|
 |
 |
 |
Hangarau i roto i Te Marautanga o Aotearoa |
 |
 |
 |
|
|
TE WHAKAHIATOTANGA O NGĀ TINO PūKENGA MĀ ROTO I TE HANGARAU
Kia tika tonu te whakatakoto hōtaka a ngā kura, kia taea ai
e ngā ākonga te whakapakari me te whakahiato i te whānuitanga
o ngā tino pūkenga ka taea e rātou. Kei roto i ngā
mahi hangarau ngā huarahi e whakahiatongia ai ngā tino pūkenga,
e tautokohia ai, e whakamahia anō ai hoki ngā pūkenga o
roto i ētahi atu tino wāhanga ako.
PŪKENGA WHAKAWHITIWHITI WHAKAARO
Ka ngana ngā ākonga ki te whakaputa whakaaro, ki te whakawhitwhiti
ariā, ki te rapu i ngā otinga ka taea ki te titiro anō
ki ā rātou mahi, ki te whakatakoto otinga hoki. Ka taea e rātou
te whakaputa te whānuitanga o ngā tuahua whakawhitiwhiti whakaaro,
pēnei i te:
|
|
|
- tā whakaahua me ētahi pitopito kōrero whakamārama;
|
|
annotated drawings |
- tā kauwhata;
- hanga tauira hei whakaari ki te tangata;
|
|
|
- autohe, me te mārama anō ki te arorau, me te whai
mana o ngā kōrero;
|
|
logical
|
- whakamahi i ngā tumomo rorohiko i te whiti āhua, i te rauata
me te pouaka whakaata.
|
|
overhead projector |
| PŪKENGA TATAI
Ka taea te whakamātau me te whakapakari ngā pūmanawa tataitai,
ine, whakatau tata i roto i ngā mahi hangarau, ā, mā konei
e honoa atu ai ki te taha pangarau. He wāhanga anō kei ngā
kauwhata, ngā papatau, ngā tutohi, me ētahi
atu whakaaturanga ataata i roto i ngā mahi hangarau.
|
|
graph; table
chart; visual representation |
| PŪKENGA WHAKAMOHIOHIO
I te mea e noho mai ana ki te hangarau te komitimiti mōhiohio mai
i te whānuitanga o ngā matamata, he tino uara kei ngā pūkenga
whakamōhiohio i roto i te hangarau. Mā ngā mahi hangarau
ka whai wāhi ngā ākonga ki te whakahiato me te whakamahi
i te katoa o ngā tino pūkenga whakamōhiohio. Arā,
ko te:
- whakatakoto i ngā tuahua pātai katoa, ka kimi i ētahi
huarahi uiui maha tonu;
- tautu, te rapu, te kohikohi, te rokiroki, te tiki me te rawekeweke
mōhiohio;
- whakanahanaha, te tātari, te kōtuitui, te aromatai me te
whakamahi mōhiohio;
- whakaatu mōhiohio i runga i te mārama, te arorau, te hangai
me te tika;
- tautu, ka whakamārama, ka whakamāori i ngā whakaaro
maha;
- whakamahi i ngā pūkenga huhua hei tiki mōhiohio, hei
rawekeweke mōhiohio rānei i runga i te maia me te tika;
|
|
|
- whakatipu ake o te ngākau tiaki e pā ana ki te motika
whakairoiro hinengaro.
|
|
intellectual property right |
| PŪKENGA HĪ RAURAU HOPANGA
Kei roto i te marautanga hangarau ētahi horopaki tino whai kiko
hei hiraurau hopanga. Ko te tino whāinga o te whakapakari pūmanawa
hangarau, e haere tahi ana ki ngā pūkenga hiraurau hopanga.
Anei e whai ake nei ētahi. Ko te:
- whakatakoto take, ka whiriwhiri, ka kōrerorero, kātahi ka
whakatau i runga i te whakaaro kotahi;
- whakaaro i runga i te wairua whakawawa, te wairua waihanga, te wairua auaha me te wairua arorau;
- tuku i te hinengaro kia rere, te kōkiri whakaaro hou me te noho
wairua tawariwari;
|
|
flexibility |
- āta whiriwhiri, te rangahau, te tūhura, te whakahihiko whakaaro
me te whakahiato whakaaro;
|
|
|
- whakamātautau whakaaro me ngā otinga, ka whakatakoto whakatau
i runga i ngā wheako me ngā taunakitanga;
|
|
evidence |
- aromātai i ngā hātepe me ngā otinga;
- kimi me te whakau hononga;
- tautu, te whakaahua, te tautuhi anō i ngā hopanga, me te
tātari i ēnei i runga i ngā titiro maha tonu.
Pūkenga Whakahaere Whaiaro
Mā te hangarau me ōna arotahi whai tikanga e whakatakoto tētahi
tino horopaki e whakahiatongia ai e ngā ākonga ō rātou
pūkenga whakahaere whaiaro e āhei ai rātou ki te tū
maia i roto i tētahi taiao motuhake. Mā ēnei e whai ake
nei ka pakari ake rātou. Ko te:
- whakatakoto me te whakatutuki whāinga whaiaro, whāinga whaitake;
- whai kia oti ngā mahi i te wā e tika ana, me te whakamahi
tika i ngā rauemi;
- manawanui, te ū pūmau, me te urutau hoki;
- whakahiato rautaki e taea ai te whakatau raruraru, te whakatau wero
rānei.
PŪKENGA PĀPORI ME TE MAHI TAHI
Ko tā ngā ākoranga hangarau he whakatakoto i te maha tonu
o ngā huarahi māhorahora, tūturu, e taea ai e ngā
ākonga te kōrero tahi me te mahi tahi ki ētahi atu. He
maha tonu ngā mahi hīraurau hopanga me kaha tonu te whiriwhiri
tahi, te mahi tahi i runga i te aro ki te hā o te tangata.
Pūkenga Tinana
I roto i ngā mahi whakatakoto mahere me te whakahaere i ngā
mahi hangarau, ka ngana ngā ākonga ki te:
- whakahiato pūkenga whawhe;
- whakamahi tōtika i ngā taputapu, i ngā rauemi i runga
i ngā tikanga e hangai ana;
- mahi i runga i te pono, i te tika;
- mahi i runga i te tino māia;
-
|
|
|
- mahi i runga i te ngākau nui ki te ārai whara me te haumaru;
|
|
safety |
- whakawhanake i te hauora me te kaha o te tinana i runga i te putuputu o te kori tinana, te hakinakina, te horoi tinana, me te kai tika;
- whakawhanake i ngā pūkenga pārore, whakatā, whakakoi
hinengaro hoki.
Kia mārama ngā ākonga me whakaaro nui rātou ki a
rātou anō, me ētahi atu, i te wā e whakamahi ana rātou
i ngā rauemi me ngā taputapu.
PŪKENGA MAHI, AKORANGA HOKI
Mā ngā mahi hangarau e whakahau ngā ākonga ki te
whakawhanake pūkenga mō te mahi tahi me te ako tahi i roto i
te whānau, i te hapū, i te iwi whānui, i te whānuitanga
o ngā āhua ahurea. Ka ngana ngā ākonga ki te:
- mahi takitahi, takirua, ā-rōpū rānei, kia whai
hua ai ngā mahi;
- mahi ngātahi i roto rōpū pakihi;
- mahi papori, mahi ā-iwi;
- hanga mahi i runga i te tōtika.
|
|
|
|