|
 |
|
|
Hangarau i roto i Te Marautanga o Aotearoa |
|
|
|
|
|
TE HONONGA KI NGĀ TINO WĀHANGA AKO
I ngā wā e mahi ana ngā ākonga i roto i te mātauranga
hangarau, ka taea e rātou te tiki atu ngā mātauranga me
ngā pūkenga i whakahiatotia i roto i ētahi o ngā tino
wāhanga ako me ētahi atu wāhi. Waihoki, he āwhina
kei ngā horopaki whai tikanga o ngā mahi hangarau, e whakapakarihia
ai te taha ako o ētahi atu tino wahanga ako.
TE KŌRERO ME NGĀ REO
|
|
|
Ko tā ngā ākonga i roto i ngā wheako
hangarau, he tūhura i ngā mea e hiahiatia ana, he whakawhiti
whakaaro me te whakatakoto otinga. Ka whakamahi rātou i te reo ā-waha,
te reo tuhi, te reo ataata me te reo wairua. Ka ngana ngā ākonga
ki te whakamahi i te:
- reo ā-waha, ina whakawa, whakarongo, tautoko rānei rātou
i ngā whakaaro o ētahi atu tangata, ka mutu, ka whakaputa
i o rātou ake whakaaro i runga i te tika, i te pono, i te hangai;
- reo ataata me te reo tuhi, inā whakahiatotia, inā whakaaturia
tētahi whakaaro hangarau, ina whakamāoritia rānei tētahi
tauira motuhake, ina whakaaturia ana rānei ētahi mōhiohio
ā-kauwhata;
- reo ā-tuhi, inā tuhia tētahi whakarāpopototanga,
inā whakamāoritia ētahi tohutohu, inā whakatakotohia
rānei tētahi kaupapa, tētahi arotakenga rānei.
PĀNGARAU
Ka hāngai ngā pūkenga me ngā ariā pāngarau
ki ngā mahi hangarau i te wā e whakahaere tūhura ana ngā
ākonga, e whakariterite ana, e whakamahi ana rānei i ngā
rauemi, e whakatakoto rautaki ana rānei ngā ākonga.
Ka ngana ngā ākonga ki te:
- whakatōpū, te kohikohi, te ine, me te whakaraupapa raraunga,
ka whakamārama;
- whakatōpū, ka whakamāori mōhiohio tauanga;
- whakatau tata, te ine, me te tātai i te nui, te wā me te
utu;
- te rangahau, te tā i te kauwhata me te whakaahua i nga ia.
PŪTAIAO
Mā ngā pūkenga pūtaiao e āwhina te ākonga
ki te tūhura i ngā hua me ngā hātepe, i runga anō
i ngā tikanga nahanaha, ki te tuhi me te whakamātau i tā
rātou i kite ai, ki te whakamātau hoki i ētahi o ngā
ariā tērā pea e noho pūtake mai ana ki ngā otinga
hangarau. Ka ngana ngā ākonga ki te:
- āta titiro me te tautu mātāpono, ki te titiro whānui
me te whakatakoto taunakitanga pono;
- whakauru mai i te mātauranga pūtaiao me ngā pūkenga
ki te taha hoahoa o ngā otinga whai hua;
- tautu i te pānga o te pūtaiao ki ngā āhuatanga
hou o te hangarau.
Ko tētahi o ngā whenu o te marautanga pūtaiao ko te hangarau.
(Kei ngā whārangi 86-103 o te marautanga pūtaiao Māori).
TIKANGA-Ā-IWI
Ko te mātauranga hangarau ka pā ki te mārama o ngā
ākonga ki ō ratou ake iwi ināianei, inanahi rā, ātahirāngā
reanga o mua rā anō, ngā reanga o ēnei rā, ngā
reanga a muri ake nei. Ka whakamātautauhia hoki ngā ākonga
ki ō rātou māramatanga, ki te noho a te tangata me ngā
tikanga a tēnā rohe, a tēnā rohe. Ka āwhinatia
hoki ngā ākonga kia mārama te titiro ki a rātou ake,
ki ō rātou ake pūkenga i roto i te whānau, kia tū
māia, kia tū wāhine, kia tū tāne i runga i te
mata o te whenua. Inā whakatakoto hōtaka rātou mō
ngā otinga hangarau, kia maumahara, kia whakaaro nui ki ngā
pānga taiao, ki te ao tūroa, ki ngā ohaoha hoki. Ka ngana
ngā ākonga ki te:
- tūhura pēhea ai te mahi a ngā tohunga hangarau i ngā
whaitua maha tonu;
- whakahaere tika i ō rātou wā me ā rātou rauemi
e tutuki pai ai, e whai hua ai ngā otinga i runga anō i ngā
wawata me ngā āhuatanga e matea nuitia ana;
- noho mārama ki ngā tikanga, ngā uara me ngā āhua
ahurea e whai wāhi mai ana ki ngā whakatau;
- rangahau, ki te tātari i ngā whakamahinga me ngā pānga
o te hangarau o mua;
- ahukahuka ki ngā pānga o te whaitua, ngā rauemi mahorahora
me te taiao ki ngā whakatau a tēnā hapori, a tēnā
hapori.
NGĀ TOI
|
|
technological experience |
Ka whakawhiti mai ngā mahi toi ki te mātauranga
hangarau i roto i ngā horopaki maha pēnei i te ahurei, i te rēhia,
i te hākinakina. Waihoki ka whakamahia ngā mātauranga me
ngā pūkenga hei whakahiato i ngā otinga hangarau mō
ētahi hopanga. Ka ngana ngā ākonga ki te:
- waihanga i ētahi tauira hei whakamārama i ngā ariā;
- whakamahi i ngā momo rauemi, te toi mātai, te whakaari,
te pāpāho;
- whakawhanake i ngā mātauranga, i ngā mātāpono
hei arohaehae i ngā ariā;
- whakaatu i ētahi o ngā mahi ā-rēhia, te manu aute,
te tā pōtaka, te whai, te kōruru;
- whakaatu i te wairua, i te mana o ngā toi, o ngā toi whakaari,
arā, ngā kōrero, ngā purākau, ngā whakapapa
mai a tēnā iwi, a tēnā iwi.
HAUORA
Mā te mātauranga hangarau ka whakatinanatia e ngā ākonga
ō rātou ake pūkenga me ō rātou wheako hei whakapakari
i ō rātou kiritau, hei whakamanawa kia whai take te whakawhānaunga
ki ō rātou uri, ki ō rātou hoa taiohi. Ka ngana ngā
ākonga ki te whai i ngā mātauranga me ngā pūkenga
kia mōhio ai rātou ki te:
- whakangao kai me te mahi kai e ora ai te tinana;
- mahi i runga i te tūpato inā whāwhā i ngā
taputapu tunu, tahu, whakangao kai;
- whai i ngā otinga e ora ai te tangata, e noho haumaru anō
ai ngā kaiwhakamahi;
- whiriwhiri ko ēhea huarahi kia whaia e pūmau ai te oranga
tinana, te oranga ngākau, te oranga hinengaro, te oranga wairua
me te oranga whānau.
|
|
festival |
|
