurihanga;

 

  • he hōpara i ngā panoni hangarite o ngā tauira tāniko .

 

He Tauira Aro Matawai

 

He tauira noa ēnei hei awhina i te kaiwhakaako:

 

  • He hanga taonga ahu-3, ka tatai ai i ōna koki me tōna rahi. Hei whakatauira, me hanga e te ākonga tētahi koeko tapawhā hāngai e 4 mita ki te 4 mita te rahi o te tumu, e 9 mita te teitei. Me tātai te teitei tītaha me te koki o te tūtakitanga o te taha ki te tumu.

 

    Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    āhua 6/1
    āhua 4/2
    TP 4

 

  • He tuhi hoahoa āwhata o tētahi papa tākaro, ka ata whiriwhiri ai i ngā tawhiti me ngā koki e whai wāhi mai ana ki taua momo tākaro. Hei whakatauira, me āta whiriwhiri ngā āhuatanga tawhiti, koki rānei o te tākaro poitarawhiti. Mēnā e tu ana te kaihopu i te pūtahitanga o te paetaha me te pae hautoru, pēhea ra te tawhiti o te rere a te poi atu i te puku ki a ia?

 

    Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    Āhua 5/4 Āhua 6/2 Inenga 6/1 Inenga 6/2

 

  • He hōpara i ngā āhuatanga o te roa, te horahanga, te rōrahi, me te tuwhene moni. Hei whakatauira, ka mahia mai he heitiki pounamu, e $150 tāra te utu. Ka whakaae te tangata nana te heitiki i mahi mai, kia mahia mai anō tētahi , e rua te rahinga ake, mō te $300. Me āta whiriwhiri e te ākonga ngā āhuatanga katoa o te mahi kia kitea mai ai ae rānei e tika ana kia pērā rawa te nui o te utu, kāore rānei . Me āta tirotiro te roa, te horahanga o te heitiki e whakaarohia ake ana, te rahi o te pounamu e hiahiatia ana, ngā taputapu e whakamahia ana, te roa o te wā ka pau ki tēnei mahi, me te nui ake o te whakawhiwhinga moni i te whakapaunga moni, arā te moni ka riro i te tangata ki te waiho māna e mahi mai.

 

    Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    āhua 6/5
    TP 6
    Inenga 5/1

 

  • He whakamarama i te kōarotanga o tētahi whakaahua kua meatia ki te pūrere whakaahua "kōhao-pine", ka tautuhi ai i te tau rahi.

 

    Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    āhua 6/6
    āhua 5/8

 

  • He whakaatu otinga, he tāpae whakatau i runga anō i te āhua o tētahi hōpara wā roa. Hei whakatauira, me whakahāngai atu ētahi panoni (whakaatanga, huringa 90, 180, nekenga rānei ) ki tētahi tauira tāniko , ka whiriwhiri ai i te otinga. (E hia ngā tauira hiato ka taea te whakaputa? He aha ngā tuaka hangarite?)

 

    Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:

    āhua 6/7
    TP 6

 

Rārangi upoko Tōmua Whārangi ki mua