Ngā Kaupeka
Hangarau
He manga wai koia kia kore e whirikia. |
| E tohu ana ngā kaupeka hangarau e rārangi iho nei
i ngā mahi hangarau i roto o Aotearoa. E whai tikanga ana kia whai
wāhi atu ngā ākonga ki te whānuitanga o ngā kaupeka
me ngā horopaki hangarau, e whakahiatotia ai tō rātou noho
mārama ki te hangarau me te whakaharatau hangarau. |
|
technological practice
|
| Tērā pea ka pā te mahi hangarau kotahi ki
te maha o ngā kaupeka hangarau, pēnei i te tauira nei te motokā
komaru, ā, tērā pea e tūhura ana ngā ākonga
i te maha o ngā kaupeka. |
|
solar powered car |
| Ko ngā mahi hoahoa me ngā mahi whakamōhio
ā-whakairoiro, e noho pūtake mai ana ki te hatepe akoranga hangarau
i ia taumata, arā, ka tino whai pānga atu ki te angitu o ngā
otinga ki te ākonga. |
|
graphic communication |
Ko ngā mahi hoahoa e pā atu ana ki te
tātaritanga, te kōtuitanga, te whiriwhiringa,
te hanga whakatau me te whakamōhiotanga.
|
|
design activities; analysis; synthesis; appraisal; decision making; communication; |
| Mā te whakamōhio ā-whakairoiro e whakaputa
ake ngā pūkenga me te māramatanga mo te whakaatu,
te whakahiato me te whakatakoto i ngā whakaaro hangarau. |
|
skills and understanding; development; presentation
technological ideas |
| Ko te tikanga, ko ngā mahi hangarau me whakahiato i
roto anō i ngā kaupeka hangarau hei āwhina atu i ngā
ākonga e whai ana i ngā paetae o tēnei marautanga. |
|
|
- Te
Hangarau Koiora: ko ta te hangarau koiora, he whakamahi i
ngā pūnaha whaioranga, ngā rauropi, ngā
wahanga koiora rānei hei raweke i ngā hātepe māhorahora,
kia taea ai te whakahiato i ngā hua, i ngā pūnaha, i
ngā taiao hangarau rānei hei pāinga mō te tangata.
|
|
biotechnology
living system; organism
natural process |
Tērā pea ko ngā hua pēnei i ngā kai, (kānga
pirau, parāoa rēwena, tihi ...), ngā rongoā waihanga,
(rongoā paturopi, kano āraihanga
mate ...) te wairākau rānei.
|
|
pharmaceutical
compost |
Tērā pea ko ngā pūnaha, pēnei i te raupapa
kapurangi, te whakakorenga para wai rānei.
|
|
waste management; water purification;
|
Tērā pea ko ngā taiao pēnei i te whakatupu-ā-wai,
ahumoana tio, ahumoana kuku rānei.
|
|
hydroponics;
|
Kei roto ano i te hangarau koiora te raweke ira me te pūkaha
koiora-ā- rongoā.
|
|
genetic; biomedical engineering |
- Te
Iahiko me Te Hangarau Whakatina: kei roto i te iahiko me
te hangarau whakatina te mōhiotanga me te whakamahi ake i ngā
pūnaha me ngā pūrere hiko, iahiko hoki,
tae atu ki te taha hoahoa, te taha hanga me te taha whakanao.
Tērā pea he hurihanga hiko noa iho, he hurihanga
iahiko whātahitanga matatini rānei, hanga karetao
rānei. Ko ētahi o ngā hangarau whakatina: he iahiko,
he whāhauhau, (tikanga whakahaere e ai ki te pēhanga
o te hā), he waipehi, (tikanga whakahaere e ai ki te pēhanga
o te kutere), he pūhanga manawa rānei (tikanga whakahaere
e ai ki ngā wāhi oreore o ngā pūrere).
He huarahi kei konei e āhei ai tātau ki te ako i ngā
āhuatanga i whakamahia e ō tātau tūpuna hei tiaki
i tō rātau taiao, pērā i ngā ahuriri me ngā
pā.
|
|
electronics and control technology electrical and electronic devices; construction; production; simple electrical circuit; complex integrated electronic circuit; robotics;
pneumatic; hydraulic; mechanical device |
- Te
Hangarau Kai: kei roto i te hangarau kai te whaimōhiotanga
me te whakamahi i ngā hātepe haumaru totika mō te
whakanao, pēnei i te whawhaki, te taka, te tohu
me te rokiroki kai, tae atu ki te whakahiato, te takai me te
hokohoko kai. He huarahi kei konei e āhei ai tātau
ki te ako i ngā āhuatanga i whakamahia e ō tātau
tūpuna hei kohikohi, hei tohu me te whakaputu kai, pērā
i te tohu titi me te whakamaroke ika.
|
|
food technology
safe and reliable processes for production; gather; prepare; preserve; store; package; market |
- Te
Hangarau Mōhiohio me Te Hangarau Whakamōhio: kei
roto i te hangarau mōhiohio me te hangarau whakamōhio ngā
pūnaha e taea ai te kohikohi, te whakanahanaha, te rawekeweke,
te tango mai, me te whakamōhio i ngā mōhiohio
i roto i ngā momo āhua. Kei roto anō hoki ngā whakamōhio
ā-taringa, me ngā whakamōhio ā-whakairoiro,
te whakamahi i ngā whatunga iahiko, me te pāpaho
pāhekoheko.
He huarahi kei konei e āhei ai tātau ki te ako i ngā
āhuatanga i whakamahia e ō tātau tūpuna ki te whakawhiti
mōhiohio me te whakawhitiwhiti kōrero i waenganui i ia mea
o rātau, pērā i te waiata, ngā taonga pūoro
me ngā wānanga.
|
|
information and communication technology; structure; manipulate; retrieve; audio; electronic network; interactive multimedia |
- Te
Hangarau Matū: kei roto i te hangarau matū te tūhura,
te whakamahi, me te whakahiato i ngā matū kia puta ai tētahi
otinga e hiahiatia ana.
|
|
materials technology |
E whakapā atu ana ki te mōhiotanga, ki ngā koungatanga
me te hāngai o ētahi momo matū, pērā i te rākau,
i ngā kaka-aku, i ngā hononga hiato, i ngā
konganuku, i ngā kirihou, i ngā matū waihanga,
me ngā matū whakakora, tae atu ana ki te taha hatepe,
ki te taha rokiroki me te taha tukurua.
|
|
textile; composite; metal; plastic; synthetic; fuel; recycling
|
He maha ngā pānga o te hangarau matū ki ētahi atu
kaupeka, pērā i ngā hanga me ngā pūhanga manawa
o te hangarau.
He huarahi kei konei e āhei ai tātau ki te ako i ngā matū
i whakamahia e ō tātau tūpuna, pērā i te harakeke,
ngā matū e whakamahia ana hei tae papanga, ngā matū
e whakamahia ana hei taputapu, hei rākau o te riri.
|
|
structures and mechanisms of technology |
- Te
Taha Whakanao me te Taha Hātepe o te Hangarau:
E whai pānga ana te taha whakanao ki te tukanga hanga hua. Ka uru
atu ki te whakanao hua ngā mahi hei huri i ngā rawa taketake
kia noho hei hua tūturu, pērā i te hanga piupiu mō
ngā rōpū kapa haka, tētahi umanga hū, tētahi
umanga parāoa hoki. I tua atu e whai pānga ana te taha whakanao
ki te mahi tuku ratonga, pērā i te hōhipera, te toa,
te kaipakihi whāngai tangata, te umanga ture, me te hui i te marae.
|
|
production and process technology |
- Ngā
Hanga me Ngā Pūhanga Manawa o te Hangarau:
kei roto i ngā hanga me ngā pūhanga manawa o te
hangarau te takitini o ngā hangarau mai i ngā hanga noa
iho, pēnei i tētahi manu-aute, ngā pūrere
puhanga manawa rānei, pēnei i te tawhiti kiore,
tae atu ki ngā hanga rahi, matatini hoki pēnei i tētahi
te pā te wharenui rānei.
|
|
structures and mechanisms technology
simple structure; mechanical device; trap; large complex structure; |