| Te Āhuahanga Taumata 6
|
|
|
| Ngā Whāinga Paetae
|
|
|
| Te torotoro āhua, mokowā
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te
ākonga :
|
|
|
| 1. ki te tuhi, ki te whakamārama i ngā
whakaahu&;2&;tanga o ngā mea ahu&;3;
|
|
2-dimensional representation |
| 2. ki te whakamahi i ngā hoahoa āwhata,
ngā ahuatanga koki o te tapatoru, te ture a Pythagoras, ngā
owehenga pakoki, te ture aho, te ture whenu rānei hei
kimi i ngā koki, i ngā roa i roto i ngā rapanga whaitake
ka taea te whakatauira ki te tapatoru;
|
|
scale drawing; angle properties trigonometric ratio; sine rule |
| 3. ki te tautuhi, ki te kimi mai i ngā tapatoru koki hangai i roto i ngā papatipu me ngā hoahoa ahu&;3;
|
|
right angled
object |
| 4. ki te torotoro, ki te whakaahua i te huanui e puta ana i tētahi mahi whaitake;
|
|
locus |
| 5. ki te tuhi, ki te whakaahua i ngā āhuatanga
o te porohita.
|
|
|
|
Te torotoro hangarite, panoni
|
|
|
| I roto i ngā horopaki whai tikanga, me mōhio te ākonga :
|
|
|
| 6. ki te whakahangai i te hononga
i waenganui i ngā tau rahi mō te roa, mō te hora, me te rorahi;
|
|
apply |
| 7. ki te whakamārama i te pānga
o te mahi whakamahi tau rahi toraro;
|
|
negative scale factors |
| 8. ki te whakaahua i te otinga o te whakamahi
tahi i ngā panoni e rua, nuku atu rānei (arā,
te whakaatanga, te hurihanga, te nekehanga rānei ).
|
|
combining; transformation |
|
He Tauira Horopaki
|
|
|
- NGĀ KŌRERO-Ā-IWI
MŌ TE TUKUTUKU&;He rereke anō ngā tauira tukutuku,
ngā whakamārama rānei a ētahi iwi i a ētahi
atu?
|
|
|
- PAPA-TŪ-Ā-NUKU&;Nā
te aha ngā tupuna i mōhio ai he rite te āhua o Te Ika-ā-Maui
ki te ika?
|
|
|
- NGĀ KOROWAI&;Kia
pēhea nei te nui o ngā huruhuru manu hei kapi i tētahi
korowai?
|
|
|
- TE MAHI POI
&;He aha ngā mahi a te poi, ōna rerenga, ōna poinga?
|
|
|
- NGA PA&;Ki
te ture aho me te ture whenu, kimihia te teitei me te whānui o
ngā pā.
|
|
|
| He Tauira Mahi
|
|
|
| Te torotoro āhua , mokowā
|
|
|
| Anei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whainga paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 1. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakamārama
i ngā whakaahu&;2&;tanga o ngā mea ahu&;3;
|
|
|
- he whakaahua motupae o ngā mea ahu-3, he torotoro i ngā
koki me ngā papa o roto; he tautuhi, he whakamahi koki hāngai
hei tātai rahinga;
|
|
|
- he whakamahi pūnaha taunga (aho pae, aho pou) kua tuhia atu ki
te poi hei whakaoti rapanga whaitake. Mā konei ka whakawhānuitia
ake te mōhio o te ākonga ki ngā ariā āhuahanga
porohita, pakoki.
|
|
|
| 2. Me mōhio te ākonga ki te whakamahi i ngā
hoahoa awhata, ngā āhuatanga koki o te tapatoru, te ture a Pythagoras,
ngā ōwehenga pakoki, te ture aho, te ture whenu rānei hei
kimi i ngā koki, i ngā roa i roto i ngā rapanga whaitake
ka taea te whakatauira ki te tapatoru;
|
|
|
- he tatai roanga, koki rānei o roto tapatoru, e puta noa ake ana i ngā rapanga whaitake.
|
|
|
| 3. Me mōhio te ākonga ki te torotoro, ki te whakaahua i te huanui e puta ana i tētahi mahi whaitake;
|
|
|
- he torotoro huanui, hei whakatauira, ko ngā tikanga tuhi motupae koeko;
|
|
|
- he torotoro i te āhua o te huanui e whakawhirinaki atu ana ki tōna
punga. Hei whakatauira:
|
|
|
i) te rere a te poi inā titaha whaka-te-maui te wahine kei tōna
ringa te poi e mau ana;
|
|
|
ii) te rere a te nupepa ki te makaia atu i te matapihi o te waka o te
karere tuawhenua. He aha te pānga atu o te tere o te haere a te
waka me te huanui o te rere a te nupepa?
|
|
|
| 4. Me mōhio te ākonga ki te tuhi, ki te whakaahua i
ngā āhuatanga o te porohita;
|
|
|
- he kimi inenga porohita, penei i te roa, i te horahanga o te pewa, i ētahi
atu āhuatanga porohita rānei , tae atu hoki ki ngā aho,
ka torotoro ai i te panga o tētahi ki tētahi .
|
|
|
| Te torotoro hangarite, panoni
|
|
|
| Ānei ētahi tauira mahi e taea ai ngā whāinga
paetae o tēnei taumata te whakatutuki:
|
|
|
| 5. Me mōhio te ākonga ki te whakahāngai i
te hononga i waenganui i ngā tau rahi mō te roa, mō te hora,
me te rōrahi;
|
|
|
| 6. Me mōhio te ākonga ki te whakamarama i te panga o te mahi whakamahi tau rahi toraro;
|
|
|
- he āta torotoro anō i ngā tau rahi mo te horahanga,
te horahanga mata me te rōrahi, ka whakamahi ai i enei i roto i
ngā pūāhua whaitake;
|
|
|
- he torotoro i ngā tau rahi toraro.
|
|
|
| 7. Me mōhio te ākonga ki te whakaahua i te otinga o
te whakamahi tahi i ngā panoni e rua, nuku atu rānei (arā,
te whakaatanga, te hurihanga, te nekehanga rānei );
|
|
|
- he torotoro i ngā matatuhi o ngā hurihanga, whakaatanga, tae atu hoki ki ngā hurihanga tuporo;
|
|
|
- he whakamahi tātaitai, rorohiko rānei hei torotoro i ngā panoni
o ngā kauwhata panga me ngā taonga ahu-2, ahu-3 rānei
;
|
|
|
- he whakamahi ngātahi i ētahi panoni e rua, ka whakaahua
ai i tētahi panoni kotahi e ōrite ana te otinga (mehemea rā
he panoni e pērā ana te āhua );
|
|
|
- he kimi mai i te putahi me te koki o te hurihanga;
|
|
|
- he hōpara i ngā panoni hangarite o ngā tauira tāniko .
|
|
|
| He Tauira Aro Matawai
|
|
|
| He tauira noa ēnei hei awhina i te kaiwhakaako:
|
|
|
- He hanga taonga ahu-3, ka tatai ai i ōna koki me tōna rahi.
Hei whakatauira, me hanga e te ākonga tētahi koeko tapawhā
hāngai e 4 mita ki te 4 mita te rahi o te tumu, e 9 mita te teitei.
Me tātai te teitei tītaha me te koki o te tūtakitanga o te
taha ki te tumu.
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He tuhi hoahoa āwhata o tētahi papa tākaro, ka ata
whiriwhiri ai i ngā tawhiti me ngā koki e whai wāhi mai
ana ki taua momo tākaro. Hei whakatauira, me āta whiriwhiri
ngā āhuatanga tawhiti, koki rānei o te tākaro poitarawhiti.
Mēnā e tu ana te kaihopu i te pūtahitanga o te paetaha me
te pae hautoru, pēhea ra te tawhiti o te rere a te poi atu i te
puku ki a ia?
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea
ana te matatau o ngā ākonga ki te:
| Āhua 5/4 |
Āhua 6/2 |
Inenga 6/1 |
Inenga 6/2 |
|
|
|
- He hōpara i ngā āhuatanga o te roa, te horahanga, te
rōrahi, me te tuwhene moni. Hei whakatauira, ka mahia mai he heitiki
pounamu, e $150 tāra te utu. Ka whakaae te tangata nana te heitiki
i mahi mai, kia mahia mai anō tētahi , e rua te rahinga ake,
mō te $300. Me āta whiriwhiri e te ākonga ngā āhuatanga
katoa o te mahi kia kitea mai ai ae rānei e tika ana kia pērā
rawa te nui o te utu, kāore rānei . Me āta tirotiro te
roa, te horahanga o te heitiki e whakaarohia ake ana, te rahi o te pounamu
e hiahiatia ana, ngā taputapu e whakamahia ana, te roa o te wā
ka pau ki tēnei mahi, me te nui ake o te whakawhiwhinga moni i
te whakapaunga moni, arā te moni ka riro i te tangata ki te waiho
māna e mahi mai.
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakamarama i te kōarotanga o tētahi whakaahua kua meatia ki te pūrere
whakaahua "kōhao-pine", ka tautuhi ai i te tau rahi.
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|
- He whakaatu otinga, he tāpae whakatau i runga anō i te āhua o tētahi
hōpara wā roa. Hei whakatauira, me whakahāngai atu ētahi
panoni (whakaatanga, huringa 90, 180, nekenga rānei ) ki tētahi
tauira tāniko , ka whiriwhiri ai i te otinga. (E hia ngā tauira
hiato ka taea te whakaputa? He aha ngā tuaka hangarite?)
|
|
|
Mā tēnei tauira ka mōhio te kaiwhakaako e pēhea ana te matatau o ngā ākonga ki te:
|
|
|